Historia w życiu i twórczości Bogdana Nawroczyńskiego (1882–1974)

Katarzyna Dormus

Abstrakt

History as a Theme in Bogdan Nawroczyński’s (1882–1974) Life and Work

History in Bogdan Nawroczyński’s life and work manifested itself in three ways: 1. in his personal life, when he made history as a participant in the 1905 school strikes, 2. in his works serving as a research source in the fields of history and education, and – most importantly – 3. in his own research on the history of pedagogical thought. By highlighting the humanistic aspect of pedagogy as, first and foremost, a broadly defined study of humanity, Nawroczyński called attention to the need to place pedagogical research in the historical and sociological context. He saw it as necessary for pedagogy to become a fully-fledged academic field.

Słowa kluczowe: Bogdan Nawroczyński, historia, pedagogika, myśl pedagogiczna, historia wychowania
References

Źródła (wybór)

Nawroczyński B., Dzieła wybrane, t. 1, oprac. A. Mońka-Stanikowa, Warszawa 1987.

Nawroczyński B., Komisja Egzaminów Państwowych na nauczycieli szkół średnich i Studium Pedagogiczne Uniwersytetu Warszawskiego, „Przegląd Historyczno-Oświatowy” 1968, nr 4, s. 438–443.

Nawroczyński B., O szkolnictwie francuskim, Warszawa 1961.

Nawroczyński B., Polska myśl pedagogiczna. Jej główne linie rozwojowe i cechy charakterystyczne, oprac. A. Skulimowska, Siedlce 2018.

Nawroczyński B., Przedmowa, [w:] Encyklopedia wychowania, red. S. Łempicki, t. 1, cz. 1, Warszawa 1933–1936, s. 1–6.

Nawroczyński B., Trentowski Bronisław Ferdynand (1809–1869), [w:] Wiek XIX. Sto lat myśli polskiej, życiorysy, streszczenia, wyjątki, red. B. Chlebowski et al., t. 6, Warszawa 1911, s. 240–300.

Nawroczyński B., Współczesne prądy pedagogiczne, [w:] Encyklopedia wychowania, red. S. Łempicki, W. Gottlieb, B. Suchodolski, J. Włodarski, t. 1, cz. 2, Warszawa 1933–1936, s. 525–568.

Nawroczyński B., Wydział Programowy Szkół Średnich (1917–1939), „Ruch Pedagogiczny” 1969, nr 1, s. 53–60.

Nasza walka o szkolę polską 1901–1917. Opracowania, wspomnienia, dokumenty, red. B. Nawroczyński et al., t. 1, Warszawa 1932.

Wiloch T., Wymagał tylko (?) rzetelności naukowej…, [w] Bogdan Nawroczyński. Uczony – humanista – wychowawca, red. A. Mońka-Stanikowa, S. Mieszalski, A.A. Kotusiewicz, Warszawa 1996, s. 129–133.

Wybór tekstów Profesora Bogdana Nawroczyńskiego, red. B. Śliwerski, M. Walancik, Kraków 2017.

 

Literatura przedmiotu

Araszkiewicz F.W., Szkoła średnia ogólnokształcąca w Polsce w latach 1918–1932, Wrocław 1972.

Bezwińska-Hejnicka T., Konsekwencje a-historyczności pedagogiki, [w:] Pedagogika ogólna. Tradycja – teraźniejszość – nowe wyzwania, (materiały pokonferencyjne), red. T. Bezwińska-Hejnicka, Bydgoszcz 1995, s. 77–91.

Chodakowska J., Uniwersyteckie studia pedagogiczne, „Rozprawy z Dziejów Oświaty” 1994, s. 151–172.

Dobrowolski S., Życie i dorobek naukowy Bogdana Nawroczyńskiego, „Kwartalnik Pedagogiczny” 1962 nr 3, s. 3–12.

Falski M., Koncepcja szkoły powszechnej i jej roli w ustroju szkolnictwa w okresie międzywojennym w Polsce, „Rozprawy z Dziejów Oświaty” 1958, s. 169–217.

Hellwig J., Okres poznański w działalności Bogdana Nawroczyńskiego, [w:] Bogdan Nawroczyński. Uczony – humanista – wychowawca, red. A. Mońka-Stanikowa, S. Mieszalski, A.A. Kotusiewicz, Warszawa 1996, s. 87–91.

Hulewicz J., Bogdan Nawroczyński, [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. 22, Wrocław 1977, s. 632–635.

Jaroszuk T., Z iskrą filarecką w oku. Świat i dzieło Bogdana Nawroczyńskiego, Olsztyn 2004.

