Godzenie skończoności i eschatologii u Rilkego i T.S. Eliota

Thomas Pfau

Abstrakt

This text  takes up the relation of the modernist lyric (Rilke and Eliot) to Heidegger's existentialist conception of time and the naturalistic anthropology it has spawned. Building on that, I argue that Rilke's Duino Elegies not only anticipates central motifs of existentialism but, in qualified ways, parts ways with that outlook. I then take up the second of Eliot's Four Quartets to show that, more emphatically than Rilke, Eliot maintains that poetry of any substance can only be written insofar as it is grounded in an eschatological framework. "East Coker" in particular shows Eliot seeking to balance the apocalypticism of a world once again mired in global warfare with  a hope, however subdued, for mankind's eventual redemption. 

Keywords: Rilke, Eliot, Heidegger, modernism, eschatology, existentialism, theology

Streszczenie: Artykuł podejmuje kwestię związku liryki modernistycznej (Rilkego i Eliota) z egzystencjalistyczną koncepcją czasu Heideggera i zrodzoną przez tę ostatnią  naturalistyczną antropologią. W oparciu o to autor stwierdza, że Elegie duinejskie Rilkego nie tylko antycypują centralne motywy egzystencjalizmu, ale także w pewien sposób separują się od tej perspektywy. Następnie sięga do drugiego z Czterech kwartetów Eliota, aby pokazać, że bardziej zdecydowanie niż Rilke Eliot twierdzi, że wszelka poezja może być napisana tylko wtedy, gdy jest osadzona w eschatologicznych ramach. W szczególności East Coker ukazuje Eliota, który stara się zrównoważyć apokaliptyczny charakter świata ponownie pogrążonego w globalnej wojnie z nadzieją, jakkolwiek stonowaną, na ostateczne odkupienie ludzkości.

Słowa kluczowe: Rilke, Eliot, Heidegger, modernizm, eschatologia, egzystencjalizm, teologia

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie. Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line