Dom z dwiema wieżami Macieja Zaremby Bielawskiego jako „arcypolska opowieść reporterska napisana po szwedzku”

Monika Wiszniowska

Abstrakt

Maciej Zaremba Bielawski jest jednym z czołowych szwedzkich publicystów i literatów polskiego pochodzenia, reporterem znanego sztokholmskiego dziennika „Dagens Nyheter”, laureatem prestiżowych skandynawskich konkursów dziennikarskich i wyróżnień pokojowych. Jest też w Polsce autorem poczytnym i uznanym, wszystkie jego książki zostały udostępnione polskiej publiczności. W swoim artykule przyglądam się oddziaływaniu cech polskiej szkoły reportażu na twórczość autora Higienistów, w szczególności na kształt jego ostatniej książki zatytułowanej Dom z dwiema wieżami. Najpierw próbuję wskazać jej wyróżniki gatunkowe, skłaniając się ku twierdzeniu, iż mamy do czynienia z reportażem literackim osnutym wokół opowieści autobiograficznej. W drugiej kolejności staram się uwypuklić te cechy Domu z dwiema wieżami, które potwierdzają tezę o literackości reportażu i korzystaniu z wzorów wypracowanych przez polskich autorów książek reportażowych. Literackość omawianej książki dostrzegam w postawie humanistycznej autora, rozumianej jako refleksja nad kondycją człowieka i świata, a także nad własnym stosunkiem do tematu, jako świadome zadawanie pytań o miejsce i rolę wartości w świecie. Widzę ją w zawartej w Domu z dwiema wieżami refleksji, w wielowymiarowym namyśle nad polską historią, nad losem polskich Żydów, antysemityzmem, ale przede wszystkim nad pamięcią.

Maciej Zaremba’s Huset med de tva tornen as an „Arch-Polish Reportage Story Written in Swedish”

Maciej Zaremba-Bielawski is one the leading Swedish publicists and writers of Polish origin, a reporter of the well-known Stockholm newspaper Dagens Nyheter, a prizewinner of prestigious Scandinavian journalist awards and peace prizes. He is a well-read and well-acknowledged author in Poland as well; all of his books are accessible to the Polish readership. The article investigates the influence of features characteristic for the Polish school of reportage on the oeuvre of the author of De rena och de andra: om tvangssteriliseringar, rashygien och arvsynd (On Eugenic Sterilisations in Sweden and elsewhere), in particular in connection with his latest book titled Huset med de tva tornen (A House with Two Turrets). Firstly, the article attempts to identify its genre traits, leaning towards the claim that it is a literary reportage woven around an autobiographic tale. Secondly, the article tries to highlight these traits of Huset med de tva tornen which confirm the thesis about the literary character of reportage and the use of patterns developed by the Polish authors of reportage books. The literary character of the discussed book is noticeable in the humanist approach of the author, understood as the reflection not only on the condition of humankind and world, but also on his own attitude towards the topic, as well as posing deliberate questions about the place and the role of values in the world. It is seen in the deliberation contained in Huset med de tva tornen, which is a multidimensional reflection on Polish history, fate of the Polish Jews, anti-Semitism as well as first and foremost memory.

Słowa kluczowe: Maciej Zaremba Bielawski, reportaż literacki, aksjologia, historia, pamięć, Maciej Zaremba-Bielawski, literary reportage, axiology, history, memory

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie. Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line