Najnowsze trendy w archiwistyce światowej. Na marginesie obrad Międzynarodowej Rady Archiwów w Adelajdzie „Designing the Archive 2019”

Katarzyna Pepłowska

Abstrakt

Celem artykułu jest przedstawienie „najnowszych” osiągnięć archiwistyki światowej, zwrócenie uwagi na osiągnięcia naukowe, projekty, problemy i wyzwania, które były przedmiotem dyskusji międzynarodowego środowiska archiwalnego podczas konferencji Międzynarodowej Rady Archiwów pt. „Designing the Archive 2019” („Projektowanie archiwum 2019”). Spotkanie odbyło się w paździer­niku 2019 r. w Adelajdzie, stolicy Australii Zachodniej. Projektowanie archiwum to nie tylko temat przewodni konferencji, ale również pewien trend, który staje się widoczny w bezpośrednich działaniach placówek archiwalnych. Generuje on pewne problemy i wyzwania stojące przed archiwami, ale zarazem stwarza możliwości rozwoju. Biorąc to pod uwagę, artykuł w szczególności odnosi się do innowacji w archiwach, omawiając rozwiązania przyjęte m.in. w Norwegii, Holandii, Nowej Zelandii, Stanach Zjednoczonych, Australii, a także Kostaryce i Chinach. Szczególną uwagę zwrócono na nowatorskie metody pracy w archiwach, takie jak wykorzystywanie eksperymentów przy tworzeniu narzędzi teleinformatycznych, szukanie kreatywności u pracowników i tworzenie narzędzi informatycznych w zgodzie z potrzebami i oczekiwaniami ich użytkowników, co w praktyce przekłada się na powstawanie specjalnych, tematycznych aplikacji. Artykuł odnosi się również do najnowszych badań naukowych m.in. w zakresie kreowania i wykorzystywania przestrzeni gmachów archiwalnych, projektowania pracowni naukowej i tzw. przestrzeni publicznej w taki sposób, by zaspokoić potrzeby użytkownika XXI w. i przyciągnąć nowego. W tym kontekście omówiono także rolę marketingu oraz ekonomii cyfrowej. Nowe trendy archiwistyki światowej to również tzw. „archiwa milczące” oraz badanie tzw. traumy w archiwach. Ich fundamentem jest, popularne w Stanach Zjednoczonych, nowe podejście do wartościowania dokumentacji oparte na feministycznym punkcie widzenia. Tematy skoncentrowane na archiwach milczących są trudne, ale – jak pokazują badania międzynarodowe – archiwiści wychodzą naprzeciw potrzebom uciśnionych.

 

The latest trends in the world archival science. A commentary on the session of the International Council on Archives in Adelaide „Designing the Archive 2019"

Abstract

The aim of the article is to present the latest achievements of the world archival science and draw attention to academic achievements, projects, problems and challenges which were discussed by the international archive community at Designing the Archive 2019, a conference of the International Council on Archives which took place in October 2019 in Adelaide, the capital city of South Australia. Designing archives is not only the main topic of the conference, but also a trend which has become visible in direct actions taken by archives. It generates certain problems and challenges for archives, but also gives them opportunities to grow. Since the article refers in particular to innovations in archives, it discusses solutions adopted e.g. in Norway, the Netherlands, New Zealand, the United States and Australia, and refers also to Costa Rica and China, paying particular attention to innovative working methods in archives, which make use of experiments to design ICT tools, inspire creativity in archive employees and develop IT tools in harmony with people’s needs and expectations, which in practice results in developing special theme applications. The article also makes a reference to the latest research in designing and using the space of archive buildings, as well as designing research laboratories and the public space to satisfy the needs of 21st century users and attract new ones. The article also discusses the role of marketing and digital economy in the functioning of archives in this context. New trends in the world archival science are also silent archives and research on archive trauma, whose foundation is a new approach towards judging the value of documentation, popular in the United States and based on the feminist approach. Silent archives are a difficult subject, but international research shows that archivists meet the needs of the oppressed.

