Powoływanie ławników do sądów pokoju i Sądu Okręgowego w Łodzi w pierwszych latach Polski międzywojennej

Dorota Wiśniewska

Abstrakt

Appointment of Lay Judges to the Courts of Peace and the District Court in Łódź in the First Years of Interwar Poland

On July 18, 1917, the Provisional Council of State approved “Temporary Provisions on the Organization of the Judiciary in the Kingdom of Poland”. These regulations granted the organization and functioning of the courts in the area of the newly created Kingdom of Poland, and was therefore binding in Łódź. It specified, inter alia, the rules for appointing lay judges to the courts of peace and regional courts. In Łódź, the implementation of the rules met numerous problems, related for example to the increase in the number of cases that were to be resolved with the participation of lay judges. There was also a problem with the initially low salary received by lay judges and the time needed by the City Council of Łódźto select candidates.

Słowa kluczowe: ławnicy, sąd pokoju, sąd okręgowy, II Rzeczypospolita, Łódź / jurors, court of peace, regional court, Second Polish Republic, Łódź
References

Źródła archiwalne

Archiwum Państwowe w Łodzi, Akta miasta Łodzi. Rada Miejska, sygn. 13104 Sprawa wyboru ławników (1917–1918), mikrofilm L-10980. [APŁ, AMŁ 13104].

Archiwum Państwowe w Łodzi, Akta miasta Łodzi. Rada Miejska, sygn. 13105 Sprawa wyboru ławników dla Sądu Okręgowego i Sądów Pokoju (1919–1927), mikrofilm L-10981. [APŁ, AMŁ 13105].

Źródła prawne

Przepisy przechodnie do ustawy postępowania cywilnego (Dziennik Urzędowy Departamentu Sprawiedliwości Tymczasowej Rady Stanu Królestwa Polskiego z 1917 r. nr 1).

Przepisy przechodnie do ustawy postępowania karnego (Dziennik Urzędowy Departamentu Sprawiedliwości Tymczasowej Rady Stanu Królestwa Polskiego z 1917 r. nr 1).

Przepisy tymczasowe o urządzeniu sądownictwa w Królestwie Polskim (Dziennik Urzędowy Departamentu Sprawiedliwości Tymczasowej Rady Stanu Królestwa Polskiego z 1917 r. nr 1).

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 maja 1921 r. o wynagrodzeniu ławników sądów pokoju (Dz.U. z 1921 r. nr 47, poz. 295).

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 marca 1923 r. o wynagrodzeniu ławników sądów pokoju, w okręgach sądów apelacyjnych w Warszawie i Lublinie (Dz.U. z 1923 r. nr 31, poz. 197).

Tymczasowa instrukcja ogólna dla sądów Królestwa Polskiego (Dziennik Urzędowy Departamentu Sprawiedliwości Tymczasowej Rady Stanu Królestwa Polskiego z 1917 r. nr 2).

Ustawa z dnia 18 marca 1921 r. o wynagrodzeniu ławników sądów pokoju (Dz.U. z 1921 r. nr 30, poz. 173).

Ustawa z dnia 18 marca 1921 r. w przedmiocie niektórych zmian w przepisach tymczasowych o urządzeniu sądownictwa w b. Królestwie Polskiem (Dz.U. z 1921 r. nr 30, poz. 172).

Opracowania

Gołąb, Stanisław. Organizacja sądów powszechnych opracowana systematycznie z uwzględnieniem rozwoju historycznego, sądownictwa szczególnego oraz ustroju adwokatury, Prokuratorii Generalnej i notariatu, Kraków: nakł. autora [s.n.], 1938.

Jastrzębski, Robert. „O stu latach Sądu Najwyższego (1917–2017)”. Palestra 62, nr 4 (2017): 70–6.

Materniak-Pawłowska, Małgorzata. „Departament Sprawiedliwości Tymczasowej Rady Stanu i początki Ministerstwa Sprawiedliwości (luty 1917 – październik 1918)”. Czasopismo Prawno-Historyczne 58, z. 2 (2006): 249–72.

Materniak-Pawłowska, Małgorzata. „Sądy Królewsko-Polskie (1917–1918)”. Czasopismo Prawno-Historyczne 59, z. 1 (2007): 87–109.

Materniak-Pawłowska, Małgorzata. „Struktura polskich sądów powszechnych w latach 1917–1928”. Czasopismo Prawno-Historyczne 53, z. 1 (2001): 275–84.

Materniak-Pawłowska, Małgorzata. Ustrój sądownictwa powszechnego w II Rzeczypospolitej. Poznań: Wydział Prawa i Administracji Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, 2003.

Materniak-Pawłowska, Małgorzata. „Zawód sędziego w Polsce w latach 1918–1939”. Czasopismo Prawno-Historyczne 63, z. 1 (2011): 63–110.

Płaza, Stanisław. Historia prawa w Polsce na tle porównawczym. Cz. III: Okres międzywojenny. Kraków: Księgarnia Akademicka, 1998.

Ryszka, Franciszek, red.. Historia państwa i prawa Polski 1918–1939. Cz. II. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1962.

Wiśniewska, Dorota. „Sądownictwo powszechne w pierwszych latach niepodległości”. W Niepodległa. Rozważania prawno-ustrojowe w 100. rocznicę odrodzenia suwerennego państwa polskiego, red. Anna Michalak i Aldona Domańska, 175–86. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2018.

Kwartalnik ukazuje się w sposób ciągły on-line.
Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie.