„Wir sind doch keine Versuchskaninchen”.  Eksperymenty pseudomedyczne we wspomnieniach więźniarek z Ravensbrück

Piotr Krupiński

Abstrakt

Przedstawiony szkic w całości poświęcony jest analizie wspomnień polskich więźniarek z KL Ravensbrück. Należały one do grupy 86 kobiet, które padły ofiarami tragicznej w skutkach serii pseudomedycznych badań poświęconych skuteczności nowych środków farmakologicznych tak zwanych sulfonamidów. Autor artykułu skupia się jedynie na wybranych aspektach narracji wspomnieniowych, przede wszystkim na kwestii dehumanizacji. Więźniarki poddawane przez hitlerowskich lekarzy eksperymentom medycznym już podczas pobytu w obozie określane były jako króliki doświadczalne. I właśnie wokół tej figury, kumulującej w sobie „uprzedmiotowienie i opresję” (określenie Donny Haraway), koncentruje się zasadnicza część zaprezentowanych rozważań

Słowa kluczowe: wspomnienia więźniarek z KL Ravensbrück, eksperymenty (pseudo)medyczne, dehumanizacja, animal studies
References

Agamben G., Homo sacer. Suwerenna władza nagie życie, tłum. M. Salwa, Warszawa 2008.

Bednarczyk M., Jestem zdrowy/chory*. Niepotrzebne skreślić, „Dziennik Wschodni”, 10.11.2011, http://www.dziennikwschodni.pl/magazyn/jestem-zdrowy-chory-niepotrzebne-skreslic-listy-w-obozie-na-majdanku,n,1000139930.html, dostęp: 12.02.2018.

Brzosko-Mędryk D., „Mury” Ravensbrück, Warszawa 1979.

Chamayou G., Podłe ciała. Eksperymenty na ludziach XVIII XIX wieku, tłum. J. Bodzińska, K. Thiel-Jańczuk, Gdańsk 2013.

Czarnecka B., Włosy kobiecych narracjach lagrowych, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Polonica” 2017, nr 4.

Fabierkiewicz-Szyrkowa J., Gdzie nie śpiewały ptaki…, Warszawa 1972.

Fabierkiewicz-Szyrkowa J., Zaczęło się Łukowie [w:] Wspomnienia więźniów Zamku Lubelskiego 1939–1944, wstęp Z. Mańkowski, Warszawa 1984.

Ferry L., Nowy ład ekologiczny. Drzewo, zwierzę człowiek, tłum. H. Miś, A. Miś, Warszawa 1995.

Gajewski J., Odzyskana wiara ludzi… Sprawa ofiar niemieckich eksperymentów medycznych KL Ravensbrück, „Glaukopis” 2007–2008, nr 9–10.

Haraway D., Zwierzęta laboratoryjne ich ludzie, tłum. A. Ostolski, „Krytyka Polityczna” 2008, nr 15.

Heintz D., Tierschutz im Dritten Reich: im neuen Reich darf es keine Tierquälerei mehr geben, Müllheim 2008.

Jankowicz G., Mościcki P., Posłowie. Projekt „homo sacer” [w:] G. Agamben, Stan wyjątkowy, tłum. M. Surma-Gawłowska, Kraków 2008.

Karwowska B., Ciało, seksualność, obozy zagłady, Kraków 2009.

Kiedrzyńska W., Ravensbrück. Kobiecy obóz koncentracyjny, Warszawa 1961.

Klee E., Auschwitz. Medycyna III Rzeszy jej ofiary, tłum. E. Kalinowska-Styczeń, Kraków 2014.

Lesser G., Kiedy zwierzęta hajlowały. Antysemicka miłość do zwierząt, http://www.fzp.net.pl/spoleczenstwo/kiedy-zwierzeta-hajlowaly, dostęp: 12.02.2018.

Longerich P., Himmler. Buchalter śmierci, tłum. S. Szymański, J. Skowroński, Warszawa 2014.

Mikulski J., Medycyna hitlerowska służbie III Rzeszy, Warszawa 1981.

Mozdzan J., Postgeschichte des Konzentrationslagers Lublin-Majdanek. Historia poczty obozu koncentracyjnego na Majdanku. obozie, ludziach listach, Manching 2010.

Ponad ludzką miarę. Wspomnienia operowanych Ravensbrück, wstęp W. Kiedrzyńska, red. H. Klimek, Warszawa 1969.

Półtawska W., boję się snów…, Warszawa 1964.

Półtawska W., Operacje doświadczalne obozie koncentracyjnym Ravensbrück, „Przegląd Lekarski” 1963, nr 1a.

Sax B., Animals in the Third Reich: Pets, Scapegoats, and the Holocaust, New York 2009.

Spitz V., Doktorzy piekła rodem. Przerażające świadectwo nazistowskich eksperymentów na ludziach, tłum. J.S. Zaus, Zakrzewo 2009.

Sterkowicz S., Zbrodnicze eksperymenty medyczne obozach koncentracyjnych Trzeciej Rzeszy, Warszawa 1981.

Stöcker-Sobelman J., Kobiety Holokaustu. Feministyczna perspektywa badaniach nad Shoah. Kazus KL Auschwitz-Birkenau, Warszawa 2012.

Sulej K., Włosy [w:] Ślady Holokaustu w imaginarium kultury polskiej, red. J. Kowalska-Leder, P. Dobrosielski, I. Kurz, M. Szpakowska, Warszawa 2017.

Szymoniczek J., Posłowie [w:] A. Lundholm, Wrota piekieł. Ravensbrück, tłum. E. Czerwiakowska, Warszawa 2014.

Traverso E., Europejskie korzenie przemocy nazistowskiej, tłum. A. Czarnacka, Warszawa 2011.

 

Wesołowska D., Słowa piekieł rodem. Lagerszpracha, Kraków 1996.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie. Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line