Rola i zadania archiwów biznesowych w świetle dorobku Sekcji Archiwów Biznesowych Międzynarodowej Rady Archiwów a perspektywy rozwoju polskich archiwów biznesowych

Tomasz Olejniczak,

Anna Pikos

Abstrakt

Celem artykułu jest inicjacja dyskusji nad możliwościami rozwoju archiwistyki biznesowej w Polsce w świetle dorobku i corocznych konferencji Sekcji Archiwów Biznesowych Międzynarodowej Rady Archiwów (ICA SBA). Artykuł zawiera streszczenia 14 konferencji zorganizowanych w latach 2010–2021 oraz 4 monografii pokonferencyjnych wydanych przez ICA SBA. Dodatkowo w artykule szczegółowo omówiona została publikacja The International Business Archives Handbook stanowiąca jedno z najważniejszych osiągnięć w dotychczasowym dorobku międzynarodowej społeczności archiwistów biznesowych. Przegląd tematyki poszczególnych konferencji oraz dorobku piśmienniczego uwzględnia szeroką gamę zagadnień, takich jak: definicja i specyfika archiwum biznesowego; różnorodność modeli funkcjonowania archiwów biznesowych na świecie; rola archiwistów biznesowych i ich relacje z wewnętrznymi i zewnętrznymi interesariuszami organizacji; wykorzystanie archiwów w marketingu i podnoszeniu wartości firm; organizacja projektów obchodów rocznicowych i badań historii korporacyjnych; relacja pomiędzy światem archiwów a światem innowacji, mediów społecznościowych i nowych technologii; rola archiwów w promocji zrównoważonego rozwoju oraz fundamentalne znaczenie etyki i zaufania w działalności archiwów biznesowych. Ostatnia część artykułu poświęcona została próbie diagnozy sytuacji i kierunków rozwoju archiwistyki biznesowej w Polsce, stanowiąc zaproszenie do podjęcia szerszej dyskusji na ten temat i aktywności polskich archiwistów na forum ICA SBA. 

The role and tasks of business archives in the light of the achievements of International Council on Archives Section on Business Archives and prospects for development of Polish business archives

The aim of the article is to initiate a discussion about the potential for the development of business archives in Poland in the light of the achievements and annual conferences of the International Council on Archives Section on Business Archives (ICA SBA). The article includes summaries of 14 conferences organized between 2010–2021, as well as 4 publications containing conference proceedings published by ICA SBA. Additionally, the article discusses in detail the monograph entitled The International Business Archives Handbook, which to this day constitutes one of the most important achievements in the international community of business archivists. The review of literature and debates during individual conferences cover a wide range of topics including: definition and characteristics of the business archive; diversity of business archives models functioning around the world; the role of business archivists and their relations with internal and external stakeholders of the organization; potential use of archives in marketing and increasing the value of companies; organization of anniversary projects and corporate history writing; the relationship between the world of archives and the world of innovation, social media and new technologies; the role of business archives in promoting sustainable development; and the fundamental importance of ethics and trust in the business archives activities. The last part of the article is devoted to diagnosing the situation and potential for the development of Polish business archives and ends with an open invitation to a wider discussion and active participation of Polish archivists in the international forum of ICA SBA.

Słowa kluczowe: archiwa biznesu, archiwistyka na świecie, modele funkcjonowania archiwów, Sekcja Archiwów Biznesowych Międzynarodowej Rady Archiwów, innowacje w archiwach, archiwa cyfrowe, business archives, archives around the world, models of functioning archives, International Council on Archives Section on Business Archives, innovations in archives, digital archives
References

Źródła

Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 14 października 2015 r. w sprawie warunków i trybu przekazywania do archiwów państwowych materiałów archiwalnych tworzących ewidencjonowany niepaństwowy zasób archiwalny (Dz. U. 2015, poz. 1773). Ustawa z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (Dz. U. 1983, nr 38, poz. 173, z późn. zm.).

Opracowania

Adamus-Kowalska, J., System informacji archiwalnej w Polsce: Historia, infrastruktura, stadardy i metody, Katowice, 2011.

Anson M., History in Firms’ Documents: 75 Years of the Business Archives Council, „Business Archives” 2010, t. 100, s. 1–11.

Bachulski, A., Archiwa gospodarcze w państwach kapitalistycznych, „Archeion” 1951, t. 19, s. 254-263.

Bachulski, A., Archiwa gospodarcze, „Archeion” 1938, t. 15, s. 10-25. Borodij E., Kancelaria i Archiwum Zakładowe, wyd. 4, Warszawa 2009.

