Czy Gombrowicza czytano w Argentynie za jego życia?

Pau Freixa Terradas

Abstrakt

Artykuł przedstawia argentyńską recepcję autora Trans-Atlantyku od jego przybycia do Buenos Aires aż do śmierci we Francji. Artykuł jest podzielony na trzy części, każda z nich poświęcona jest jednej z trzech dekad życia Witolda Gombrowicza. Autor wspomina o inicjalnych próbach nawiązania kontaktu z pisarzami argentyńskimi (na przykład z Jorge Luisem Borgesem czy czasopismem „Sur”), opublikowaniu pierwszych tekstów oraz zbiorowego tłumaczenia Ferdydurke w Café Rex w latach czterdziestych i zauważa, że w latach pięćdziesiątych Gombrowicz pogodził się z pisarskim nieistnieniem w kraju swej emigracji i zmienił strategię autopromocji. Dopiero po powrocie do Europy spotkał się z pierwszymi dowodami uznania w Argentynie, czemu towarzyszyła publikacja Diario argentino (Dziennik argentyński, wybór z Dziennika przygotowany z myślą o czytelniku argentyńskim).

Was Gombrowicz Read in Argentina During His Lifetime?

This article presents the Argentinian reception of the author of Trans-Atlantyk from his arrival in Buenos Aires until his death in France. The article is divided into three parts and each of them is dedicated to one of the three last decades of Witold Gombrowicz’s life. The author mentions the initial attempts of establishing relations with Argentinian writers (Jorge Luis Borges, for example, or the circle of the Sur magazine), first publication of texts as well as the collective translation of Ferdydurke in Café Rex during the 1960s, and recognizes that sometime in the 1950s Gombrowicz made peace with the fact of his literary obscurity in the land of his emigration, therefore changing his strategy of self-promotion. Only after he returned to Europe did the first signs of recognition reach him from Argentina, where the Diario argentino was just published (it was a selection of writings from Gombrowicz’s Diary for the Argentine reader).

*Artykuł jest nieznacznie zmodyfikowanym fragmentem rozprawy doktorskiej zatytułowanej Recepción de la obra de Witold Gombrowicz en la Argentina y configuración de su imagen en el imaginario cultural argentino, która została obroniona na Uniwersytecie Barcelońskim w 2008 roku. Jest ona dostępna online: http://diposit.ub.edu/dspace/bitstream/2445/42056/3/Gombrowicz-Argentina-Freixa-tesis-castellano.pdf, dostęp: 15.03.2020. Do ustaleń Pau Freixa-Terradasa nawiązywało wielu badaczy, między innymi Ewa Kobyłecka-Piwońska w książce Spojrzenia z zewnątrz. Witold Gombrowicz w literaturze argentyńskiej (1970–2017). Polski przekład rozprawy doktorskiej Freixa Terradasa ma się ukazać w Wydawnictwie IBL [przypis Redakcji]. 

Słowa kluczowe: Witold Gombrowicz, literatura argentyńska, Ferdydurke argentyńska, recepcja Gombrowicza w Argentynie, literatura polska na świecie / Witold Gombrowicz, Argentinian literature, Argentinian Ferdydurke, reception of Gombrowicz in Argentine, Polish literature in global context
References

Anonim (V. Pinera), Victrola, revista de la insistencia, Buenos Aires 1947.

Anonim (W. Gombrowicz), Aurora, Revista de la resistencia, Buenos Aires 1947.

Bourdieu P., L’illusion biographique, „Actes de la recherche en sciences sociales”, czerwiec 1986, t. 62–63.

Calvetti J., Reside en Buenos Aires un renombrado escritor polaco, „La Prensa”, 20.07.1962, nr 31 (745).

Coldaroli C., Witold Gombrowicz, „Ferdydurke”, „Los Anales de Buenos Aires”, maj–czerwiec 1947.

Cortázar J., Gra w klasy, tłum., posłowie Z. Chądzyńska, Kraków–Wrocław 1985.

Ferrater G., Papers, cartes, paraules, Barcelona 1986.

García G., Gombrowicz El estilo y la heráldica, Buenos Aires 1992.

