Wyżywienie i zaopatrzenie farmaceutyczne chorych i rannych żołnierzy w 1815 roku w świetle Przepisów służby zdrowia wyjętych z ogólnego urządzenia Administracyi i Rachuby wewnętrznej dla Woyska Polskiego wszelkiej broni zatwierdzonego przez Komitet Woyskowy

Maria J. Turos

Abstrakt

Nutrition and Pharmaceutical Supplies for Sick and Wounded Soldiers in 1815 in the Light of Healthcare Provisions Extracted from the General Ordinance of the Administration and Internal Account for the Polish Armed Forces of all Branches Approved by the Military Committee

The text discusses two vital issues dealt with in the document titled Healthcare Provisions Extracted from the General Ordinance of the Administration and Internal Account for the Polish Armed Forces of all Branches Approved by the Military Committee (1815), namely the nutrition and pharmaceutical supplies for sick and wounded soldiers.

Słowa kluczowe: Królestwo Polskie, wojskowa służba zdrowia, Przepisy służby zdrowia wyjęte z ogólnego urządzenia Administracyi i Rachuby wewnętrznej dla Woyska Polskiego wszelkiej broni zatwierdzone przez Komitet Woyskowy
References

Źródła archiwalne

Archiwum Główne Akt Dawnych, Warszawa Komisja Rządowa Wojny Seria 5 Nr. 193 Dyrekcja I Wydział II Wydział Zdrowia versus Lekarski, Sztab Główny. Główne Dyżurstwo Seria 17.

Zbiory Specjalne Głównej Biblioteki Lekarskiej, Nr. 855.

 

Źródła drukowane

Augustin L., Pharmacopoea extemporanea exhibens compositiones medicamentorum, Berlin 1809.

Celiński J., Farmacya czyli nauki doskonałego przyrządzania lekarstw z trzech królestw natury wybranych, t. 1–2, Warszawa 1811.

Dziarkowski J., Wybór roślin kraiowych dla okazania skutków lekarskich ku użytkowi domowemu, Warszawa 1806.

Formulaire pharmaceutique a l’usage des hôpitaux militaires, Paris An. XIII (1804).

Freyer J.B., Formulare, czyli Nauka o sztucznem przepisywaniu lekarstw przez Jana Bogumiła Freyera, Warszawa 1816.

Freyer J.B., Materia medyczna czyli nauka o sposobie skutkowania śrzodków lekarskich, Warszawa 1817.

Lista osób leczeniem i lekarstwami trudniących się w Królestwie Polskim w roku 1820, br. m. i r. wyd.

Patelski J., Wspomnienia wojskowe z lat 1823–1831, Wilno 1921.

Pharmacopoea castrensis et nosocomialis exercitus nationalis, Varsoviae 1794 (reprint Kraków 2010).

Pharmacopoeia Regni Poloniae, auctoritate ministerii administrationis rerum internarum et disciplinae publicae edita, Warszawa 1817.

Przepisy lekarstw dla szpitalów Woyska Polskiego. Dzieło tłomaczone z języka francuzkiego, Warszawa 1810.

Przepisy służby zdrowia wyięte z ogólnego urządzenia Administracyi i Rachuby wewnętrznej dla Woyska Polskiego wszelkiej broni zatwierdzonego przez Komitet Woyskowy, Warszawa 1815.

„Rocznik Woyskowy na rok 1817”.

Urządzenie Szpitalów dla Woysk Xsięstwa Warszawskiego, Warszawa 1809.

Wielądko W., Kucharz doskonały w wybornym guście z oszczędnością dogodny, czyli sposób gotowania różnych potraw z mięsa i ryb [...] dla wygody obywateli i obywatelek gospodyń do druku podany, Warszawa 1808.

Wylie J., Pharmacopoeia castrensis Ruthena, Petropoli 1808.

 

Literatura przedmiotu

Askenazy Sz., Ministeryum Wielhorskiego 1815–1816, Warszawa 1898.

Bielecki R., Encyklopedia wojen napoleońskich, Warszawa 2001.

Gembarzewski B., Wojsko Polskie. Królestwo Polskie 1815–1830, Warszawa 1903.

Giedroyć Fr., Służba zdrowia w dawnem wojsku polskim, Warszawa 1927.

Jabłonowski S., Wspomnienia o bateryi pozycyjnej artyleryi konnej gwardii królewskopolskiej, Kraków 1916.

Kowecka E., W salonie i w kuchni. Opowieść o kulturze materialnej pałąców i dworów polskich w XIX w., Poznań 2008.

Krzyś J., Służba zdrowia wojsk polskich w latach 1806–1807, Grudziądz 2011.

Męczkowski W., Służba zdrowia w wojsku polskim, [w:] Pierwszy zjazd poświęcony polskiej medycynie wojskowej, Warszawa 1917

Ostrowska T., Powstanie i rozwój wydziału Akademicko-Lekarskiego Warszawskiego, [w:] Dzieje nauczania medycyny i farmacji w Warszawie (1789–1950), red. M. Łyskanowski, A. Stapiński, A. Śródka, Warszawa 1990.

Senat. Historia i współczesnośc najważniejszego ciała kolegialnego uczelni, red. M. Zielonka, M.J. Turos, M. Krawczyk, Warszawa 2013.

Tabele dawnych jednostek miar stosowanych na terenie Polski, Warszawa 2003.

Tokarz W., Armja Królestwa Polskiego (1815–1830), Piotrków 1917.

Turos M.J., Wojskowa służba zdrowia w Królestwie Polskim 1815–1830 w świetle aktów wykonawczych, „Kwartalnik Historii Nauki i Techniki” t. 65, 2020, nr 1, s. 117–131, DOI 10.4467/0023589XKHNT.20.007.11623.

Willaume J., Służba zdrowia Armji Księstwa Warszawskiego w przededniu kampanji 1812, Warszawa 1926.