System emerytalny dla urzędników Wolnego Miasta Krakowa. Część I: lata 1815–1837

Mateusz Mataniak

Abstrakt

Pension Schemes for the Officials of the Free City of Cracow. Part I: 1815–1837

This article examines the evolving legal underpinning of the pension schemes for the officials of the Free City of Cracow. The first part of this study reconstructs the principles of awarding retirement pensions in 1815–1833. The pensions were financed from the public budget, following an endorsement by the Assembly of Deputies and the Governing Senate. Then the article reviews the debate in the Assembly over the Pension Bill and the circumstances in which the Pension Fund Act was adopted on 18 September 1833. A detailed examination of this Act considers its scope, i.e. the categories of persons entitled to a retirement pension (full-time and part-time office workers, their widows and children), conditions of eligibility, sources of the financing the pension fund (employers’ contributions, donations, subsidies from the state budget), and the level of pension payments. The article also retraces the processing of pension awards, overseen by the Pension Committee, a body established by the Senate to supervise the proper functioning of the pension scheme, and looks into the calculation methods employed by the Pension Fund. The article is based almost exclusively on original sources from the National Archives at Cracow, supplemented by materials published in the official gazettes (The Legal Gazette of the Free City of Cracow and the Government Daily).
Słowa kluczowe: Wolne Miasto Kraków, urzędnicy, system emerytalny, Towarzystwo Emerytalne, XIX wiek
References

Źródła archiwalne

Archiwum Narodowe w Krakowie, zespół „Archiwum WMK”, sygn.: WM 15, WM 16, WM 20, WM 21, II-6, II-7, II-13, II-25, II-27, II-28, II-31, II-32, II-34, II-37, II-38, II-39, II-40, V-152, V-153, VI-13.

Źródła wydane

Konstytucja Wolnego Miasta Krakowa z 3 maja 1815 roku [w:] J. Bieniarzówna, Rzeczpospolita Krakowska 1815–1846. Wybór źródeł, „Biblioteka Narodowa” nr 138, Wrocław 1951.

Konstytucja WMK i Jego Okręgu z 15 VII/11 IX 1818 roku [w:] M. Kallas, M. Krzymkowski, Historia ustroju i prawa w Polsce 1772/1795–1918. Wybór źródeł, Warszawa 2006.

Opracowania

Bąk C., Hoszowski Mikołaj, „Polski Słownik Biograficzny”, t. X, 1962–1964.

Bęczkowska U., Karol Kremer i krakowski urząd budownictwa w latach 1837–1860, Kraków 2010.

Bieniarzówna J., Z dziejów liberalnego i konspiracyjnego Krakowa (1833–1846), „Biblioteka Krakowska” nr 106, Kraków 1948.

Bieniarzówna J., Małecki J.M., Dzieje Krakowa,t. 3:Kraków w latach 1795–1918, Kraków 1979.

Cichoń P., Dyrekcja Policji Wolnego Miasta Krakowa 1827–1846. Studium historyczno-prawne, Kraków 2014.

Czubaty J., Księstwo Warszawskie (1807–1815), Warszawa 2011.

Goclon J., Konstytucje WMK z 1815, 1818 i 1833 roku [w:] Konstytucje Polski. Studia monograficzne z dziejów polskiego konstytucjonalizmu, red. M. Kallas, t. 1, Warszawa 1990.

Grabowski A.,Wspomnienia, t. 1, „Biblioteka Krakowska” nr 40–41, Kraków 1909.

Grodziski S., Historia ustroju społeczno-politycznego Galicji 1772–1848, Kraków–Wrocław 1971.

Homola-Skąpska I., W salonach i traktierniach Krakowa, „Rocznik Biblioteki Naukowej PAU
i PAN w Krakowie” 2000, r. 45.

Ihnatowicz I., Vademecum do badań nad historią XIX i XX wieku, t. 1, Warszawa 1967.

Kopff W., Wspomnienia z ostatnich lat Rzeczypospolitej Krakowskiej, „Biblioteka Krakowska” nr 31, Kraków 1906.

Krzymkowski M., Kształtowanie się nowoczesnej magistratury w okresie Księstwa Warszawskiego, CPH, 2001, t. 53, z. 1.

Krzymkowski M., Status prawny urzędników Księstwa Warszawskiego, Poznań 2004.

Majer P., Kształtowanie się zasad zaopatrzenia emerytalnego w Królestwie Polskim w latach 1815–1830 [w:] System polityczny, prawo i konstytucja Królestwa Polskiego 1815–1830. W przededniu dwusetnej rocznicy powstania unii rosyjsko-polskiej, red. L. Mażewski, Radzymin 2013.

Meciszewski H. [L. Królikowski], Memoriał historyczny i polityczny o stanie obecnym Wolnego Miasta Krakowa i Jego Okręgu na poparcie adresu obywateli krakowskich podanego rządowi francuskiemu i angielskiemu w październiku 1839 roku, Paryż 1840.

Meciszewski H., Historya Rzeczypospolitej Krakowskiej (Epoka czasu od miesiąca maja 1815 do listopada 1846 roku), Kraków 1851.

Mrozowska K., Historia Uniwersytetu Jagiellońskiego w latach 1795–1850 [w:] Dzieje Uniwersytetu Jagiellońskiego w latach 1765–1850, t. II, cz. I, red. K. Opałek, Kraków 1965.

Pilarczyk P.M., Początki instytucji budżetu państwa w Polsce, Poznań 2014.

Szlachta B., Feliks Leliwa Słotwiński [w:] Złota Księga Wydziału Prawa, red. J. Stelmach, W. Uruszczak, Kraków 2000.

Wachholz S., Rzeczpospolita Krakowska. Okres od 1815 do 1830 r., Warszawa 1957.

Żukowski P.M., Profesorowie Wydziału Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego, t. II:1780–2012, red. D. Malec, Kraków 2014.

Kwartalnik ukazuje się w sposób ciągły on-line.
Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie.