Goethe i Byron w prelekcjach paryskich Adama Mickiewicza

Bogusław Dopart

Abstrakt

Artykuł podejmuje kwestię obecności J. W. Goethego i G. Byrona w refleksji literackiej i kulturowej A. Mickiewicza ze szczególnym uwzględnieniem paryskich prelekcji o Literaturze słowiańskiej (1840-1844). Biegunowo odmienne indywidualności: klasyka weimarskiego i buntowniczego romantyka Mickiewicz respektuje na równi. Konfrontuje ich dorobek i postawę autorską w swych najważniejszych wypowiedziach programowych na różnych etapach twórczości. Także w swej praktyce twórczej artystycznie wszechstronny poeta prowadzi dialog z Goethem i Byronem (m.in. Sonety krymskie, Konrad Wallenrod, III cz. Dziadów, przekład Giaura). W prelekcjach paryskich Goethe i Byron nadal są dla Mickiewicza najważniejszymi twórcami literatury nowoczesnej. Reprezentują oni ważne dziedziny dialogu kultury Słowiańszczyzny z Zachodem. Autor Fausta pozostaje tu autorytetem stricte literackim, przestaje więc pełnić równorzędną rolę wobec angielskiego romantyka, Napoleona poetów, który wpisuje się w historię polityczną narodów słowiańskich i przekazuje im tajniki „literatury przyszłości”.

References

Bąk M., Puszkin i Byron w prelekcjach paryskich[w:] Prelekcje paryskie Adama Mickiewicza wobec tradycji kultury polskiej i europejskiej, red. M. Kalinowska, J. Ławski, M. Bizior-Dombrowska, Warszawa 2011.

Byron, Childe Harold's Pilgrimage;  http://knarf.english.upenn.edu/Byron/charold3.html.

Byron, Wybór dzieł, t. I: Wiersze, poematy, „Wędrówki Czajld Harolda”, wybór, przedmowa, redakcja i przypisy J. Żuławski, tłum. J. Kasprowicz, A. Mickiewicz, A. E. Odyniec i inni, Warszawa 1986.

Dopart B., Cykl Mickiewiczowski a romantyczna wielka forma poetycka[w:] Od Kochanowskiego do Mickiewicza. Szkice o polskim cyklu poetyckim, red. B. Kuczera-Chachulska, Warszawa 2004.

Dopart B., Koncepcja literatury mesjanicznej w prelekcjach paryskich Adama Mickiewicza, „Ruch Literacki” R. XXIII, 1982, z. 5–6.

Dopart B., Poemat profetyczny. O „Dziadach” drezdeńskich Adama Mickiewicza, Kraków 2002.

Dopart B., WyskazywanijaMickiewicza o Puszkinie (1837, 1842)[w:] Adam Mickiewicz i pol'skij romantizm w russkoj kulturie, Moskwa 2007.

Korzeniewski B., „Drama” i inne szkice, Warszawa 1993.

Kuziak M., O prelekcjach paryskich Adama Mickiewicza, Słupsk 2007.

Maślanka J., Literatury słowiańskie w wykładach paryskich Mickiewicza[w:]Z dziejów literatury i kultury, Kraków 2001.

Mickiewicz A., Dzieła, t. II, Poematy, Wydanie Rocznicowe, Warszawa 1994.

Mickiewicz A., Goethe i Bajron [w:] tegoż, Dzieła, t. V: Proza artystyczna i pisma krytyczne, Wydanie Rocznicowe, Warszawa 1997.

Mickiewicz A.,Prelekcje paryskie. Wybór, t. I, Kraków 1997.

Mickiewicz A., Puszkin i ruch literacki w Rosji[w:] tegoż, Dzieła, t. V, Proza artystyczna i pisma krytyczne, Wydanie Rocznicowe, Warszawa 1997.

Piwińska M. , Dzieje kultury polskiej w prelekcjach paryskich, wstęp [w:] A. Mickiewicz, Płoszewski L.,Objaśnienia wydawcy [w:] A. Mickiewicz, Dzieła. WydanieJubileuszowe, t. XI, Warszawa 1955.

Praz M., Zmysły, śmierć i diabeł w literaturze romantycznej, tłum. K. Żaboklicki, wstęp M. Brahmer, Warszawa 1974.

Prelekcje paryskie Adama Mickiewicza wobec tradycji kultury polskiej i europejskiej. Próba nowego spojrzenia, red. M. Kalinowska, J. Ławski, M. Bizior-Dombrowska, Warszawa 2011.

Sand G., Szkic o dramacie fantastycznym [w:] tejże, Eseje, tłum. M. Dramińska-Joczowa, Warszawa 1958.

Sawicki S., Początki syntezy historycznoliterackiej w Polsce. O sposobach syntetycznego ujmowania literatury w I połowie w. XIX, Warszawa 1969.

Szmydtowa Z., Mickiewicz jako tłumacz z literatur zachodnioeuropejskich, Warszawa 1955.

Toruń W., Wokół Norwidowskiej koncepcji słowa, Lublin 2003.

Weintraub W., Profecja i profesura. Mickiewicz, Michelet i Quinet, Warszawa 1975.

Witkowski M., Świat teatralny młodego Mickiewicza, Warszawa 1971.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie. Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line