Wolałbym tak. Obietnice szkolnej polonistyki

Dariusz Szczukowski

Abstrakt

Artykuł jest próbą przemyślenia polonistyki szkolnej w perspektywie pedagogiki postkrytycznej, w której to szkoła jest rozumiana jako dobro wspólne, służące do odnawiania więzi ze światem. W tym kontekście edukacja polonistyczna staje się przestrzenią budowania demokratycznej wspólnoty czytających podmiotów. Dlatego też nie można redukować jej do produkowania określonych postaw ideologicznych, a także zamknąć w zaprojektowanej maszynerii szkolnej służącej do efektywnego wypełniania podstawy programowej.

I Would Rather It Were So. Promises of Polish Studies in Schools
This article is an attempt at rethinking school Polish studies in the perspective of post-critical pedagogy, in which the school is understood as a common good that serves the purpose of renewing the ties with the world. In this context, Polish studies become a space for building a democratic community of reading subjects. Therefore, they cannot be reduced to the production of particular ideological attitudes, nor can they be enclosed in an engineered school machinery designed to effectively fulfil the core curriculum. 

Słowa kluczowe: edukacja polonistyczna, pedagogika postkrytyczna, kształcenie literackie / Polish studies, post-critical pedagogy, literary education
References

Agamben G., Bartleby, czyli o przypadkowości, tłum. S. Królak [w:] H. Melville, Kopista Bartleby. Historia z Wall Street, tłum. A. Szostkiewicz, Warszawa 2009.

Agamben G., Czym jest urządzenie?, tłum. J. Majmurek [w:] Agamben. Przewodnik Krytyki Politycznej, Warszawa 2010.

Arendt H., Kryzys edukacji [w:] tejże, Między czasem minionym a przyszłym. Osiem ćwiczeń z myśli politycznej, tłum. M. Godyń, W. Madej, Warszawa 1994.

Bauman Z., Retrotopia. Jak rządzi nami przeszłość?, tłum. K. Lebek, Warszawa 2018.

Butler J., Ramy wojny. Kiedy życie godne jest opłakiwania?, tłum. A. Czarnacka, Warszawa 2011.

Deleuze G., Bartleby, czyli formuła [w:] tegoż, Krytyka i klinika, tłum. B. Banasiak, P. Pieniążek, Łódź 2016.

Derrida J., Inny kurs, tłum. T. Załuski, Warszawa 2017.

Derrida J., Ta dziwna instytucja zwana literaturą. Z Jacquesem Derridą rozmawia Derek Attridge, tłum. M.P. Markowski, „Literatura na Świecie” 1998, nr 11–12.

Hodgson N., Vlieghe J., Zamojski P., Manifesto for a Post-Critical Pedagogy, https://punctumbooks.com/titles/manifesto-for-apost-critical-pedagogy, dostęp: 2.10.2019.

Janion M., Transe – traumy – transgresje. Rozmawia Kazimiera Szczuka, Warszawa 2014.

Janus-Sitarz A., W poszukiwaniu czytelnika. Diagnozy, inspiracje, rekomendacje, Kraków 2016.

Kłakówna Z.A., Szkoła na rozdrożach, „Tematy i Konteksty” 2017, nr 12.

Kozak W., Komentarz do podstawy programowej przedmiotu język polski na II etapie edukacyjnym [w:] Podstawa programowa kształcenia ogólnego z komentarzem. Szkoła podstawowa. Język polski, Warszawa 2017.

Koziołek K., Czas lektury, Katowice 2017.

Leder A., Rysa na tafli. Teoria w polu psychoanalitycznym, Warszawa 2016.

Markowski M.P., Efekt inskrypcji. Jacques Derrida i literatura, Bydgoszcz 1997.

Masschelein J., Simson M., In Defence of the School. A Public Issue, tłum. J. Mc-Martin, Leuven 2013.

Melville H., Kopista Bartleby. Historia z Wall Street, tłum. A. Szostkiewicz, Warszawa 2009.

Pieniążek M., Polonistyka performatywna. O humanistycznych technologiach wytwarzania światów, Kraków 2018.

Pieniążek M., Uczeń jako aktor kulturowy. Polonistyka szkolna w warunkach płynnej nowoczesności, Kraków 2013.

Postman N., Technopol. Triumf techniki nad kulturą, tłum. A. Tanalska-Dulęba, Warszawa 2004.

Potulicka E., Rutkowiak J., Neoliberalne uwikłania edukacji, Kraków 2010.

Stiegler B., Wstrząsy. Głupota i wiedza w XXI wieku, tłum. M. Krzykawski, Warszawa 2017.

Szkudlarek T., Polityka wstydu i bezwstydna polityka, „Forum Oświatowe” 2018, nr 1.

Szwabowski O., Bartleby, łowca dyskursów. O pewnej formie nie-krytyki, „Kultura –Społeczeństwo – Edukacja” 2017, nr 2 (12).

Tomasik T., Wojna – męskość – literatura, Słupsk 2013.

Vlieghe J., Zamojski P., Towards an Ontology of Teaching Thing-centred Pedagogy, Affirmation and Love for the World, Cham 2019.