García G., Leer a Gombrowicz, „Los Libros”, sierpień 1969.

Giedroyc J., Gombrowicz W., Listy 1950–1969, wybór, oprac., wstęp A. Kowalczyk, Warszawa 1993.

Gombrowicz R., Gombrowicz w Argentynie. Świadectwa i dokumenty 1939–1963, tłum. Z. Chądzyńska, A. Husarska, Kraków 2004.

Gombrowicz W., Dziennik, t. 1: 1953–1956, Kraków 1997.

Gombrowicz W., Dziennik, t. 3: 1961–1969, Kraków 2004.

Gombrowicz W., Kronika Ferdydurke, Beinecke Rare Book and Manuscript Library, Yale University, http://beinecke.library.yale.edu/gombrowicz/exhibition.html, dostęp: 15.03.2020.

Gombrowicz W., Publicystyka, wywiady, teksty różne (1939–1963), tłum. I. Kania, Z. Chądzyńska, R. Kalicki, Kraków 1996.

Gombrowicz W., Ślub/ Trans-Atlantyk, wstęp J. Wittlin, koment. W. Gombrowicz, Paryż 1953.

Gombrowicz W., Testament. Rozmowy z Dominique de Roux, tłum. I. Kania, Kraków 2004.

González Lanuza E., Witold Gombrowicz y su diario, „Sur”, wrzesień–październik 1968, nr 314,.

Grinberg M., Evocando a Gombrowicz, Buenos Aires 2004.

Grinberg M., Gombrowicz, genio desconocido, „La razón”, 30.03.1963, nr 19 (478).

Grinberg M., Ostatni wywiad w Buenos Aires [w:] tenże, Wspominając Gombrowicza, tłum. E. Zaleska, R. Kalicki, wstęp R. Gombrowicz, posłowie J. Jarzębski, Warszawa 2005.

Gusmán L., El demonio de la forma, „Clarín”, 25.07.1999.

Kamenszain T., Los que conocieron a Gombrowicz, „Textos Críticos” 1976, nr 2, http://www.literatura.org/wg/wgcono2.htm, dostęp: 15.03.2020.

Leroy P. (Z. Bau), Witold Gombrowicz. Ese otro gran desconocido, „Clarín”, 8.01.1961.

Mallea E., Las novelas del conocimiento, „Leoplan”, 7.07.1944.

Mastronardi C., Memorias de un provinciano, Buenos Aires 1967.

Ocampo V., Editorial, „Sur”, październik–grudzień 1950, nr 192–194.

Piglia R., Czy istnieje powieść argentyńska? Borges a Gombrowicz, tłum. K. Suchanow, K. Radny [w:] E. Kobyłecka-Piwońska, Witold Gombrowicz, pisarz argentyński. Antologia, Łódź–Kraków 2018.

Piglia R., .Existe la novela argentina? Borges y Gombrowicz, „Espacios de crítica y producción” 1987, nr 6.

Pinera V., „Ferdydurke”, „Realidad”, 18.06.1947, nr 3.

Pla R., La vida y el libro: „Ferdydurke”, libro de ideas, „Expresión”, czerwiec 1947, nr 8.

Ranieri S., Macedonio tenía una certeza absoluta de la eternidad, „La Maga”, 20.12.1995.

Sábato E., Prólogo a la segunda edición argentina de „Ferdydurke” [w:] W. Gombrowicz, Ferdydurke, Buenos Aires 1964.

Sgrosso C., „Bakakai” cuentos de Witold Gombrowicz. Prefiguración de un mundo inquietante, „La Capital”, 27.04.1986.

Suchanow K., Argentyńskie przygody Gombrowicza, Kraków 2005.

Tcherkaski J., Las cartas de Gombrowicz, Buenos Aires 2004.

Tirri N., „La seducción” de W. Gombrowicz, „Sur”, wrzesień–październik 1968, nr 314.

V.V. A.A., „Cahiers de L’Herne” 1960, nr 45.

Winocur S., „Ferdydurke”, „Savia”, listopad 1947.

Zgustová M., Els fruits amargs del jardí de les delícies, Barcelona 1996.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie. Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line