Les editions de sources historiques et juridiques en tant que bien culturel national polonais

Wacław Uruszczak,

Maciej Mikuła

Abstrakt

The Editing of the Sources of Legal History Regarded as the Values of Polish National Culture

The sources of legal history illustrate the functioning of state structure and the society à trawers les âges. They are doubtless cultural heritage and value. One can view them through prism that is: 1) historical; 2) cognitive; 3) cultural. It is worthwhile to note that a well-prepared edition of the sources of that type facilitates smuggling their cognitive and cultural values. The editing of the sources cannot be replaced by a digitalization of the archives. Of course, the digitalization is needed (since it provides better protection of the archives than the microfilms do, and facilitates the access to the source material). However it cannot replace the function of source editing. The latter, in fact guarantees their the cognitive and cultural aspects of the source material will be brought to light. When edited, the sources material is not only the tool, it turns also into a cultural value. The first Polish editions of sources of legal history were prepared in the 18th century. These were: Volumina Legum (a collection of parliamentary acts), and the edition of international treaties compiled by Maciej Dogiel. The material they contained was still in use in legal practice of the 18th century. In the 19th century the growth of interests in the Poland’s past was stimulative of further editions of sources. They were published in several series. Thus Antoni Zygmunt Helcel established a series Starodawne prawa polskiego pomniki while the Polish Academy of Arts and Sciences printed Archiwum komisji prawniczej. Both series continued publishing the main legal acts and also those illustrative of legal practice from the 13th through 18th centuries. There were also some sources printed beyond the scope of these two series. The efforts of A.Z. Helcel, R. Hube, B. Ulanowski, F. Piekosiński, M. Bobrzyński, S. Kutrzeba and O. Balzer in source exploring were continued after World War II. Those engaged in this work were above all the researchers from Kraków, Warszawa, Poznań. The second series of Starodawne prawa polskiego pomniki was due to the initiative of the Polish Academy of Science, its editor-in-chief being professor Adam Vetulani. Following 1989 it is in the Chair of Polish Legal History at the Jagiellonian University that the task of source editing is continued. It has been for 15 years now that Professor Stanisław Grodziski and his co-workers are engaged in publishing Volumina Constitutionum which is a modern version of the edition of the parliamentary acts of the old-Polish nobiliary Republic. In this millieu it was also Ludwik Łysiak and Karin Nilsen von Stryk who were responsible for publishing the court records illustrative of the cases between 15th through 16th centuries. Professor Wacław Uruszczak and his collaborators were, in their turn, busy editing criminal court records between 16th through 18th centuries.
 

Słowa kluczowe: edycja źródeł, dobro kultury, historia prawa polskiego, Statuty Kazimierza Wielkiego, Corpus Iuris Polonici, Starodawne prawa polskiego pomniki, księgi sądowe
References

Źródła drukowane (Printed sources)

Akta w sprawach chłopskich hrabstwa tarnowskiego z połowy XVIII wieku, dir. S. Grodziski [in :] Starodawne prawa polskiego pomniki, seria II, Pomniki Prawa Polskiego, dział II : Prawo wiejskie, t. VII, Wrocław–Warszawa–Kraków 1970.

Akta unii PolskiLitwą 1385–1791, dir. S. Kutrzeba, W. Semkowicz, Kraków 1932.

Concilia Poloniae. Źródła i studia krytyczne. T. 5 : Synody archidiecezji gnieźnieńskiej i ich statuty, Warszawa 1950.

Concilia Poloniae. Źródła i studia krytyczne. t. 7 : Synody diecezji poznańskiej i ich statuty, Poznań 1952.

Concilia Poloniae. Źródła i studia krytyczne. T. 8 : Synody diecezji przemyskiej obrządku łacińskiego i ich statuty, Wrocław 1955.

Concilia Poloniae. Źródła i studia krytyczne. T. 10 : Synody diecezji wrocławskiej i ich statuty na podstawie materiałów przysposobionych przy udziale Alfreda Sabischa, Wrocław 1963.

Decreta iuris supremi Magdeburgensis castri Cracoviensis. Die Rechtsspruche des Oberhofs des deutschen Recht auf der Burg zu Krakau 1456–1481, Bd. 2 : 1481–1511, dir. L. Łysiak, K. Nehlsen-von Stryk, Frankfurt am Main 1995, 1997.

Iura Masoviae terrestria. Pomniki dawnego prawa mazowieckiego, t. 1–3, wyd. J. Sawicki, Warszawa 1972–1974.