Crisis, Credibility and Corporate History, ICA Studies, red. A. Bieri, Liverpool 2015, https://books.google.pl/books/about/Crisis_Credibility_and_Corporate_History.html?id=Y5o6DwA-AQBAJ&redir_esc=y [dostęp: 15.07.2021]

Fode H., Fink J., Business archives in Scandinavia, „Archives and Manuscripts” 1999, t. 27 (2), s. 54–67.

Foster W.M., Coraiola D.M., Suddaby R., Kroezen J., Chandler D., The strategic use of historical narratives: A theoretical framework, „ Business History” 2017, nr 59 (8), s. 1176–1200.

Holmes O.W., Some Reflections on Business Archives in the United States, „The American Archivist” 1954, 4 (17), s. 291–304.

Hull A., Scott P., The ‘value’ of business archives: assessing the academic importance of corporate archival collections, „Management & Organizational History” 2000, t. 15 (1), s. 1–21, DOI: 10.1080/17449359.2020.1769676 [dostęp: 15.07.2021].

International Council on Archives. Business archives in international comparison. Report to ICA Congress 2004 Vienna, Austria, 2004, https://www.ica.org/en/business-archives-international-compari-son-1 [dostęp: 15.07.2021].

Karpiński A., S. Paradysz, P. Soroka, W. Żółtkowski, Jak powstawały i jak upadały zakłady przemysłowe w Polsce, Warszawa 2013.

Kilbride W., Mortlock J., Staples T., Managing digital business archives, [w:] The International Business Archives Handbook, red. A. Turton, Nowy Jork 2017, s. 316–355.

Kochanowicz J., The Curse of Discontinuity: Poland’s Economy in a Global Context, 1820–2000, “Jahrbuch für Wirtschaftsgeschichte / Economic History Yearbook” 2014, t. 55, nr 1, s. 129– 148, https://doi.org/10.1515/jbwg-2014-0005 [dostęp: 6.06.2021].

Lasewicz P., Forget the Past? Or History Matters? Selected Academic Perspectives on the Strategic Value of Organizational Pasts, „The American Archivist” 2015, nr 1 (78), s. 74–75.

Leveraging Corporate Assets: New Global Directions for Business Archives, Tokio 2012, https://www.shibusawa.or.jp/english/center/network/01_icasbl/Tokyo/leveraging.html [dostęp: 15.07.2021].

Logan K., An introduction to business archives, [w:] The International Business Archives Handbook, red. A. Turton, Nowy Jork 2017, s. 3–31.

Mathias P., The First Half-century: Business History, Business Archives and the Business Archives Council, „Business Archives” 1884, t. 50, s. 1–16.

Matsuzaki Y., The Shibusawa Shashi Project and sharing information on business archives in Japan, „Business Archives” 2005, t. 91, s. 28–43.

National Archives. Corporate Memory: A Guide to Managing Business Archives, Kew 2009. Pantelakis N., Business archives in Greece, „Business Archives” 1997, t. 73, s. 49–54.

Pino F., Creating the Best Business Archive. Achieving a good return on investment, Mediolan 2017.

Robótka H., Ryszewski, B., Tomczak, A., Archiwistyka, Warszawa 1989.

Roche in the World 1896-2021. A Global History, red. A.L. Bieri, Bazylea 2021.

Roman W.K., Środowisko archiwalne w Polsce. Zarys problematyki badawczej, [w:] Archiwiści i historycy wobec państwa i społeczeństwa. Zbiór studiów, red. J. Kordel, A. Kulecka, Warszawa 2020.

Ryan T., Sustainability In Business Archives, https://mydigitalpublication.com/publication/?i=301933&article_id=2481678&view=articleBrowser&ver=html5 [dostęp: 20.07.2021].

Sayers R.S. The work of the Business Archives Council, „Aslib proceedings” 1957, 9 (7), s. 193–198. 

Schwarzkopf S., Why business historians need a constructive theory of the archive, „Business Archives” 2013, t. 105, s. 1–9.

Strickland J., Models of management for business archives: an overview (prezentacja multimedialna), https://www.ica.org/en/sba-conference-%E2%80%9Ccreating-best-business-archive%E2%80%9D-konstank-italy-15-16-june-2015-2015-ica-sba-conference [dostęp: 6.06.2021].

Strickland J., Organisation and objectives, [w:] The International Business Archives Handbook, red. A. Turton, Nowy Jork, 2017, s. 151–173.

Szczepaniak R., Archiwum zakładowe, wyd. 3 poprawione i uzupełnione, Warszawa 1973. Tandecki J., Archiwa w Polsce w latach 1944–1989. Zarys dziejów, Toruń 2017.

