Być „chodzącą organizacją pozarządową” w Kiberze – badania terenowe a działalność aktywistyczna

Aleksandra Gutowska

Abstrakt

„Personify non-governmental organisation” in Kibera – between fieldwork and activism

The article describes ethnographic research conducted by the author in Kibera, inhabited by poorer inhabitants of Nairobi. Its objective is to present the relations between research and activism in methodological and ethical sphere within the framework of a small development project. The idea was conceptualized on the basis of examples provided by Nancy Scheper-Hughes and Tomasz Rakowski. They were usefull in the formulation of objectives of engagement – methodological and ethical, the way of implementation of the idea – switching roles between a researcher and an activist, and identification of risks and dillemmas related to the implementaton of the project. Contemporary anthropologists more often than not do not ask themselves the question ‘if’ but ‘how’ to get involved, while taking into consideration all consequences of this approach.

Słowa kluczowe: kibera, activism, research, ethics, metodology
References

Brocki, M. (2006). Zaangażowanie dystans struktura wiedzy antropologicznej. W: M. Brocki, K. Górny, W. Kuligowski (red.), Kultura profesjonalna etnologów w Polsce (s. 6170). Wrocław: Katedra Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Wroawskiego.

Brocki, M., (2013). Antropologia społeczna i kulturowa w przestrzeni publicznej: problemy, dyle-maty, kontrowersje. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Frenzel, F., Koens, K., Steinrink, M. (2012). Slum Tourism. Poverty, power and ethics. Londyn: Routledge.

Foley, D.F. (2010). Projekt Lisy. Rewizja. Przeł. A. Kościska, M. Petryk. W: H. Cervinkowa, B. Gołebiak (red.). Badania w dzianiu. Pedagogika i antropologia zaangażowana (s. 265296). Wroaw: Wydawnictwo Dolnośląskiej Szkoły Wyższej.

Herzfeld, M. (2004). Antropologia. Praktykowanie teorii w kulturze i społeczeństwie. Przeł. M.M. Piechaczek. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Karanja, M. (2010). Myth shattered: Kibera numbers fail to add up. Daily Nation 3.09.2010, http://www.nation.co.ke/News/Kibera%20numbers%20fail%20to%20add%20up/
-
/1056/1003404/-/13ga38xz/-/index.html [dostęp: 24.11.2013].

Kościańska, A. (2004). Ku odpowiedzialności. Etnologia w Polsce: tradycje i wyzwania. (op. cit.,). Maszyna Interpretacyjna. Pismo Kulturalno-Społeczne 1920 (67), 1213.

Lassiter, L.E. (2010). Etnografia wsłpracuca i antropologia publiczna Przeł. A. Kościańska, M. Petryk. W: H. Cervinkowa, B. Gołebiak (red.). Badania w działaniu. Pedagogika i antropologia zaangażowana (s. 449488). Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskiej Szkoły Wyższej.

Leszczyński, A. (2011). Dziękujemy za palenie. Dlaczego Afryka nie może sobie poradzić z prze- mocą, głodem, wyzyskiem i AIDS Warszawa: Polska Akcja Humanitarna.

Rakowski, T. (2006). Etnologiczna (nie)wiedza profesjonalna. W: M. Brocki, K. Górny, W. Kuligowski (red.), Kultura profesjonalna etnologów w Polsce (s. 113127). Wrocław: Katedra Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Wroawskiego.

Rakowski, T. (2009). Łowcy, zbieracze, praktycy niemocy. Etnografia człowieka zdegradowanego . Gdsk: słowo/obraz/terytoria.

Rakowski,  T.  (2011).  Humanistyka  i  dominacja:  wprowadzenie.  W:  T.  Rakowski, A .Malewska-Szałygin (red.). Humanistyka i dominacja. Oddolne doświadczenia społeczne w perspektywie zewnętrznych rozpoznań (s. 729). Warszawa: Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Warszawskiego.

Robbins, M. (2012). The missing millions of Kibera. The Guardian. 1.08.2012, https://www.theguardian.com/science/the-lay-scientist/2012/aug/01/africa-propaganda-kibera [dostęp: 10.02.2017].

Scheper-Hughes, N. (1992). Death Without Weeping: The Violence of Everyday Life in Brazil, Berkeley: University of California Press.

Scheper-Hughes, N. (2010). Prymat etyki. Perspektywa walczącej antropologii. Przeł. K. Liszka.W: H. Cervinkowa, B. Gołebiak (red.). Badania w działaniu. Pedagogika i antropologia zaangażowana (s. 403428). Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskiej Szkoły Wyższej.

Sokolewicz, Z. (2005). Bardzo delikatna materia. (op. cit.,). Maszyna Interpretacyjna. Pismo Kulturalno-Społeczne, 23 (2), 6.

Susman, G.I., Evered, R.D. (2010). Ocena naukowych walorów badań w działaniu. Przeł. M. Lavergne.W: H. Cervinkowa, B. Gołebiak (red.). Badania w działaniu. Pedagogika i antropologia zaangażowana (s. 89116). Wroaw: Wydawnictwo Dolnośląskiej Szkoły Wyższej.

Songin, M. (2011). Z podporządkowanego punktu widzenia. Roszczenia poznawcze klas podrzędnych. W: T. Rakowski, A. Malewska-Szałygin A. (red). Humanistyka i dominacja. Oddolne doświadczenia społeczne w perspektywie zewnętrznych rozpoznań (s. 2946). Warszawa: Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej UW.

Songin-Mokrzan, M. (2014). Zwrot ku zaangażowaniu. Strategie konstruowania nowej tożsamości antropologii. Wroaw: Polskie Towarzystwo Ludoznawcze.

Vorbrich, R. (2013). Dyskurs rozwojowy między perspektywą kolonialną a neokolonialną. W: M. Ząbek M. (red). Antropologia stosowana (s. 239256). Warszawa: Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej UW.

Warah, R. (2010). How numbers game turned Kibera into The Biggest Slum in Africa. Daily Nation,12.09.2010, http://www.nation.co.ke/oped/Opinion/-/440808/1009446/-/nyf5o7z/-/index.html, [dostęp: 07.08.2016].

Wolf, D. L. (1996). Feminist Dilemmas in Fieldwork. Colorado: Westview Press.

Ząbek, M. (2013). Wprowadzenie. Problemy ze stosowaniem antropologii. W: M. Ząbek (red),Antropologia stosowana (s. 1338). Warszawa: Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej UW.