On the priority of connotative over denotative meanings in Polish diminutives

Paulina Biały

Abstrakt


Niniejszy artykuł ma na celu omówienie znaczeń konotacyjnych zdrobnień w języku polskim, występujących w różnych typach tekstów literackich, w tym w opowiadaniach dla dzieci, jak również opowiadaniach, dramatach i wierszach adresowanych do czytelników dorosłych. Na ich podstawie autorka artykułu próbuje pokazać, iż znaczenia konotacyjne zdrobnień występują znacznie częściej niż znaczenia denotacyjne. Artykuł omawia niektóre teoretyczne aspekty znaczenia zdrobnień. Po krótkiej analizie prototypowych znaczeń zdrobnień omówione są zagadnienia polisemii i klasyfikacja znaczeń zdrobnień na podstawie prac Taylora (1995). W dalszej kolejności przedstawiona jest koncepcja Jurafsky’ego (1996) dotycząca uniwersalnego podziału znaczeń zdrobnień oraz podział deminutywów na trzy typy zaproponowana przez Heltberg (1964). Artykuł zamyka omówienie znaczeń polskich zdrobnień zidentyfikowanych w analizowanych tekstach, w tym w szczególności znaczeń konotacyjnych.

Słowa kluczowe


zdrobnienie, polisemia, znaczenie konotacyjne, znaczenie denotacyjne, metaforyzacja, przeniesienie metonimiczne

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Krüger Maria (2009). Karolcia. Wrocław: Wydawnictwo Siedmioróg.

Mrożek Sławomir (1975). Wybór dramatów i opowiadań. Kraków: Wydawnictwo Literackie.

Mrożek Sławomir (1979). Amor. Kraków: Wydawnictwo Literackie.

Mrożek Sławomir (1981). Opowiadania. Kraków: Wydawnictwo Literackie.

Mrożek Sławomir (2002). Ucieczka na południe. Warszawa: Wydawnictwo Noir sur Blanc.

Mrożek Sławomir (2010). Sztuki odnalezione: małe i mniejsze. Warszawa: Wydawnictwo Noir sur Blanc.

Mrożek Sławomir (2011). Krótkie, ale całe historie: opowiadania wybrane. Warszawa: Wydawnictwo Noir sur Blanc.

Szymborska Wisława (1997). Nic dwa razy: wybór wierszy. Kraków: Wydawnictwo Literackie.

Bierwiaczonek Bogusław (2013). Metonymy in Language, Thought and Brain. Sheffield, Bristol: Equinox.

Crystal David (1997). A Dictionary of Linguistics and Phonetics. Oxford: Blackwell Publishers Ltd.

Dressler Wolfgang U., Barbaresi Lavinia Merlini (2001). Morphopragmatics of diminutives and augmentatives: on the priority of pragmatics over semantics. In Perspectives on Semantics, Pragmatics, and Discourse, István Kenesei and Robert M. Harnish (eds.), 43–58. Amsterdam: John Benjamins.

Gawroński Andrzej (1928). Szkice językoznawcze. Warszawa: Gebethner i Wolff

Gorzycka Dorota (2010). Distance and proximity in diminutive semantics and pragmatics. In Exploring Space: Spatial Notions in Cultural, Literary and Language Studies, vol. 2 Space in Language Studies, Andrzej Ciuk and Katarzyna Molek-Kozakowska (eds.), 146–155. Newcastle upon Tyne: Cambrigde Scholars Publishing.

Grandi Nicola (2011). Renewal and innovation in the emergence of Indo-European evaluative morphology. Lexis 6 (1), 5–25.

Grzegorczykowa Renata, Puzynina Jadwiga (1979). Słowotwórstwo współczesnego języka polskiego: rzeczowniki sufiksalne rodzime. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Grzegorczykowa Renata (1984). Zarys słowotwórstwa polskiego: słowotwórstwo opisowe. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Grzegorczykowa Renata, Laskowski Roman, Wróbel Henryk (1998). Morfologia. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Hejwowski Krzysztof (2009). Kognitywno-komunikacyjna teoria przekładu. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Heltberg Kristine (1964). O deminutywach i augmentatywach. Prace Filologiczne 18 (2), 93–102.

Jurafsky Daniel (1996). Universal tendencies in the semantics of diminutives. Language 72 (3), 533–578.

Kreja Bogusław (1969). Słowotwórstwo rzeczowników ekspresywnych w języku polskim: Formacje na -ik, -k-, -isko i -ina. Gdańsk: Gdańskie Towarzystwo Naukowe.

Kryk-Kastovsky Barbara (2000). Diminutives: an interface of word formation, semantics and pragmatics. In Words: Structure, Meaning, Function, Christiane Dalton-Puffer and Nikolaus Ritt (eds.), 165–174. New York: Mouton de Gruyter.

Peirsman Yves, Geeraerts Dirk (2006). Metonymy as a prototypical category. Cognitive Linguistics 17 (3), 269–316.

Schneider Klaus P. (2003). Diminutives in English. Tübingen: Max Niemeyer Verlag.

Sokołowska Olga (2004). Tłumaczenie zdrobnień i spieszczeń. In Przekładając nieprzekładalne, Ola Kubińska and Wojciech Kubiński (eds.), 215–225. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.

Stankiewicz Edward (1954). Expressive derivation of substantives in contemporary Russian and Polish. Word 10 (1), 457–468.

Szymanek Bogdan (2010). A Panorama of Polish Word-Formation. Lublin: Wydawnictwo KUL.

Tabakowska Elżbieta (2001). Językoznawstwo kognitywne a poetyka przekładu. Kraków: Wydawnictwo Universitas.

Taylor John R. (1995). Linguistic Categorization: Prototypes in Linguistic Theory. Oxford: Clarendon Press.

Wierzbicka Anna (1984). Diminutives and depreciatives: Semantic representation for derivational categories. Quaderni di Semantica 5 (1), 123–130.

Wierzbicka Anna (1985). Different cultures, different languages, different speech acts: Polish vs. English. Journal of Pragmatics 9 (1), 145–178.


Refbacks

  • There are currently no refbacks.