Słowa kluczowe: Designing the Archive, konferencja Międzynarodowej Rady Archiwów, projektowanie archiwum, archiwistyka na świecie, innowacje w archiwach, archiwa otwarte, archiwa milczące, archiwa cyfrowe / Designing the Archive, conference of the International Council on Archives, archive designing, archival science around the world, innovations in archives, open archives, silent archives, digital archives
References

Źródła

Digital Preservation Strategy. Archives New Zealand Te Rua Mahara o te Kāwanatanga National Library of New Zealand Te Puna Mātauranga o Aotearoa, 2011, https://archives.govt.nz/files/ Digital%20Preservation%20Strategy [dostęp: 4.07.2020].

Ley de Certificados, firmas digitales y documentos electrónicos N°8454, Publicada el 13 de octubre del año 2005, en La Gaceta 197, http://www.firma-digital.cr/ley_de_certificados_firmas_ digitales_documentos_electr.pdf [dostęp: 10.07.2020].

Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych, Departament Archiwistyki, Registratura, znak sprawy DA.0743.13.2019, Sprawozdanie z podróży służbowej do Adelajdy w dniach 19.10.2019 – 25.10.2019 r.

Public Records Act 2005, Public Act 2005 No 40, http://www.legislation.govt.nz/act/ public/2005/0040/latest/DLM345529.html [dostęp: 4.07.2020].

Opracowania

„Archives and Manuscripts” 2012, vol. 40, no. 1.

Arkivverket, Strategy of the National Services of Finland 2015, CBA, sygn. 13221, NDAP.21353.

Baltic Connections, Archival Guide to the Maritime Relations of the Countries around the Baltic Sea (including the Netherlands 1450 – 1800), vol. I: Denmark, Estonia, Finland, Germany, vol. II: Latvia, Lithania, the Netherlands, vol. III: Poland, Russia, Sweden, red. L. Bes, E. Frankot, H. Brand, Brill–Leiden–Boston 2007, Centralna Bibliotek Archiwistyczna (dalej: CBA), sygn. 12.891b.

Baniecki A., Trzecia doroczna konferencja Międzynarodowej Rady Archiwów, „Archeion” 2016, t. 117, s. 600–606.

Barquero A., A nationwide iterative approach to digital preservation in developing (referat na konferencję MRA „Designing the Archive 2019”, Adelajda 21–25.10.2019, sesja 2.1. – Recordkeeping by design, 22.10.2019), https://www.ica.org/sites/default/files/2.1_a_a_ nationwide_iterative_approach_to_digital_preservation_in_developing_countries_ alexander_barquero.pdf [dostęp: 6.07.2020], zapis audio, https://www.ica.org/en/session-21- recordkeeping-by-design [dostęp: 6.07.2020].

Baucom E., An Exploration into Archival Descriptions of LGBTQ Materials, „The American Archivist” 2018, vol. 81, no. 1, s. 65–83, https://doi.org/10.17723/0360-9081-81.1.65 [dostęp: 2.07.2020].

Bikowska K., Biblioteczna strefa komfortu – przestrzeń społeczna w Bibliotece Uniwersyteckiej Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie, [w:] Ewolucja nowych przestrzeni bibliotecznych. Od założeń do praktyki, red. S. Baran, K. Bikowska, Olsztyn 2018.

Blitzner Møller C., Sjøvoll E., Design thinking as a driver for innovation at the National Archives of Norway (referat na konferencję MRA „Designing the Archive 2019”, Adelajda 21–25.10.2019, sesja 1.2 – User-centred design thinking as a driver for innovation, 22.10. 2019), s. 7, https:// www.ica.org/sites/default/files/1.2_a_design_thinking_as_a_driver_for_innovation_at_the_ nan_blitzner_moller_sjovoll_.pdf [dostęp: 10.07.2020], zapis audio, https://www.youtube. com/watch?v=HRGQWPaGg54 [dostęp: 10.07.2020].

Bolstad I., Re-designing the National Archives of Norway (referat na konferencję MRA „Designing the archive 2019”, Adelajda 21–25.10.2019, sesja 2.4 – Digitalisation strategy, 23.10.2019), https://www.ica.org/sites/default/files/2.4_a_bolstadi.pdf [dostęp: 2.07.2020].

Castillo Solano M.G., Umaña Alpízar R., Modelo para la preservación de documentos digitales, „Revista del Archivo Nacional” 2020, vol. 83, no 1–12, http://www.dgan.go.cr/ran/index.php/ RAN/article/view/453 [dostęp: 7.07.2020].

Caswell M., Cifor M., From Human Rights to Feminist Ethics: Radical Empathy in the Archives, „Archivaria” 2016, vol. 81.