The International Business Archives Handbook: Understanding and managing the historical records of business, red. A. Turton, Londyn 2017.

The National Archives. The National Strategy for Business Archives (England and Wales), 2009, https://www.nationalarchives.gov.uk/archives-sector/projects-and-programmes/business-archives-strategy/ [dostęp: 20.07.2021].

Tomczak A., Zarys dziejów archiwów polskich, Toruń 1982.

Turton A., Access, [w:] The International Business Archives Handbook, red. A. Turton, Nowy Jork 2017, s. 293-315.

Warężak, J., Archiwum zakładów przemysłowych Ludwika Geyera w Łodzi. „Archeion” 1938, t. 15, s. 26–34.

Wiltshire R., Acquisition, appraisal, arrangement and description, [w:] The International Business Archives Handbook, red. A. Turton, Nowy Jork 2017, s. 174–252.

Wirth K., Advocating Business Archives, „Business Archives Section Newsletter”, 1997.

Wiśniewska-Drewniak M., Inaczej to zniknie. Archiwa społeczne w Polsce – wielokrotne studium przypadku, Toruń 2019.

Netografia

Archiwa państwowe. Dokumentacja pracownicza, https://www.archiwa.gov.pl/pl/dla-uzytkownikow/dokumentacja-pracownicza/informacja-dla-os%C3%B3b [dostęp: 2.06.2021].

You Tube. Kanał Roche, https://www.youtube.com/watch?v=MmLPRb_NeQM [dostęp: 15.06.2021].

Wikipedia. Lista muzeów techniki, przemysłu i specjalistycznych https://pl.wikipedia.org/wiki/ 

Lista_muze%C3%B3w_techniki,_przemys%C5%82u_i_specjalistycznych_w_Polsce [dostęp: 2.06.2021].

Szukaj w archiwach, https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/en/o-serwisie [dostęp: 15.06.2021]. 

Facebook. ICA SBA, https://www.facebook.com/ICASBA/ [dostęp: 06.06.2021].

Business Archives Council (BAC), https://businessarchivescouncil.org.uk/ [dostęp: 15.06.2021]. 

Centrum Archiwistyki Społecznej, https://cas.org.pl/ [dostęp: 2.06.2021].

International Council on Archives. Section on Business Archives, https://www.ica.org/en/section-on-business-archives-sba [dostęp: 6.06.2021].

Centre for Business History. ICA SBA 2017: „The Future Role of Business Archives”, https://www.naringslivshistoria.se/en/cfn-nyheter/future-role-business-archives/ [dostęp: 6.06.2021].

Section on Business Archives. Conference, San Francisco, September 17–18, http://archivistconnection.com/icasba2019/ [dostęp: 15.07.2021].

Roche. Webcast&Video Portal. A Global History for a Global Business: Roche’s 125 Year Anniversary – 03 Jun 2021, https://streamingmedia.roche.com/media/A+Global+History+for+a+Global+BusinessA+Roche%27s+
125+Year+Anniversary+-+03+Jun+2021/1_caq4ifuk [dostęp: 15.06.2021].

Eric Ericson Hall, https://ericericsonhallen.se/ [dostęp: 6.06.2021]. History Factory, https://www.historyfactory.com/ [dostęp: 6.06.2021]. Preservica, https://preservica.com/ [dostęp: 15.06.2021].

Business Archives Council, https://businessarchivescouncil.org.uk/ [dostęp: 15.06.2021]. Muzeum Lniarstwa, https://www.muzeumlniarstwa.pl/ [dostęp: 2.06.2021].

Muzeum Polskiej Wódki, https://muzeumpolskiejwodki.pl/ [dostęp: 2.05.2021]. 

Muzeum Fabryki Norblina, https://fabrykanorblina.pl/muzeum-fabryki-norblina/ [dostęp: 2.06.2021].

Otwarty System Archiwizacji, https://osa.archiwa.org [dostęp: 5.06.2021]. Stowarzyszenie Archiwistów Polskich, https://sap.waw.pl/ [dostęp: 15.06.2021].

Shibusawa Eiichi Memorial Foundation, https://www.shibusawa.or.jp/english/center/network/01_icasbl.html [dostęp: 15.06.2021].

Szlak Zabytków Techniki Województwa Śląskiego, https://zabytkitechniki.pl/ [dostęp: 6.07.2021]. 

Centre for Business History, https://www.naringslivshistoria.se/en/cfn-nyheter/filmserie-om--sparbanksiden-och-sparbankernas-historia/ [dostęp: 6.06.2021].

Museimpresa, https://museimpresa.com/ [dostęp: 6.06.2021].