Magistrala Siedlce – Bołogoje jako przykład kolei strategicznej

Andrzej Massel

Abstrakt

The Siedlce-Bołogoje Trunk Line as an Example of a Strategic Railway

The article presents a comprehensive view of the origins, technical characteristics and functioning of the Siedlce-Bologoye railway line. This railway, with an impressive length of 1.100 km, was built in the years 1902–1907 as a connection between the lands of the Kingdom of Poland and the governorates of central Russia in order to ensure the efficient transport of troops and their supplies given the anticipated war with Germany and Austria-Hungary. The work aims to illustrate to what extent the assumptions of the construction promoters were confirmed and how it was used in particular periods.

Słowa kluczowe: koleje, transport, mosty, dworce, prędkość, Siedlce, Połock, Bołogoje
References

Źródła

Al’bom tipovyh i ispolnitel’nyh čertežej sooruženij železnodorožnoj linii Polock – Sedlec’ i vetvi Grodna – Mosty, S. Peterburg 1907.

Archiwum Akt Nowych, Ministerstwo Komunikacji 1703.

Dodatek do Służbowego Rozkładu Jazdy (Część I), Załącznik 1, DOKP w Wilnie, Wilno 1938.

Illûstrirovannyj Putevoditel’ po Nikolaevskoj Železnoj Doroge, Piotrogród 1914.

Kolej siedlecko-połocka, „Kurier Kolejowy i Asekuracyjny” 14.04.1906 r., nr 10 (440).

Kursbuch der Militär-Urlauberzüge und 14.Verzeichnis der SF-Züge (od 2 listopada 1942 r.).

Mieczysławski Z., Gieografja militarna Królestwa Polskiego, Warszawa 1910.

Program Operacyjny Polska Wschodnia 2014–2020 (POPW).

Przepisy o przepuszczaniu pociągów ZSRR przez Polskie Koleje Państwowe, obowiązujące od 1 czerwca 1950 r.

Shemy železnyh dorog i vodnyh putej soobščeniâ CCCP, Moskva 1943.

Skrót opisowy organizacji i działalności Wileńskiej Dyrekcji Kolei Państwowych w okresie od jej powstania aż do dnia 10 maja 1920 roku, na prawach rękopisu, Wilno 1920.

Służbowe rozkłady jazdy Kolei Wschodniej z lat 1942–1944.

Służbowe rozkłady jazdy PKP z lat 1928–2000.

Wileński Kalendarz Kolejarz Polski na rok 1925, Wilno 1925.

 

Literatura przedmiotu

Adler A., W parowozowni i na szlaku, Warszawa 1984.

Chwaściński B., Mosty na Wiśle i ich budowniczowie, Warszawa 1997.

Dmowski R., Funkcjonowanie kolei na południowym Podlasiu w drugiej połowie 1944 roku na przykładzie siedleckiego węzła kolejowego. Zarys problematyki, „Szkice Podlaskie” 2000, z. 8, s. 53–70.

Dmowski R., Funkcjonowanie kolei na południowym Podlasiu w przededniu wojny i jej rola w kampanii wrześniowo-październikowej 1939 roku na przykładzie siedleckiego węzła kolejowego (Zarys problematyki), [w:] Podlasie w działaniach wojennych we wrześniu 1939 roku, red. K. Pindel, Siedlce 2003, s. 197–230.

Dmowski R., Jak kolej dotarła do Sarnak, „Rocznik Ziemi Sarnackiej” t. 2, 2019, s. 95–126.

Dmowski R., Kolejarze Południowego Podlasia w walkach o Niepodległość, [w:] Rok 1918 na Podlasiu, red. A. Kołodziejczyk, K. Pindel, Siedlce 2001, s. 183–202.

Dzieje kolei w Polsce, red. D. Keller, Rybnik 2012.

Gawroński W., Zarys rozwoju wojsk kolejowych i kolejnictwa wojskowego w Niemczech, Austrii i Rosji (1869–1919), odbitka z „Sapera i inżyniera wojskowego”, Warszawa 1923.

Gołębiowski A., Charakterystyka przewozów kolejowych w b. zaborze rosyjskim przed wojną i wskazania stąd płynące, „Inżynier Kolejowy” 1925, nr 1, s. 4–9.

Gubrynowicz Z., Zniszczenia mostów kolejowych w czasie wojny i ich odbudowa, „Inżynier kolejowy” 1928, nr 11, s. 382–391.

Istoriâ Belorusskoj Železnoj Dorogi, Minsk 2012.

Knipping A., Eisenbahnen im Ersten Weltkrieg, Freiburg 2004.

Lijewski T., Geografia komunikacji województwa białostockiego, Warszawa 1962 (Dokumentacja Geograficzna, z. 2).

Maciążek F., Komunikacja kolejowa między Polską a Białorusią, „TTS Technika Transportu Szynowego” 2017, nr 10, s. 22–40.

Massel A., Kolejowy ruch pasażerski na obszarze Generalnego Gubernatorstwa, „Świat Kolei” 2014, nr 8, s. 18–27.

Massel A., Kolejowy ruch pasażerski na ziemiach polskich w okresie II wojny światowej – tereny włączone do Rzeszy, „Świat Kolei” 2014, nr 9, 20–29.

Massel A., Od Morza Czarnego do Morza Bałtyckiego – z dziejów kolei Brzesko-. Grajewskiej, „Świat Kolei” 2017, nr 10, s. 18–25.

Massel A., Zapomniana magistrala Siedlce – Bołogoje, część I – budowa linii i jej dzieje do 1945 r., „Świat Kolei” 2016, nr 2, s. 16–25.

Massel A., Zapomniana magistrala Siedlce – Bołogoje, część 2 – przebudowy po 1945 roku i przewozy w latach 1906–1945, „Świat Kolei” 2016, nr 3, s. 20–29.

Massel A., Zapomniana magistrala Siedlce – Bołogoje, część 3 – przewozy po 1945 roku; perspektywy rozwoju, „Świat Kolei” 2016, nr 4, s. 34–41.

Rusak R., Lokomotywy spalinowe serii ST44, Poznań 2012.

Samsonov V.I., Anglijskaâ železnaâ doroga v Balaklave v epohu Krymskoj vojny [1854–1855 gg.], Sevastopol 1931.

Scharf H.W., Eisenbahnen zwischen Oder und Weichsel, Freiburg 1981.

Studia z dziejów kolei żelaznych w Królestwie Polskim (1840–1914), red. R. Kołodziejczyk, Warszawa 1970.

Tucholski Z., Polskie Koleje Państwowe jako środek transportu wojsk Układu Warszawskiego. Technika w służbie doktryny, Warszawa 2009.

Żołnierze żelaznych szlaków, red. J. Gmitruk, K. Komorowski, P. Matusak, Warszawa 1988.