Augmentative and evaluative morphemes super(-), ekstra(-), mega(-) and hiper(-) in Polish – a corpus-based analysis

Joanna Pakuła-Borowiec

Abstrakt


Niniejszy artykuł ma na celu analizę czterech morfemów neoklasycznych super, ekstra, mega i hiper, spełniających funkcję zarówno przedrostków, jak i samodzielnych jednostek leksykalnych występujących we współczesnym języku polskim. Analiza przeprowadzona jest na podstawie danych językowych zgromadzonych w Narodowym Korpusie Języka Polskiego. Jednym z celów jest analiza morfemów pod kątem ustalenia ich funkcji składniowych i przedstawienia wyników ilościowych, tj. podania liczby przykładów występowania morfemów jako samodzielnych jednostek lub jako członów związanych – pisanych łącznie lub z użyciem łącznika. Kolejnym celem analizy jest uzyskanie wyników jakościowych, tj. odnotowanie wszystkich wyrazów powstałych z wykorzystaniem badanych morfemów występujących w korpusie zrównoważonym NKJP, włączając hapax legomena, tzn. wyrazy występujące tylko raz w badanym korpusie. Celem analizy semantycznej jest przyporządkowanie dokładnego znaczenia każdemu przypadkowi użycia morfemu oraz wyciągnięcie Publikacja objęta jest prawem autorskim. Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie i rozpowszechnianie zabronione. W celu oszacowania produktywności morfemów związanych (przedrostków) wykorzystana jest metoda obliczania produktywności Baayena (1992: 109–149) oraz metoda badania opłacalności procesu morfologicznego Bauera (2001). Wnioski płynące z przeprowadzonych analiz rzucają światło na zjawiska zachodzące we współczesnej polszczyźnie.

Słowa kluczowe


morfemy neoklasyczne, moda językowa, analiza ilościowa, analiza jakościowa, produktywność, korpus

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Algeo John (eds.) (1991). Fifty Years among the New Words: A Dictionary of Neologisms, 1941–1991. Cambridge: Cambridge University Press.

Aronoff Mark (1983). Potential words, actual words, productivity and frequency. Proceedings of the 13th International Congress of Linguists. August 29–September 4,1982, Tokyo, Japan, Shirô Hattori, Kazuki Inoue (eds.), 163–171. Tokyo: Tokyo Press.

Baeskow Heike (2004). Lexical Properties of Selected Non-Native Morphemes of English. Tübingen: Gunter Narr Verlag.

Bauer Laurie (1979). Against word-based morphology. Linguistic Inquiry 10/3, 508–509.

Bauer Laurie (1998). Is there a class of neoclassical compounds and is it productive?. Linguistics 36, 403–422.

Bauer Laurie (2001). Morphological Productivity. Cambridge: Cambridge University Press.

Baayen Harald (1992). Quantitative aspects of morphological productivity. In Yearbook of Morphology 1991, Geert Booij, Jaap van Marle (eds.), 109–149. Dordrecht: Kluwer.

Baayen Harald, Lieber Rochelle (1997). Word frequency distribution and lexical semantics. Computers and the Humanities 30, 281–291.

Bańko Mirosław, Krajewska Maria, Sobol Elżbieta (eds.) (1993). Słownik języka polskiego. Suplement. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Bańko Mirosław (eds.) (2000). Inny słownik języka polskiego PWN. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Bartmiński Jerzy (2000). Pasywne i aktywne paneuropeizmy we współczesnym języku polskim. In Mazur, 109–116.

Bralczyk Jerzy, Majkowska Grażyna (2000). Język mediów – perspektywa aksjologiczna. In Język w mediach masowych, Jerzy Bralczyk, Katarzyna Mosiołek-Kłosińska (eds.), 43–50. Warszawa: Upowszechnianie Nauki – Oświata „UN-O”.

Cannon Garland (1992). Bound-morpheme items: new patterns of derivation. In Language and Civilization: A Concerted Profusion of Essays and Studies in Honour of Otto Hietsch, Claudia Blank, Teresa Kirschner and Otto Hietsch (eds.), 478–494. Frankfurt: Peter Lang Publishers.