Caswell M., Appraisal as a Political Strategy: Centering Our Values on the Oppressed (referat na konferencję MRA „Designing the Archive 2019”, Adelajda 21–25.10.2019, Dr Michelle Caswell Keynote Speech, 22.10.2019), https://www.ica.org/sites/default/files/p2_caswellm. pdf [dostęp: 5.07.2020], zapis audio, https://www.ica.org/en/dtaadelaide2019-dr-michelle-caswell-keynote-speech [dostęp: 5.07.2020].

Caswell M., Dusting for Fingerprints: Introducing Feminist Standpoint Appraisal, „Journal of Critical Library and Information Studies” 2019, vol. 3, no. 1, https://journals.litwinbooks.com/ index.php/jclis/article/view/113/67 [dostęp: 13.07.2020].

Cooper, L. Orell J. ,Bowden M., Work Integrated Learning. A guide to effective practice, Londyn– Nowy Jork 2010.

Crookston M., A Pacific Digital Archive. Designing to connect diverse and dispersed people and taonga (referat na konferencję MRA „Designing the Archive 2019”, Adelajda 21–25.10.2019, sesja 2.2 – Next generation of digital archives, 22.10.2019) [dostęp: 13.07.2020].

Dan K., Mason I., Accessibility for data analysis: Using digital tools to unlock archival potential (referat na konferencję MRA „Designing the Archive 2019”, Adelajda 21–25.10.2019, sesja 2.2 – Next generation of digital archives, 22.10.2019), https://www.ica.org/sites/default/ files/2.2_c_accessibility_for_data_analysis_using_digital_tools_to_unlock_archives_ potential_dan_mason.pdf [dostęp: 23.07.2020], zapis audio, https://www.ica.org/en/session- 22-next-generation-of-digital-archives [dostęp: 23.07.2020].

Dever M., Archiving Feminism: Papers, Politics, Posterity, „Archivaria” 2014, no. 77, s. 25–42.

Du L., Collaborative Design of the Electronic Records Management System under Big Data Circumstances (referat na konferencję MRA „Designing the Archive 2019”, Adelajda 21– 25.10.2019, sesja 2.4 – Digitalisation stategy, 23.10.2019).

Donaldson D.R., Trust in Archives – Trust in Digital Archival Cintent Framework, „Archivaria” 2019, no. 88, s. 52–83.

Essen M. van, Using technology to gain insight (referat na konferencję MRA „Designing the Archive 2019”, Adelajda 21–25.10.2019, sesja 1.8 – Experimentation: emerging technologies and archives, 24.10.2019), https://www.ica.org/sites/default/files/1.8_c_using_technology_to_ gain_insight_mette_van_essen.pdf [dostęp: 24.07.2020].

Essen M. van , Machine Learning en Automatische Classificatie, versie 1.0, December 2018, https:// kia.pleio.nl/file/download/55809164/NA_Rapport_machine_learning_en_automatische_ classificatie_DEF.pdf [dostęp: 15.07.2020].

Essen M. van, Op Zoek naar de mogelijskeden van machine learning, „Archivenblad” 2018, no 7.

Fizyczna przestrzeń biblioteki, red. M. Wojciechowska, Gdańsk 2013.

Foy R., Williams D., In this together (referat na konferencję MRA „Designing the Archive 2019”, Adelajda 21–25.10.2019, sesja 2.1. – Recordkeeping by design, 22.10.2019) [dostęp: 4.07.2020], zapis audio, https://www.ica.org/en/session-21-recordkeeping-by-design [dostęp: 4.07.2020].

Frings-Hessami V., Care Leavers’ records: a case for a Repurposed Archive Continuum Model, „Archives and Manuscripts” 2018, vol. 46, no. 2, s. 158–173, https://doi.org/10.1080/0157689 5.2018.1444996 [dostęp: 2.07.2020].

Ghaddar J.J., The Spectre in the Archive: Truth, Reconciliation, and Indigenous Archival Memory, „Archivaria” 2016, no. 82, s. 3–26.

Gravio Di G., Hardy A., GLAMx Lab Living Histories Digitisation Lab – engaging tertiary students with university archival collections, „Archives and Manuscripts” 2018, vol. 46, no. 2, s. 214–221, https://doi.org/10.1080/01576895.2018.1467272 [dostęp: 26.06.2020].

