Функции инфинитива в польском и русском языках: корпусный анализ

Marek Łaziński

Abstrakt

The paper presents a corpus-based analysis of the use of infinitives in Polish and Russian. Infinitive is a non-finite verb form developed from a verbal noun, preserving both nominal and verbal syntactic properties. The queries performed in the Polish-Russian Parallel Corpus and in the Parallel Corpus ParaSOl show that Russian more often than Polish allows the infinitive as a main predicate in a sentence and as a verb object. Polish, as well as other West Slavic languages, uses predominantly finite verb forms in the first function and verbal nouns in the latter. When compared with other Slavic languages, the Polish infinitive reveals another essential distinctive property: like Eas t Slavic languages Polish allows the final infinitive clause with the conjunction żeby, while other Slavic languages do not. The use of verbal nouns is extremely frequent in Polish, not only in comparison with Russian but also with other West Slavic languages. To obtain a more comprehensive analysis of
Slavic infinitive, a matrix of all uses of infinitives in the text of the novel Kak zakoljalas’ stal’ and its translations into Slavic languages has been prepared and vi sualised by means of specialized software. The graph confirms a proximity within the East Slavic and the West Slavic groups – with the exception of Polish, which remains distant from both groups. 

Słowa kluczowe: инфинитив, герундий (nomen actionis), глагольное дополнение, целевое предложение / infinitive, gerund (verbal noun), verbal object, final clause
References

Брицын В. М., 1990, Синтаксис и семантика русского инфинитива, Киев: Наукова думка.

Шелякин М. А., 2006, Русский инфинитив (морфология и функции). Учебное пособие, Москва: Флинта – Наука.

Bartnicka B., 1982, Funkcje semantyczno-składniowe bezokolicznika we współczesnej polszczyźnie, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk: Ossolineum.

Dickey S., 2000, Parameters of the Slavic Aspect. A cognitive Approach, Stanford CA: CSLI Publications.

Doros A., 1975, Werbalne konstrukcje bezosobowe w języku rosyjskim i polskim na tle innych języków słowiańskich, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk: Ossolineum. 

Gawełko M., 2006, O tendencjach rozwojowych polskiego bezokolicznika, Polonica, t. XXVI–XXVII, с. 255–273.

Haspelmath M., 1989, From Purposive to Infinitive – a Universal Path of Grammaticization, Folia Linguistica. Historica, Vol. X/1–2, с. 287–310.

Łaziński M., 2011, Kto imeet uši slyšat’, da slyšit! Funkcje semantyczne bezokolicznika jako nadrzędnego predykatu w zdaniu polskim i rosyjskim [в:] M. Bańko, D. Kopcińska (red.), Różne formy, różne treści. Tom ofiarowany Profesorowi Markowi Świdzińskiemu, Warszawa: Wydział Polonistyki UW, с. 139–150.

Maurice F., 1996, Der modale Infinitiv in der modernen russischen Standardsprache, München: Otto Sagner.

Pisarkowa K., 1984, Historia składni języka polskiego, Wrocław–Warszawa: Ossolineum. 

Řeháček L., 1961, Syntaktická funkce polského infinitivu ve srovnání s češtinou [в:] K. Horá lek, J. Kurz (red.), Sborník slavistických prací věnovaných k IV. mezinárodnímu sjezdu slavistů v Moskvě, 1958, Praha: Universita Karlova ve Státním pedagogické m nakl., с. 52–64.

Veyrenc J., 1979, Les propositions infinitives en russe, Paris: Institut d’Études Slaves. 

Waldenfels R. von, 2012, Aspect in the imperative across Slavic – a corpus driven pilot study [в:] A. Grønn, A. Pazelskaya (eds.), Oslo Studies in Language 4 (1): The Russian Verb, с. 141–154.

Weiss D., 1993, Infinitif et datif en Polonais contemporain: un couple malheureux? [в:] S. Karolak,T. Muryn (éds), Complétude et incomplétude dans les langues romanes et slaves. Actes du VI Colloque international de linguistique romane et slave, Cracovie 29 sept.–3 oct. 1991, Kraków: Wydawnictwo Naukowe WSP, с. 443–487.

Wierzbicka A., 1997, The Russian Language [в:] A. Wierzbicka, Semantics, Culture and Cognition, Oxford: Oxford University Press, с. 395–424 (русский перевод: А. Вежбицкая, 1997, Язык. Культура. Познание, ред. М. А. Кронгауз, Москва: Русские словари).