Kamienie węgielne edukacji humanistycznej

Krzysztof Koc

Abstrakt

Artykuł poświęcony jest podstawom edukacji humanistycznej (szczególnie polonistycznej) we współczesnych uwarunkowaniach kulturowych. Autor, przywołując ustalenia Marthy Nussbaum oraz Chantal Delsol, pokazuje, jak ważne jest przemyślenie celu i sensu takiej edukacji, oraz demonstruje, jak różne mogą być jej ujęcia. Dowodzi również, że dzisiejszy sposób myślenia o edukacji humanistycznej proponowany przez decydentów politycznych w Polsce jest bliższy posttotalitarnemu postrzeganiu rzeczywistości, wnikliwie przedstawionemu w esejach Vaclava Havla, niż propozycjom sformułowanym przez wymienione intelektualistki.

Cornerstones of Education in the Humanities
The article is devoted to the basics of humanities education (especially Polish studies) in contemporary cultural conditions. The author, recalling the findings of Martha Nussbaum and Chantal Delsol, shows how important it is to rethink the purpose and value of such education, and demonstrates the different ways in which it can be approached. It is also argued that the current way of thinking about humanities education demonstrated by political decision-makers in Poland is closer to the post-totalitarian perception of reality, thoroughly presented in Vaclav Havel’s essays, than to the proposals formulated by the aforementioned intellectuals. 

Słowa kluczowe: edukacja humanistyczna, edukacja posttotalitarna, edukacja prodemokratyczna, metodyka dociekliwości, etyka troski / humanities education, post-totalitarian education, pro-democratic education, methodology of inquisitiveness, ethics of care
References

Anderson B., Wspólnoty wyobrażone. Rozważania o źródłach i rozprzestrzenianiu się nacjonalizmu, tłum. S. Amsterdamski, Warszawa 1997.

Arendt H., Kondycja ludzka, tłum. A. Łagodzka, Warszawa 2010.

Delsol Ch., Czym jest człowiek? Kurs antropologii dla niewtajemniczonych, tłum. M. Kowalska, Kraków 2011.

Delsol Ch., Kamienie węgielne. Na czym nam zależy?, tłum. M. Kowalska, Kraków 2018.

Havel V., Siła bezsilnych [w:] tegoż, Siła bezsilnych i inne eseje, tłum. A. Holland, Warszawa 2011.

Kasprzak P., Kłakówna Z.A., Kołodziej P., Regiewicz A., Waligóra J., Edukacja w czasach cyfrowej zarazy, Toruń 2016.

Kłakówna Z.A., Język polski. Wykłady z metodyki, Kraków 2016.

Kłakówna Z.A., Przymus i wolność. Projektowanie procesu kształcenia kulturowej kompetencji, Kraków 2003.

Kołakowski L., O podróżach [w:] tegoż, Mini-wykłady o maxi-sprawach, Kraków 2006.

Koziołek K., Czas lektury, Katowice 2016.

Maliszewski K., Pedagogika na pograniczu światów. Eseje z cyklu „Medium Mundi”, Katowice 2015.

Nussbaum M.C., Nie dla zysku. Dlaczego demokracja potrzebuje humanistów, tłum. Ł. Pawłowski, Warszawa 2016.

Nussbaum M.C., W trosce o człowieczeństwo. Klasyczna obrona kształcenia ogólnego, tłum. A. Męczkowska, Wrocław 2008.

Sienko M., Polonistyka szkolna w gorsecie ideologii. Dyskusje wokół wychowania literackiego w latach 1944–1989, Kraków 2002.