Stan górnictwa i hutnictwa w kluczu samsonowskim w świetle lustracji z 1809 roku

Bartosz Kozak

Abstrakt

The State of Mining and Metallurgy in the Samsonów Complex in the Light of the Survey from 1809

The article presents the Survey of the Samsonów complex from 1809, with a historical commentary. The document contains information on the condition of the mining and metallurgy industry, with particular emphasis on blast furnaces in Samsonów and Szałas, fryers, ore supply, organisation of miners’ work, supply of wood for charring, and organisation of charcoal production.

Słowa kluczowe: górnictwo, hutnictwo, Staropolski Okręg Przemysłowy, Samsonów, Księstwo Warszawskie
References

Źródła

Archiwum Państwowe w Kielcach [APK], zesp. 1 Rząd Gubernialny Radomski, sygn. 10200 Lustracja klucza samsonowskiego, 1789 r.

Archiwum Państwowe w Radomiu [APR], zesp. 44 Zarząd Rolnictwa i Dóbr Państwowych Guberni Radomskiej, Kieleckiej, Lubelskiej, Siedleckiej, sygn. 213 Lustracja ekonomii samsonowskiej, 1809 r.

 

Literatura przedmiotu

Anusik Z., Strasz (Odrowąż Strasz) Michał z Białaczowa h. Odrowąż (ok. 1740-1824), [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. 44/2, z. 181, red. A. Romanowski, Warszawa – Kraków 2006, s. 210–213.

Badziak K., Michalak H., Rembieliński Rajmund Hiacynt, h. Lubicz (1774–1841), [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. 31/1, z. 128, red. E. Rostworowski, Wrocław – Warszawa – Kraków – Gdańsk – Łódź 1979, s. 82–84.

Słownik języka polskiego, t. 8, red. W. Doroszewski, Warszawa 1966.

Dymnicka-Wołoszyńska H., Ostrowski Antoni Kazimierz h. Grzymała (1713–1784), [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. 24/3, z. 102, red. E. Rostworowski, Wrocław – Warszawa – Kraków – Gdańsk 1979, s. 540–546.

Encyklopedia historii gospodarczej Polski do 1945 roku (A–N), red. A. Maczak, Warszawa 1981.

Encyklopedia historii gospodarczej Polski do 1945 roku (O–Ż), red. A. Maczak, Warszawa 1981.

Gąsiorowska-Grabowska N., Z dziejów przemysłu w Królestwie Polskim 1815–1918, Warszawa 1965.

Guldon Z., Kaczor J., Górnictwo i hutnictwo w Staropolskim Okręgu Przemysłowym w drugiej połowie XVIII wieku, Kielce 1994.

Herbst S., Z dziejów wojskowych powstania kościuszkowskiego 1794 roku, Warszawa 1983.

Ihnatowicz I., Gospodarka polska od rozbiorów do upadku Księstwa warszawskiego. Kształtowanie się układu kapitalistycznego, [w:] B. Zientara, A. Mączak, I. Ihnatowicz, Z. Landau, Dzieje gospodarcze Polski do roku 1939, Warszawa 1988, s. 297–346.

Instrukcja wydawnicza dla średniowiecznych źródeł historycznych, Kraków 1925.

Kalendarzik Polityczny, Chronologiczny i Historyczny na Rok Panski 1811 z Magistraturami Krajowemi, Warszawa 1811.

Kleczkowski A.S., Rudy żelaza w utworach pstrego piaskowca północnego obrzeżenia Gór Świętokrzyskich, „Prace Muzeum Ziemi” 1970, nr 15, cz. 1, s. 193–218.

Krygier E., Z historii budownictwa zakładów wielkopiecowych w Zagłębiu Staropolskim. Samsonów 1778–1822, „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej” 1965, nr 1, s. 11–36.

Krzymkowski M., Pilarczyk P.M., Protokoły Rady Ministrów Księstwa Warszawskiego, t. 1 (1808–1809), Poznań 2015.

Instrukcja wydawnicza dla źródeł historycznych od XVI do połowy XIX wieku, red. K. Lepszy, Wrocław 1953.

Łabęcki H., Górnictwo w Polsce. Opis kopalnictwa i hutnictwa polskiego pod względem technicznym, historyczno-statystycznym i prawnym, t. 1, Warszawa 1841.

Medyński M., Od III rozbioru do końca pierwszej wojny światowej, [w:] P. Kardyś, K. Zemeła, M. Medyński, T. Wojewoda, S. Piątkowski, G. Miernik, M. Zawisza, Suchedniów monografia historyczna miasta i gminy, Suchedniów 2019, s. 85–211.

Mencel T., Galicja Zachodnia 1795–1809. Studium z dziejów ziem polskich zaboru austriackiego po III rozbiorze, Lublin 1976.

Niemcewicz J.U., Podróże historyczne po ziemiach polskich między rokiem 1811 a 1828 odbyte, Paryż – Petersburg 1858.

Osiński J., Opisanie polskich żelaza fabryk…, Warszawa 1782.

Pazdur J., Materiały do dziejów hutnictwa żelaza w Polsce w XVIII wieku, „Studia z Dziejów Górnictwa i Hutnictwa” t. 1, 1957, s. 319–359.

Pazdur J., Górnictwo w Zagłębiu Staropolskim w epoce feudalnej, „Rocznik Świętokrzyski” t. 1, 1962, s. 151–183.

Rychel-Mantur D., Członkowie Rządu Centralnego Tymczasowego Wojskowego Galicji – przyczynek do biografii zbiorowej, „UR Journal of Humanities and Social Sciences” 2020, nr 3 (16), s. 23–38, DOI 10.15584/johass.2020.3.2.

Samsonowicz J., Historja górnictwa żelaznego na zboczu północnem Gór Świętokrzyskich, „Pamiętnik Koła Kielczan” 1928, s. 85–99.

Siembab M., Wójcik A.J., Zarys dziejów huty żelaza w Ząbkowicach (1763–1794), Warszawa 2020.

Szczepański J., Modernizacja górnictwa i hutnictwa w Królestwie Polskim w I połowie XIX w. Rola specjalistów niemieckich i brytyjskich, Kielce 1997.

Wójcik Z.J., Świętokrzyskie w relacjach podróżniczych Juliana Ursyna Niemcewicza, [w:] Mijające krajobrazy Polski. Świętokrzyskie, red. A. Rembalski, Kielce 2014, s. 163–174.

 

Strony internetowe

Minakowski M.J., Hełczyńscy: szlachta, mieszczanie czy frankiści?, minakowski.pl/helczynscy-szlachta-mieszczanie-czy-frankisci/ [dostęp 28.02.2021].

Słownik pojęciowy języka staropolskiego, spjs.ijp.pan.pl/haslo/index/8263/25237 [dostęp 21.02.2021].

geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=07mz&rid=B&search_lastname=Strasz&search_name=Michał&
search_lastname2=&search_name2-=&from_date=1744&to_date=1744&exac=1 [dostęp 28.02.2021].