Planowane numery

Tematyka planowanych zeszytów:

·  Dyskretny urok władzy

·  Różewicz. Work in progress

·  Lema spotkania z Innym
 

Dyskretny urok władzy

Władza przyciąga tych, którzy jej pragną, deformuje tych, którzy ją sprawują oraz przekształca wszystkich, którzy patrzą na nią z daleka. W szczególny sposób oddziałuje na intelektualistów/intelektualistki pracujących w różnych sferach życia społecznego, naukowego, politycznego czy artystycznego. Ciemne światło władzy wytwarza pokusę, by się do niej zbliżać, dostosowywać, naginać, czasem nawet – umizgiwać.Związki te dotyczą także literatury i jej twórców.

W planowanym numerze „Kontekstów Kultury” interesują nas nieoczywiste konfiguracje zależności i zaangażowania. Jakimi środkami władza przyciąga pisarzy i poetów? Jakie są motywacje oportunistów i kolaborantów? Jak siły kapitału uzależniają artystów i intelektualistów? I wreszcie: jak wpływa to na literaturę?

 

Różewicz. Work in progress

„Pokój, w którym «tworzy się poezję», to nieciekawy pokój” – deklarował Tadeusz Różewicz w jednym ze swych utworów. A równocześnie nieustannie uchylał drzwi do owego pokoju, udowadniając, że „tworzenie poezji” (a także prozy czy dramatu) jest spektaklem pasjonującym: zmieniał w kolejnych wydaniach, nieraz znacząco, opublikowane już utwory oraz książki, włączał do tomików wierszy reprodukcje dramatów, opisywał meandry swych procesów twórczych. Różewicz – stale przepisujący się na oczach swych czytelników – pozostawił także obszerne archiwum pracy twórczej, które, dzięki staraniom Ossolineum, zaczyna się powoli otwierać na penetrację badaczy. Tym samym „pokój, w którym tworzyło się poezję” zostaje udostępniony na innych niż dotychczas prawach: już nie dzięki autorskiemu gestowi „uchylenia drzwi”, lecz dzięki działaniom archiwistów i badaczy o archiwistycznym zacięciu.

Mijające stulecie urodzin wielkiego poety, pojawiający się dostęp do archiwum, publikacje nieznanych dotąd tekstów (np. tom korespondencji Tadeusza Różewicza i Ryszarda Przybylskiego, wydany w roku 2019) – wszystko to skłania nas do zaplanowania zeszytu poświęconego w całości autorowi Kartoteki. Zapraszamy do nadsyłania artykułów, zwłaszcza poświęconych następującym zagadnieniom:

– historia przemian poszczególnych utworów (np. jednego wiersza lub dramatu) oraz całości większych (np. jednego tomu poetyckiego), śledzona od pierwodruku do redakcji najpóźniejszych,

– Różewiczowskie inedita oraz listy,

– komparatystyczne ujęcia dzieła Różewicza,

– światowa recepcja twórczości Różewicza.

 

Lema spotkania z Innym

Minęło właśnie stulecie urodzin Stanisława Lema. Choć ta okazja stała się impulsem do licznych wydarzeń kulturalnych upamiętniających dzieło pisarza, to zarazem wcale nie zaowocowała poczuciem, że jego twórczość, ale też intrygująca osobowość, poddały się gładkim syntezom, na jakie narażeni są często klasycy. Co więcej, dzięki staraniom biografów (przede wszystkim Agnieszki Gajewskiej) ujrzały światło dzienne nieznane, dramatyczne fakty z okupacyjnego życia pisarza, które pozwalają dostrzec konsekwentnie skrywane przez niego źródła filozoficznego pesymizmu. Jakie oblicze Lema-pisarza wyłania się z lektury jego książek w 2021 roku? Czy to science fiction nie jest jednak gruntownie zanurzone w dwudziestowiecznej „historii spuszczonej z łańcucha”? Jak jego twórczość dialoguje z myślowymi nurtami współczesności? Jak rozumieć dzisiaj podstawowy temat najważniejszych powieści Lema – spotkanie z Innym, Obcym? Czy Inny jest tylko na zewnątrz, czy także w nas, w naszym wnętrzu? To tylko kilka pytań, na które chcemy poszukać odpowiedzi w planowanym numerze monograficznym „Kontekstów Kultury”.