Gunn B., Using Contemplative Methods to Facilitate Deeper Thinking Modes in Archival Research and Instruction (referat na konferencję MRA „Designing the Archive 2019”, Adelajda 21– 25.10.2019, sesja 4.5 – Transitioning archive users from paper to digital (and back to paper), 23.10.2019 r.), https://www.ica.org/sites/default/files/4.5_b_gunn.pdf [dostęp: 4.07.2020], zapis audio, https://www.ica.org/en/session-45-transitioning-archive-users-from-paper-to-digital-and-back-to-paper [dostęp: 4.07.2020].

Hardy A., Survey: Users of the GLAMˣ Living Histories Digitisation Lab at the University of Newcastle, Australia (referat na konferencję MRA „Designing the Archive 2019”, Adelajda 21–25.10.2019, sesja 2.4. – Digitalisation strategy, 23.10.2019), https://www.ica.org/sites/ default/files/2.4_b_hardya.pdf [dostęp: 21.07.20200], zapis audio: https://www.ica.org/en/session-24-digitisation-strategies [dostęp: 21.07.2020].

Hekkerst B., Machine learning. Zelflerende systemen voor informatiemanagement. Prototype voor classificatie van e-mailverkeer, „actueel” 2018, Augustus-september #6, https://kia.pleio.nl/ file/download/55807624/Od%206%20-DEF_Van_Essen.pdf [dostęp: 14.07.2020].

Heruday-Kiełczewska M., Archiwum idealne? Archiwum Narodowe w Pierrefitte-sur-Seine, [w:] Archiwa Polski i Europy, wspólne dziedzictwo różne doświadczenia, red. A. Kulecka, Warszawa 2017.

Hodgetts K., Hear Greer: voices in the archive, „Archives and Manuscripts” 2018, vol. 46, no. 1, s. 40–44, https://doi.org/10.1080/01576895.2017.1410186 [dostęp:2.07.2020].

Holden J., Roeschley A., Privacy and Access in the Massachusetts Society for the Prevention of Cruelty to Children Records, „The American Archivist” 2020, vol. 83, no. 1, s. 77–90, https:// doi.org/10.17723/0360-9081-83.1.77 [dostęp:4.07.2020].

Hosar M., Propagowanie archiwów – archiwa dla wszystkich, [w:] Arkiv over grenser. Archiwa ponad granicami. Warsztaty archiwalne, Lillehammer 2011, CBA, sygn. 13525, NDAP. 21834.

IMD World Competitivennes Center. IMD World Digital Competitiveness Ranking 2019, file:///C:/ Users/dell/AppData/Local/Temp/imd-world-digital-competitiveness-rankings-2019-3.pdf [dostęp: 13.07.2020].

IMD World Competitivennes Center. IMD World Digital Competitiveness Ranking 2018, file:///C:/ Users/dell/AppData/Local/Temp/imd_world_digital_competitiveness_ranking_2018-2.pdf [dostęp: 14.07.2020].

International Council on Archvies. Universal Declaration on Archives. Archives record decisions, actions and memories, https://www.ica.org/sites/default/files/20190510_ica_ declarationuniverselle_en-print_0.pdf [dostęp: 26.07.2020].

Janak E., What Do You Mean It’s Not There? Doing Null History, „The American Archivist” 2020, vol. 83, no. 1, s. 57–76, https://doi.org/10.17723/0360-9081-83.1.57 [dostęp: 03.07.2020].

Lubelski S., Kicking Off the Women’s ‘Archives Party’: The World Center for Women’s Archives and the Foundations of Feminist Historiography and Women’s Archives, „Archivaria” 2014, no. 78, s. 95–113.

Kostelic S., The Silence of the Archive, „The American Archivist” 2018, vol. 81, no. 2, https://doi. org/10.17723/0360-9081-81.2.558 [dostęp: 4.07.2020].

Knecht Z., Public relations w administracji publicznej, Warszawa, 2006.

Kowalkiewicz M., Our digital future (referat na konferencję MRA „Designing the Archive 2019”, Adelajda 21–25.10.2019, sesja P6 – Marek Kowalkiewicz Keynote – Address „Our digital future”, 23.10.2019), https://www.ica.org/sites/default/files/p6_kowalkiewiczm.pdf [dostęp: 27.07.2020], zapis audio, https://www.youtube.com/watch?v=x_EnU1dTeaY [dostęp: 27.07.2020].

