On the need for media education for seniors – selected issues

Katarzyna Białożyt-Wielonek

Abstrakt

The article addresses the issue of media education of the elderly in Poland. It aims at presenting the problem of media education of senior, representing a specific issue in various areas of the social life. E-participation, e-services, and e-inclusion are new challenges, but also dimensions of social functioning that permanently shape the life of modern man. According to available data, Polish seniors present a low level of digital competence. The article analyzes the available data associated with the task faced by the media education in the most senior age groups. With the progressing aging of the population, there is a growing need to undertake media education activities among the elderly. This will enable their fuller social participation and also reduce the risk of their exclusion and marginalization.

Keywords: media education, elderly people, digital exclusion, digital competences


O potrzebie edukacji medialnej wśród seniorów – wybrane zagadnienia

Artykuł porusza problematykę edukacji medialnej osób starszych w Polsce. Artykuł ma na celu zaprezentowanie zagadnienie związanych z edukacją medialną osób starszych, która stanowi pewnego rodzaju wyzwanie dla różnych obszarów dziedzin życia społecznego. E-uczestnictwo, e-usługi, e-integracja to nowe wyzwania, ale także wymiary funkcjonowania społecznego, które na stałe kształtują życie człowieka współczesnego. Jak wynika z dostępnych danych Polscy seniorzy prezentują niski poziom kompetencji cyfrowych. W artykule dokonano analizy dostępnych danych odnoszących się zadanie jakie stoją przed edukacją medialną najstarszych grup wiekowych. Wraz z postępującym procesem starzenia się społeczeństw, wzrasta zapotrzebowanie na podejmowanie działań z zakresu edukacji medialnej, wśród osób starszych. Pozwoli to na pełniejsza partycypację społeczną seniorów a także zmniejszy ryzyko wykluczenia i marginalizacji.

Słowa kluczowe: edukacja medialna, osoby starsze, wykluczenie cyfrowe, kompetencje cyfrowe
References

Bednarek J. (2012). Multimedia w kształceniu, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Białożyt, K. (2020). Aktywność edukacyjna i społeczna kobiet w okresie późnej starości. Kraków: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego.

Chorob R., Chorob E., (2015), Informacja, wiedza i zaufanie w kreowaniu ekspansji innowacyjnych struktur integracyjnych w dobie społeczeństwa cyfrowego, „Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy” No. 44, part 1, pp. 42–53.

Cyfryzacja KPMR, Kluby rozwoju cyfrowego odpowiedzią na wykluczenie cyfrowe, (www.gov.pl), (accessed: 15/09/2022).

Fabiś A., Wawrzyniak J.K., Chabior A. (2015). Ludzka starość. Wybrane zagadnienia gerontologii społecznej, Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.

Fundacja Orange (2021). Wykluczenie społeczno-cyfrowe w Polsce. Stan zjawiska, trendy, rekomendacje,  https://fundacja.orange.pl/strefa-wiedzy/post/wykluczenie-spoleczno-cyfrowe-w-polsce-2021(www.orange.pl) (accessed: 15/06/2022).

Gerlach R. (2007). Ustawiczne kształcenie się w kontekście społeczeństwa wiedzy, In: Z. Wiatrowski, K. Ciżkowicz (eds.), Pedagogika pracy i andragogika z myślą o dorastaniu, dorosłości i starości człowieka w XXI wieku. Włocławek: Lega Oficyna Włocławskiego Towarzystwa Naukowego, vol. 1, pp. 54–76.

Główny Urząd Statystyczny (2022), Informacja o wstępnych wynikach Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań 2021, https://stat.gov.pl/download/gfx/portalinformacyjny/pl/defaultaktualnosci/6494/1/1/1/informacja_o_wstepnych_wynikach_nsp_2021_pdf.pdf, (accessed: 18/08/2022).

Główny Urząd Statystyczny (2021), Sytuacja osób starszych w Polsce, Warszawa- Białystok

Sytuacja osób starszych w Polsce w 2020 r (www.stat.gov.pl) (accessed: 10/06/2022).

Główny Urząd Statystyczny (2020). Jakość życia i kapitał społeczny w Polsce Wyniki Badania spójności społecznej 2018, https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/warunki-zycia/dochody-wydatki-i-warunki-zycia-ludnosci/jakosc-zycia-i-kapital-spoleczny-w--polsce-wyniki-badania-spojnosci-spolecznej-2018,4,3.html [accessed 19/08/2022].

Główny Urząd Statystyczny (2019). Uniwersytety trzeciego wieku w Polsce w 2018, uniwersytety_trzeciego_wieku_w_polsce_w_2018_r.(1).pdf (accessed: 19.07.2022).

Główny Urząd Statystyczny (2017), Jakość życia osób starszych w Polsce. Na podstawie wyników badania spójności społecznej 2015, Warszawa.

Jasiewicz J., Filiciak M., Mierzecka A. et al. (2015). Ramowy katalog kompetencji cyfrowych, Ramowy katalog kompetencji cyfrowych (ceon.pl) (accessed: 19/09/2022).

Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji (2022). Czym jest edukacja medialna – Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji – Portal Gov.pl (www.gov.pl) (accessed: 12/08/2022)

Krzysztofek K. (2012), Zmiana permanentna? Refleksje o zmianie społecznej w epoce technologii cyfrowych, „Studia Socjologiczne”, No. 4 (207), pp. 7–39.

Kwiatkowski S. M. (2018). Kompetencje przyszłości, W: S. M. Kwiatkowski (ed.), Kompetencje przyszłości, Warszawa: Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji.

Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji (2014), Społeczeństwo informacyjne w liczbach, spoleczenstwo_informacyjne_w_liczbach_2014_interactive_ok(1)(1).pdf (accessed: 22/07/2022).

Nowacka M. (2012). Internetowe zaspokajanie potrzeb przez obywateli online, In: S. Bębas, J. Plis, J. Bednarek (eds.), Komunikacja w cyberświecie. Radom: Wyższa Szkoła Handlowa.

Ogonowska A., (2013). Współczesna edukacja medialna: teoria i rzeczywistość. Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego, Kraków.

Pikuła N. G. (2020). Edukacja seniorów do użytkowania nowych technologii. Nowe wyzwania dla polityki społecznej, „Edukacja Ustawiczna Dorosłych”, 4/2020, pp. 177–188.

Połturzycki J. (2008). Edukacja ustawiczna w ujęciu Roberta Kidda, Jacques’a Delorsa i Polskiej Strategii z 2003 roku, W: S. M. Kwiatkowski (ed.), Edukacja ustawiczna. Wymiar teoretyczny i praktyczny. Warszawa–Radom:  Instytut Badań Edukacyjnych.

Siemieniecki B. (2007). Media w pedagogice, In: B. Siemieniecki (ed.), Pedagogika medialna. Podręcznik akademicki, vol. I, idem (ed.) Warszawa: PWN.

Szmigielska B., Bąk A., Hołda M. (2014). E-seniorzy w świetle dotychczasowych badań, In: B. Szmigielska (ed.), Senior zalogowany. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Sztompka P. (2005). Socjologia zmian społecznych. Kraków: Znak.

Woźniak-Chojnacka P. (2015), Edukacja medialna seniorów w kontekście rozwijającego się społeczeństwa informacyjnego, „Dyskurs Młodych Andragogów”, 16/2015, pp. 175–185.

Szymański M. J. (2013). Socjologia edukacji. Zarys problematyki, Kraków: Znak.

Zalewska, J. (2015). Człowiek stary wobec zmiany kulturowej. Perspektywa teorii praktyk społecznych, Warszawa: Scholar.