Losy kobiet w obozach na Górnym Śląsku po zakończeniu II wojny światowej (wybrane zagadnienia)

Zygmunt Woźniczka

Abstrakt

The subject of the essay are fates of women in the camps in Upper Silesia after the termination of World War 2. These camps secured primarily the isolation against the nationality verification and displacement or exploitation as a slave workforce. The author indicates that rape, terror and murder were the actions undertaken by the degenerated guards, often with sadistic inclinations, who felt their impunity. The determinants of these events and the dynamics of victimization are discussed. Gradually, the physical violence was replaced with exterminating labour. After release from the camps the women found it very difficult to adapt to new conditions of life. It was often difficult for them, if not impossible, to start a family and raise children. They were left t with deep trauma that haunted the former inmates until the end of their lives.

Słowa kluczowe: represje, kobiety, gwałty, obozy pracy, Górny Śląsk
References
Archiwa

Archiwum Akt Nowych Warszawa.

Zespół MBP 1944–1946, Departament Więziennictwa i Obozów.

Archiwum Państwowe w Katowicach.

Zespół: Centralny Zarząd Przemysłu Węglowego.

Archiwum Państwowe w Krakowie.

Zespół Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego i Wydziału Więziennictwa i Obozów w Krakowie.

Dokumenty publikowane

Die Vertriebung der deutschen Bevölkerung aus den Gebieten östlich der Oder-Neisse, Munchen 1984, nr 215.

Obóz Pracy w Świętochłowicach w 1945. Dokumenty, zeznania, relacje, listy, wybór, wstęp, oprac. A. Dziurok, Warszawa 2002.

Pamiętniki

Gruschka G., Zgoda – miejsce grozy. Obóz koncentracyjny w Świętochłowicach, tłum. M. Wolny, Gliwice 1998.

Wywiady

Boreczek D., Stygmaty nienawiści, oprac. A. Kontek, „Dziennik Zachodni”, 14.12.2007.

Literatura przedmiotu

Borodziej W., Wstęp [w:] Niemcy w Polsce 1945–1950. Wybór dokumentów, t. 1, red. W. Borodziej, H. Lemberg, tłum. M. Cegielska, Warszawa 2000.

Dominiczak H., Organy bezpieczeństwa PRL 1944–1990. Rozwój i działalność w świetle dokumentów MSW, Warszawa 1997.

Dubiański W., Obóz pracy w Mysłowicach 1945–1946, Katowice 2004.

Historia martyrologii więźniów obozów odosobnienia w Jaworznie 1939–1956, red. K. Miroszewski, Z. Woźniczka, Jaworzno 2002.

Irving D., Wojna Hitlera, tłum. B. Zborski, Warszawa 1996.

Kopka B., Obozy pracy w Polsce 1944–1950. Przewodnik encyklopedyczny, War­szawa 2002.

Kuźnik G., W Katowicach zrozumiał, co to los, strach, miłość, „Dziennik Zachodni”, 30.03.2012, nr 76.

Łuszczyna M., Mała zbrodnia, polskie obozy koncentracyjne, Kraków 2017.

Miroszewski K., Centralny Obóz Pracy Jaworzno. Podobóz ukraiński (1947–1949), Katowice 2001.

Miroszewski K., Powstanie i funkcjonowanie Centralnego Obozu Pracy w Jaworznie (1945–1949), „Dzieje Najnowsze” 2002, nr 2.

Nowak E., Cień Łambinowic. Próba rekonstrukcji dziejów Obozu Pracy w Łambinowicach 1945–1946, Opole 1991.

Nowak E., Obóz Pracy w Łambinowicach (1945–1946) [w:] Obozy w Lamsdorf/Łambinowicach (1870–1946), red. E. Nowak, Opole 2006.

Obóz dwóch totalitaryzmów. Jaworzno 1943–1956, t. 1, red. K. Miroszewski, Z. Woźniczka, t. 2, red. R. Terlecki, Jaworzno 2007.

Pollok E.S., Śląskie tragedie, [Przedbórz] 2002.

Ruszewski J., Ziemia tragiczna, „Tygodnik Powszechny” 1990, nr 19.

Stankowski W., Obozy i inne miejsca odosobnienia dla niemieckiej ludności cywilnej w Polsce w latach 1945–1950, Bydgoszcz 2002.

Woźniczka Z., Obóz NKWD w Toszku – 1945 r., „Rocznik Muzeum w Gliwicach” 2002, t. 17.

Woźniczka Z., Represje na Górnym Śląsku po 1945 roku, Katowice 2013.

Wywózka. Deportacja mieszkańców Górnego Śląska do obozów pracy przymusowej w Związku Sowieckim w 1945 roku. Faktografia, konteksty, pamięć, red. S. Rosenbaum, D. Węgrzyn, Katowice 2014.

 

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie. Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line