Langley S., Digital stewardship from start to finish decision- making and workflows for born – digital content (referat na konferencję MRA „Designing the Archive 2019”, Adelajda 21– 25.10.2019, sesja – 2.2 Next generation of digital archives, 23.10.2019), https://www.ica. org/sites/default/files/2.2_b_digital_stewardship_from_start_to_finish_langleys.pdf [dostęp: 6.07.2020], zapis audio, https://www.ica.org/en/session-22-next-generation-of-digital-archives [dostęp: 7.07.2020].

Lester P., Archival Space: Towards User-Centred Design (referat na konferencję MRA „Designing the Archive 2019”, Adelajda 21–25.10.2019, sesja 4.7 – New ways of thinking about archival space and the design of archive buildings, 24.10.2019), zapis audio, https://www.ica.org/en/ session-47-new-ways-of-thinking-about-archival-space-and-the-design-of-archive-buildings [dostęp: 6.07.2020].

Lipińska W., Archivni Časopis. Odbor Archivni Sprava MV ČR 2013, t. 63, nr 1–4, „Archeion” 2018, t. 119, s. 497–502.

Lowe C.V., Partnering Preservation with Sustainability, „The American Archivist” 2020, vol. 83, no. 1, s. 144–164, https://doi.org/10.17723/0360-9081-83.1.144 [dostęp: 7.07.2020].

Mora N.C., Rojas S.J., Mora L.C.R., Sanez M.O., Alvarado E.V., El Archivo Digital National (referat na XXI Congreso Archivistico Nacional, San Jose, Kostaryka, 22–24.07.2019), https://www.youtube.com/watch?v=XVTYahPn9wg [dostęp: 07.07.2020]. Kopia prezentacji przesłane drogą elektroniczną w dniu 16.07.2020.

Mora N.C., Rojas S.J., Mora L.C.R., Sanez M.O., Alvarado E.V., El Archivo Digital National. Ponencia: Proyecto Archivo Digital Nacional (referat na XXI Congreso Archivistico Nacional, San Jose, Kostaryka, 22–24.07.2019), maszynopis.

McCarthy G.J., Swain S., O’Neill C., Archives, identity and survivors of out-of-home care, „Archives and Manuscripts”, 2012, vol. 40, no. 1, https://doi.org/10.1080/01576895.2012.68 0247 [dostęp: 10.07.2020].

Murray S., Malone J., Glare J., Building a Life Story: Providing Records and Support to Former Residents of Children’s Homes, „Australian Social Work” 2008, no. 61, s. 239–255.

Nakada M., Designing our future: Establishing the National Framework for the Archival Profession in Japan (referat na konferencję MRA „Designing the Archive 2019”, Adelajda 21–25.10.2019, sesja 5.3 – Interactive presentation, 24.10.2019), https://www.ica.org/sites/default/files/5.3b_ nakadam1.pdf [dostęp: 3.07.2020].

Niu L., Wang L., Xu Y., Research on Archival Storytelling in the Digital Age (referat na konferencję MRA „Designing the Archive 2019”, Adelajda 21–25.10.2019, sesja LT2 – Reading Architectural Drawings, 24.10.2019), https://www.ica.org/sites/default/files/session_ lt2_c_research-on-archival-storytelling-in-the-digital-age_by_niu_wang_xu.pdf [dostęp: 4.07.2020].

Pendergrass K.L., Sampson W., Walsh T., Alagna L., Toward Environmentally Sustainable Digital Preservation, „The American Archivist” 2019, vol. 82, no. 1, s. 165–206, https://doi. org/10.17723/0360-9081-82.1.165 [dostęp:5.07.2020].

Pepłowska K., Archiwa cyfrowe w wybranych krajach europejskich, USA i Australii, Toruń 2017.

Pepłowska K., Rola zagranicznych archiwów narodowych w procesie projektowania i wdrażania systemów do elektronicznego zarządzania dokumentacją, [w:] Rola archiwów w procesie wdrażania systemów elektronicznego zarządzania dokumentacją. Z doświadczeń archiwów szkół wyższych, instytucji naukowych i kulturalnych oraz państwowych i samorządowych jednostek organizacyjnych red. A. Barciak, D. Drzewiecka, K. Pepłowska, Katowice 2018, s. 97–108.