Kaczorowski H., Bogdan Nawroczyński, [w:] Encyklopedia Pedagogiczna XXI wieku, red. T. Pilch, t. 3, Warszawa 2004, s. 602–609.

Kaczorowski H., Z dziejów polskiej myśli pedagogicznej, Opinogóra 2013.

Kamińska J., Dzieje Wydziału Pedagogicznego Uniwersytetu Warszawskiego, www.dobrapraktyka.pedagog.uw.edu.pl/pedagog.php?p=historia [dostęp 09.10.2020].

Metamorfozy filozofii wychowania od antyku po współczesność, red. S. Sztobryn, M. Wasilewski, M. Rojek, Łódź 2012 (Pedagogika Filozoficzna, t. 6).

Miąso J., Komisja Pedagogiczna Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego (1921–1928) i jej rola w rozwoju nauk pedagogicznych, „Rozprawy z Dziejów Oświaty” 2003, s. 135–159.

Miąso J., Walka o narodową szkołę w Królestwie Polskim w latach 1905–1907 (w stulecie strajku szkolnego), „Rozprawy z Dziejów Oświaty” 2005, s. 75–103.

Mikulski Z., Bogdan Nawroczyński (1882–1974) i jego zasługi dla Towarzystwa Naukowego Warszawskiego (w 30. rocznicę zgonu), „Rocznik Towarzystwa Naukowego Warszawskiego” 2004, s. 78–83.

Mońka-Stanikowa A., Wstęp, [w:] B. Nawroczyński, Dzieła wybrane, t. 1, Warszawa 1987, s. 11–108.

Kostkiewicz J., Bogdana Nawroczyńskiego koncepcja pedagogiki jako humanistycznospołecznej nauki stosowanej, „Studia z Teorii Wychowania” 2018 nr 1, s. 25–48.

Nowakowska-Siuta R., Bogdan Nawroczyński. Jasność i ścisłość myśli pedagogicznej, „Ruch Pedagogiczny” 2018 nr 1, s. 51–68.

Okoń W., Wizerunki sławnych pedagogów polskich, Warszawa 1993.

Osińska W., Bogdan Nawroczyński (1882–1974), „Kwartalnik Historii Nauki i Techniki”, 1974, nr 3, s. 561–566.

Przanowska M., Publikacje Bogdana Nawroczyńskiego (1882–1974) w „Kwartalniku Pedagogicznym”, „Kwartalnik Pedagogiczny” 2014, nr 3, s. 53–75.

Retter H., Bogdan Nawroczyński i Peter Petersen. Wymiana listów w sprawie niedokończonego projektu, „Kwartalnik Pedagogiczny” 1993, nr 4, s. 3–17.

Skulimowska A., Posłowie, [w:] B. Nawroczyński, Polska myśl pedagogiczna. Jej główne linie rozwojowe i cechy charakterystyczne, oprac. A. Skulimowska, Siedlce 2018, s. 295–330.

Szulakiewicz W., Historia oświaty i wychowania w Polsce 1918–1939. Studium historiograficzne, Toruń 2000.

Szulakiewicz W., Historia oświaty i wychowania w Polsce 1944–1956, Kraków 2006.

Szulakiewicz W., Podręczniki historii wychowania jako źródło historyczne „adresowane”, [w:] Źródła w badaniach naukowych historii edukacji, red. W. Szulakiewicz, Toruń 2003, s. 109–126.

Szybiak I., Bogdan Nawroczyński (1882–1974), [w:] Słownik biograficzny polskiej historii wychowania, red. A. Meissner, W. Szulakiewicz, Toruń 2008, s. 616–621.

Szybiak I., Katedra Historii Oświaty i Wychowania (1953–2003), [w:] I. Szybiak, Szkoła, nauczyciel, wychowanie. Wybór studiów z okazji jubileuszu 75. urodzin i wieloletniej pracy naukowej, red. J. Kamińska, A. Fijałkowski, Warszawa 2016, s. 43–92.

Szymański M.M., Stulecie urodzin Bogdana Nawroczyńskiego, „Kwartalnik Pedagogiczny” 1983, s. 201–205.

Śliwerski B., Ponadczasowa doniosłość pedagogiki porównawczej Bogdana Nawroczyńskiego, „Studia Edukacyjne” 2018, nr 47, s. 21–31, DOI 10.14746/se.2018.47.2.

Śliwerski B., Wprowadzenie, [w:] Wybór tekstów Profesora Bogdana Nawroczyńskiego, red. B. Śliwerski, M. Walancik, Kraków 2017, s. 7–15.

Wąsik W., Historia filozofii polskiej, t. 2, Warszawa 1966.