Dunaj Bogusław (2000). Nowe słownictwo w leksykografi i. In Słownictwo współczesnej polszczyzny w okresie przemian, Jan Mazur (ed.), 33–38. Lublin: Wydawnictwo UMCS.

Fernández-Domínguez Jesús (2009). Productivity in Word-Formation. An Approach to N+N Compounding. Bern: Peter Lang.

Fernández-Domínguez Jesús (2010). Productivity vs. lexicalization: frequencybased hypotheses on word-formation. Poznań Studies in Contemporary Linguistics 46(2), 193–219.

Górski Rafał L. (2008). Representativeness of the written component of a large reference corpus of Polish. Primary notes. In Corpus Linguistics, Computer Tools, and Applications, Barbara Lewandowska-Tomaszczyk (ed.), 119–123. Frankfurt am Main: Peter Lang.

Hansen Barbara, Hansen Klaus, Neubert Albrecht, Schentke Manfred (1985). Englische Lexikologie. Einfuhrung in die Wortbildung und lexikalische Semantik. 2nd ed. Leipzig: VEB Verlag Enzyklopädie.

Jadacka Hanna (2001). System słowotworczy polszczyzny (1945–2000). Warszawa. Kaproń-Charzyńska Iwona (2004). Prefiksy, sufiksy, prefiksoidy, sufiksoidy czy człony związane. Język Polski LXXXIV, 16–28.

Karłowicz Jan, Kryński Adam Antoni, Niedźwiedzki Władysław (1900–1923). Słownik języka polskiego. Vols.1–8. Warszawa.

Kortas Jan (2003). Hybrydy leksykalne we współczesnej polszczyźnie: próba kategoryzacji. [URL: http://human.uwm.edu.pl/polonistyka/P_J_2003/Kortas.doc; accessed November 2012]

Lehrer Adrienne (1995). Prefi xes in English word formation. Folia Linguistica 29 (1–2), 133–148.

Linde Samuel Bogumił (1807–1814). Słownik języka polskiego. Vols. 1–6. Lwów.

Lubaś Władysław (2000). Rola słownictwa potocznego w polszczyźnie ostatniego dziesięciolecia. In Słownictwo wspołczesnej polszczyzny w okresie przemian, Jan Mazur (ed.), 59–68. Lublin: Wydawnictwo UMCS.

Lüdeling Anke, Schmid Tanja, Kiokpasaglou Sawwas (2002). Neoclassical word formation in German. In Yearbook of Morphology 2001, Geert Booij and Jaap van Marle (eds.), 253–283. Dordrecht: Kluwer.

Marchand Hans (1969). The Categories and Types of Present-Day English Word-Formation. 2nd ed. München: Beck.

Martinet André (1979). Grammaire Fonctionelle du Francais. Paris: Didier.

Mazur Jan (ed.) (2000). Słownictwo wspołczesnej polszczyzny w okresie przemian. Lublin: Wydawnictwo UMCS.

McEnery Tony, Wilson Andrew (2001). Corpus Linguistics. Edinburgh: Edinburgh University Press.

Meesters Gert (2004). Marginale morfologie in het Nederlands. Paradigmatische samenstellingen, neo-klassieke composita en splintercomposita. Gent: Koninklijke Akademie voor Nederlandse Taal-en Letterkunde.

Miodek Jan (2010). O normie językowej. In Wspołczesny język polski, Jerzy Bartmiński (ed.), 73–83. Lublin: Wydawnictwo UMCS.

Mycawka Mirosława (2000). Derywaty z mega- we współczesnej polszczyźnie. Język Polski LXXX (1–2), 15–22.

Obara Jerzy (1986). Hybrydy i półkalki na tle innych jednostek językowych obcego i rodzimego pochodzenia. In Warchoł (1986a), 59–73. Lublin: Wydawnictwo UMCS.

Obara Jerzy (1989). Teoretyczne problemy kalkowania. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.

Ożóg Kazimierz (2000). Wyrazy modne i nadużywane w polszczyźnie lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych XX wieku. In Słownictwo wspołczesnej polszczyzny w okresie przemian, Jan Mazur (eds.), 87–94. Lublin: Wydawnictwo UMCS.