Pepłowska K., Konferencja Międzynarodowej Rady Archiwów „Designing the Archive 2019”, Adelajda 21–25 października 2019 r., „Archeion” 2019, t. 120, s. 438–442.

Prinke R.T., Wisłocki K., Cyfryzacja bibliotek: początki i teraźniejszość, [w:] Biblioteki i archiwa na jednolitym rynku cyfrowym, red. K. Chałubińska-Jentkiewicz, K. Kakerelko, J. Sobczak, Poznań 2018.

Robinson-Sweet A., Truth and Reconciliation: Archivists as Reparations Activists, „The American Archivist” 2018, vol. 81, no. 1, s. 23–37, https://doi.org/10.17723/0360-9081-81.1.23 [dostęp: 5.07.2020].

Ronge V., Together we are less alone (referat na konferencję MRA „Designing the Archive 2019”, Adelajda 21–25.10.2019, sesja 2.1 – Recordkeeping by design, 22.10.2019), https:// www.ica.org/sites/default/files/2.1_c_together_we_are_less_alone_vilde_ronge.pdf [dostęp: 16.07.2020], zapis audio: https://www.ica.org/en/session-21-recordkeeping-by-design [dostęp: 16.07.2020].

Shepherd E., ‘Untangling myself from the file’: human-centred recordkeeping (referat na konferencję MRA „Designing the Archive 2019”, Adelajda 21–25.10.2019, sesja P5 – Elizabeth Shepherd Keynote Address, 23.10.2019), https://www.ica.org/sites/default/files/ p5_shepherde.pdf [dostęp: 16.07.2020], zapis audio, https://www.ica.org/en/dtaadelaide2019- dr-elizabeth-shepherd-keynote-speech [dostęp: 17.07.2020].

Science in the Archives: Pasts, Presents, Futures, red. L. Daston, Chicago 2017.

Society of American Archivists, Archival and Special Collections Facilities. Guidelines for Archivists, Librarians, Architects, and Engineeries, draf 08.2008, CBA, sygn. 13552, NDAP. 21867.

Standard of Tasks and Compentencies for Archivists. Appendix Table 1: Task/Competency Table, https://www.ica.org/sites/default/files/5.3b_nakadam2.pdf [dostęp: 3.07.2020].

Tang G., Sex in the Archives: The Politics of Processing and Preserving Pornography in the Digital Age, „The American Archivist” 2017, vol. 80, no. 2, s. 439–452, https://doi.org/10.17723/0360- 9081-80.2.439 [dostęp: 4.07.2020].

Taylor J., Victorian Women’s Liberation and Lesbian Feminist Archives Inc, „Archives and Manuscripts” 2018, vol. 46, no. 1, s. 70–77, https://doi.org/10.1080/01576895.2017.1402356 [dostęp: 5.07.2020].

Timms K., New Partnerships for Old Sibling Rivals: The Development of Integrated Access Systems for the Holdings of Archives, Libraries, and Museums, „Archivaria” 2009, no. 68(1), 67–95.

Ward T., Transformation democratise access – anywhere, anytime (referat na konferencję MRA „Designing the Archive 2019”, Adelajda 21–25.10.2019, sesja P3 – Teressa Ward National Archives of Australia, 22.10.2019 [dostęp: 10.07.2020], zapis audio, https://www.youtube. com/watch?v=XJs6iRczcQU [dostęp: 10.07.2020].

Welfelé O., Archives Buildings – witnesses of the past and bridges to modernity (referat na konferencję MRA „Designing the Archive 2019”, Adelajda 21–25.10.2019, sesja 4.7 – New ways of thinking about archival space and the design of archive buildings, 24.10.2019, https://www. ica.org/sites/default/files/4.7_c_welfeleo.pdf [dostęp: 8.07.2020], zapis audio, https://www. ica.org/en/session-47-new-ways-of-thinking-about-archival-space-and-the-design-of-archive-buildings [dostęp: 8.07.2020].

Wojtkowski R., Czajka A., Boruszewska M., Budynek archiwum. Wskazówki dla uczestników budowalnego procesu inwestycyjnego, Warszawa 2019.

Woodruffe Ch., Ośrodki oceny i rozwoju. Narzędzie analizy i doskonalenia kompetencji pracowników, Kraków 2003.