Księga kryminalna miasta Dobczyc 1699–1737, dir. M. Mikuła, Kraków 2013 (Fontes Iuris Polonici, seria : Prawo miejskie, t. II).

Księga kryminalna miasta Krakowa z lat 1554–1625, dir. W. Uruszczak, M. Mikuła, A. Karabowicz, Kraków 2013 (Fontes Iuris Polonici, seria : Prawo miejskie, t. I).

Księga sądowa kresu Klimkowskiego 1600–1762, dir. L. Łysiak [in :] Starodawne prawa polskiego pomniki, seria II, Pomniki Prawa Polskiego, dział II : Prawo wiejskie, t. IV, Wrocław–Warszawa–Kraków 1965.

Księga sądowa Uszwi dla wsi Zawady 1619–1788, dir. A. Vetulani [in :] Starodawne prawa polskiego pomniki, seria II, Pomniki Prawa Polskiego, dział II : Prawo wiejskie, t. I, Wrocław 1957.

Księga sądowa wsi Iwkowej 1581–1809, dir. S. Płaza [in :] Starodawne prawa polskiego pomniki, seria II, Pomniki Prawa Polskiego, dział II : Prawo wiejskie, t. VI, Wrocław–Warszawa–Kraków 1969.

Księga sądowa wsi Wary 1449–1623, dir. L. Łysiak [in :] Starodawne prawa polskiego pomniki, seria II, Pomniki Prawa Polskiego, dział II : Prawo wiejskie, t. VIII, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk 1971.

Księgi sądowe wiejskie klucza jazowskiego 1663–1808, dir. S. Grodziski [in :] Starodawne prawa polskiego pomniki, seria II, Pomniki Prawa Polskiego, dział II : Prawo wiejskie, t. V, Wrocław–Warszawa–Kraków 1967.

Księgi sądowe wiejskie klucza łąckiego,t. I : 1526–1739, t. II : 1744–1811, dir. A. Vetulani [in :] Starodawne prawa polskiego pomniki, seria II, Pomniki Prawa Polskiego, dział II : Prawo wiejskie, t. II–III, dir. A. Vetulani, Wrocław–Warszawa–Kraków 1962–1963.

Najstarszy zwód prawa polskiego, dir. J. Matuszewski, J.S. Matuszewski, Łódź 1995.

Statuty Kazimierza Wielkiego, dir. O. Balzer [in :] Studia nad Historią Prawa Polskiego, t. XIX, Poznań 1947.

Statuty Kazimierza Wielkiego. Cz. 2. Statuty wielkopolskie, dir. L. Łysiak, Warszawa–Poznań 1982.

Volumina Constitutionum, t. I : 1493–1549, vol. 1 : 1493–1526, vol. 2 : 1527–1549 ; t. II : 1550–1609, vol. 1: 1550–1585, dir I. Dwornicka, S. Grodziski, W. Uruszczak, Warszawa 1997, 2000, 2005.

Volumina Constitutionum, t. II : 1550–1609, vol. 2 : 1587–1609, dir S. Grodziski, Warszawa 2008.

Volumina Constitutionum, t. III : 1611–1640, vol. 1 : 1611–1626, vol. 2 : 1627–1640 dir S. Grodziski, A. Karabowicz, M. Kwiecień, Warszawa 2010, 2012.

Opracowania (Monographs)

Balzer O.,Corpus Iuris Polonicim Medii AeviProgram wydania zbioru ustaw polskich średniowiecznych oraz regesta tychże ustaw, „Kwartalnik Historyczny” 1891, vol. 5, p. 49–82.

Estreicher S., Bobrzyński Michał [in :] Polski słownik biograficzny, t. II, Kraków 1936, p. 165–168.

Grodziski S., Piekosiński Franciszek [in :] Polski słownik biograficzny, t. XXVI, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź 1981, p. 77–81.

Uruszczak W., Bolesław Ulanowski (1860–1919) [in :] Uniwersytet Jagielloński. Złota Księga Wydziału Prawa i Administracji, dir. J. Stelmach, W. Uruszczak, Kraków 2000, p. 195–201.

Uruszczak W., Stanisław Kutrzeba (1876–1946) [in :] Złota Księga Wydziału Prawa i Administracji, dir. J. Stelmach, W. Uruszczak, Kraków 2000, p. 291–296.

Vetulani A.,Stanisław Kutrzeba [in :] Polski słownik biograficzny, t. XVI, Wrocław–Gdańsk 1971, s. 314–318.