Ożóg Kazimierz (2001). Polszczyzna przełomu XX i XXI wieku. Wybrane zagadnienia. Rzeszów: Fraza.

Petropoulou Evanthia (2009). On the parallel between neoclassical compounds in English and Modern Greek. In Patras Working Papers in Linguistics 1, 40–58.

Plag Ingo (2003). Word-Formation in English. Cambridge: Cambridge University Press.

Plag Ingo (2006). Productivity. In Handbook of English Linguistics, Bas Aarts and April McMahon (eds.), 537–556. Oxford: Basil Blackwell.

Przybylska Renata (1995). Super. Język Polski LXXV (2), 104–107.

Rabiega-Wiśniewska Joanna (2006). Formalny opis derywacji w języku polskim. Rzeczowniki i przymiotniki. Doctoral dissertation. [URL: http://members.chello.pl/jrw/doc/jrw_thesis.pdf; accessed November 2012).

Szymanek Bogdan (2005). Th e latest trends in English word-formation. In Handbook of Word-Formation, Pavol Štekauer and Rochelle Lieber (eds.), 429–435. Dordrecht: Springer.

Warchoł Stefan (1986a). Formacje hybrydalne w językach słowiańskich. Lublin: Wydawnictwo UMCS.

Warchoł Stefan (1986b). O derywacji hybrydalnej. In Warchoł (1986a), 107–122.

Warren Beatrice (1990). The importance of combining forms. In Contemporary Morphology,

Wolfgang U. Dressler, Hans C. Luschützky, Oskar E. Pfeiffer, John R. Rennison (eds.), 111–132. Berlin/New York: Mouton de Gruyter.

Waszakowa Krystyna (2001). System słowotwórczy. In Najnowsze dzieje językow słowiańskich. Język polski, Stanisław Gajda (ed.), 88–107. Opole: Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego.

Waszakowa Krystyna (2003). Przejawy tendencji do internacjonalizacji w systemach słowotwórczych języków zachodniosłowiańskich, In Komparacja systemow i funkcjonowania wspołczesnych językow słowiańskich 1. Słowotworstwo/Nominacja, Ingeborg Ohnheiser (ed.), 78–102. Opole: Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego.

Waszkowa Krystyna (2005). Przejawy internacjonalizacji w słowotworstwie współczesnej polszczyzny. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego.

Waszakowa Krystyna (2011). Polszczyzna przełomu XX i XXI wieku: dynamika procesów sprzyjających internacjonalizacji. In Иccледoвания пo cлaвянcким языкaм 16-1, 125–142. [URL: http://www.polon.uw.edu.pl/bn/waszak1.pdf; accessed December 2012]

Waszakowa Krystyna (2012). O derywatach analogicznych i słowotwórstwie analogicznym

In Sprache im Kulturkontext, Hanna Burkhardt, Robert Hammel and Marek Łaziński (eds.), 161–171. Berlin: Peter Lang. [URL: http://www.polon.uw.edu.pl/bn/waszak2.pdf; accessed November 2012]

Williams Edwin (1981). Argument structure and morphology. Th e Linguistic Review 1, 81–114.

Zabawa Marcin (2012). English Lexical and Semantic Loans in Informal Spoken Polish. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.

Zagrodnikowa Alicja (1982). Nowe wyrazy i wyrażenia w prasie. Kraków: Ośrodek Badań Prasoznawczych.

Zgółkowa Halina (1999). Język subkultur młodzieżowych. In Polszczyzna 2000. Orędzie o stanie języka polskiego na przełomie tysiącleci, Walery Pisarek (ed.), 252–261. Kraków: Ośrodek Badań Prasoznawczych, Uniwersytet Jagielloński.

Online sources

Komunikat Rady Języka Polskiego przy Prezydium Polskiej Akademii Nauk (2003), Nr 1/12. URL: http://www.rjp.pan.pl/.

Narodowy Korpus Języka Polskiego. Available online at http://www.nkjp.uni.lodz.pl/

Poradnia językowa Wydawnictwa Naukowego PWN. URL: http://poradnia.pwn.pl/.


Refbacks

  • There are currently no refbacks.