Vavra A.N., The Right to Be Forgotten: An Archival Perspective, „The American Archivist” 2018, vol. 81, no. 1, s. 100–111, https://doi.org/10.17723/0360-9081-81.1.100 [dostęp: 4.07.2020].

Netografia

ALA-ICA annual Conference 2017, https://www.alaarchivos.org/conference-ala-ica/ [dostęp: 2.07.2020].

Arkivverket. Arkivverkets organisering, https://www.arkivverket.no/om-oss/hva-er-arkivverket/ organisasjonsstruktur [dostęp: 20.07.2020].

Arkivverket. Direcor General, https://www.arkivverket.no/en/about-us/director-general [dostęp: 18.07.2020].

Arkivverket. Innebygd arkivering, https://www.arkivverket.no/arkivutvikling/innebygd-arkivering [dostęp: 20.07.2020].

Arkivverket. Om Norsk helsearkiv, https://www.arkivverket.no/om-oss/norsk-helsearkiv/om-oss#!#block-body-4 [dostęp: 20.07.2020].

Arkivverket. Pilot innebygd arkivering, https://www.arkivverket.no/arkivutvikling/innebygd-arkivering/pilot-i-brukersentrert-dokumentasjonsforvaltning [dostęp: 20.07.2020].

Arkivverket. Visjonen for 2025, https://www.arkivverket.no/arkivutvikling/innebygd-arkivering/ visjonen-for-2025 [dostęp: 20.07.2020].

Archives New Zealand. Digital preservation, https://archives.govt.nz/about-us/preservation/ digital-preservation [dostęp: 03.07.2020].

Archives New Zealand. Investment in New Zealand history, https://archives.govt.nz/investment-in-new-zealands-history [dostęp: 5.07.2020].

Archives New Zealand. New home for New Zeland taonga, https://archives.govt.nz/publications/ new-home-for-new-zealands-taonga [dostęp: 4.07.2020].

Australian National University. Noel Bultin Archives Center, http://archives.anu.edu.au/ collections/noel-butlin-archives-centre [dostęp: 23.07.2020].

Australian Society of Archivists. ASA National Conference, Melbourne, 26 September 2017, Diverse People, Diverse Collection, Diverse Worlds, https://www.archivists.org.au/learning-publications/asa-2017-conference/program [dostęp: 10.07.2020].

DigitalNZ. About DigitalNZ, https://digitalnz.org/about [dostęp: 04.07.2020].

DigitalNZ. Partners, https://digitalnz.org/partners/current-content-partners [dostęp: 4.07.2020].

European Commission. The Digital Economy and Society Index (DESI), https://ec.europa.eu/ digital-single-market/en/desi [dostęp: 6.07.2020].

Gakushuin University. Graduate Course in Archival Science, https://www.gakushuin.ac.jp/univ/g-hum/arch/english/02senkou.html [dostęp: 8.07.2020].

Girona 2014. Archives&Cultural Industries, https://www.girona.cat/web/ica2014/eng/ comunicacions.php [dostęp: 2.07.2020].

ICA 2015, https://ica2015.is/ [dostęp: 2.07.2020].

IMD Business School. About the Institute Management Development, https://www.imd.org/why-imd/about-imd/ [dostęp: 13.07.2020].

International Council on Archives. DTAAdelaide 2019, https://www.ica.org/en/dtaadelaide2019 [dostęp: 02.07.2020].

International Council on Archives. ICA Congress 2016 Presentation, https://www.ica.org/en/ica-congress-2016-presentations [dostęp: 2.07.2020].

International Council on Archives. ICA Yaounde 2018 Conference, https://www.ica.org/en/ica-yaounde-2018-conference-0 [dostęp: 2.07.2020].

Kyushu University. Academic Staff Educational and Research Activitities Database, https://hyok

Nbviewer. Project summary, https://nbviewer.jupyter.org/github/wragge/sydney-stock-exchange/ blob/master/summary.ipynb [dostęp: 22.07.2020].

University College London. About, https://blogs.ucl.ac.uk/mirra/sample-page/ [dostęp: 3.07.2020].

Wellingtoon.Scoop. Plans for new Archives building next to National Library, http://wellington. scoop.co.nz/?p=121322 [dostęp: 4.07.2020].

Pierwotną wersją czasopisma
jest wersja elektroniczna publikowana w Internecie.