Działalność orkiestry symfonicznej w getcie łódzkim w latach 1940–1944

Magdalena Mikołajczak

Abstrakt

The Activity of the Symphony Orchestra in Litzmannstadt Ghetto (1940–1944)

The article presents the activity of the symphony orchestra in Litzmannstadt Ghetto, existing in Łódź in the years 1940–1944. It was the first and longestrunning camp of this type in Poland, with over 200,000 Jews from the Wartheland and Western Europe. There, the orchestra consisting of fortyfour musicians was functioning. It employed the artists associated with Łódź Symphony Orchestra before the war, and from 1941 its musicians also performed under that name.

The aim of the article is to familiarise the audience with the history of Litzmannstadt Ghetto and, above all, to present the music that was heard by the imprisoned community. During World War II, the ghetto was the only place in Łódź where culture and art had any chance to develop. The musicians could legally conduct cultural activities while being  subject to strict censorship of Judenrat. Teodor Ryder, a pianist, conductor, organiser and promoter of musical life, was the person responsible for the selection of the repertoire for the orchestra was. Starting from March 1941, the House of Culture, located at 3 Krawiecka Street, was its official seat. The events taking place there gathered crowds – only during the first year of the activity of the orchestra, around seventy thousand listeners were present at the concerts.

Słowa kluczowe: Łódź ghetto, Litzmannstadt Ghetto, symphony orchestra, Teodor Ryder, Dawid Bajgelman
References

Archiwalia i prasa

Archiwum Państwowe w Łodzi (APŁ), zespół Przełożony Starszeństwa Żydów (PSŻ)

sygn. 39/278/0/33/2339, Plakaty programowe i ogłoszenia o koncertach w domu kultury.

sygn. 39/278/0/33/2340, Korespondencja w sprawie imprez artystycznych, wykazy pracowników, listy potrąceń z tytułu zasiłków.

Eine erholsame Pause während der Arbeit, „Litzmannstädter Zeitung” 30.08.1943.

Opracowania

150 lat Państwowej Wyższej Szkoły Muzycznej w Warszawie, red. S. Śledziński, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków 1960.

Encyclopedia of the Ghetto: The Unfinished Project of the Łódź Ghetto Archivists, red. A. Sitarek, E. Wiatr, The State Archive in Łódź, Łódź 2016.

Frenkiel J., Teatr i inna działalność artystyczna w getcie łódzkim w latach 1940–1944, w: Łódzkie sceny żydowskie. Studia i materiały, red. M. Leyko, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2000.

Fuks M., Polihymnia w getcie warszawskim, Żydowski Instytut Historyczny, http://www.jhi.pl/blog/2013-11-25-polihymnia-w-getcie-warszawskim [dostęp: 12.09.2019].

Kronika getta łódzkiego / Litzmannstadt Getto 1941–1944, t. 1–4, oprac. i red. J. Baranowski i in., Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2009.

Kuligowska-Korzeniewska A., Życie kulturalne w getcie łódzkim. Muzyka i teatr, w: Fenomen getta łódzkiego, red. P. Samuś, W. Puś, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2006.

Litzmannstadt Getto. Ślady / Litzmannstadt Getto: Traces, teksty J. Podolska, A. Sitarek, tłum. D. Dekiert, P. Madej, Centrum Dialogu im. Marka Edelmana, Łódź 2016.

Lodz-Names: List of the Ghetto Inhabitants 1940–1944, t. 1–5,

Organization of Former Residents of Lodz in Israel, Jerusalem 1994.

Mark B., Twórczość pisarzy poległych w gettach i obozach, Idisz Buch, Warszawa 1954.

Mostowicz A., Żółta gwiazda i czerwony krzyż, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1988.

Państwowa Filharmonia w Łodzi. 1915–1975, red. i oprac. K. Wodzyński, Filharmonia Łódzka im. Artura Rubinsteina, Łódź 1975.

Puławer M., Gewen iz a geto, National Yiddish Book Center, Amherst 1963.

Rosenfeld O., Dzienniki. Zeszyt 13, w: Oblicza getta. Antologia tekstów z getta łódzkiego, red. K. Radziszewska, E. Wiatr, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2017.

Samuś P., Społeczność żydowska wielonarodowej Łodzi (do 1939 r.), w: Fenomen getta łódzkiego, red. P. Samuś, W. Puś, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2006.

„Słuchają słów Prezesa…”. Księga przemówień Chaima Mordechaja Rumkowskiego, red. A. Sitarek, M. Trębacz, Archiwum Państwowe: Centrum Badań Żydowskich, Uniwersytet Łódzki, Łódź 2011.

Trunk I., Łódź Ghetto: A History, Indiana University Press, Bloomington 2006.

Czasopismo w darmowym dostępie.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.
Jedyną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna.