Funkcja agitacyjno-propagandowa podziemnych biuletynów zakładowych NSZZ „Solidarność”

Roman Wróblewski

Abstrakt

Agitation and propaganda function of the NSZZ „Solidarność” underground company bulletins

The article presents research on the functions of the NSZZ “Solidarność” underground company bulletins, with particular emphasis on the agitation and propaganda function, which, according to the author, is the leading in the studied publishing segment. Content analysis was chosen as the research method. It was used to examine the features (functions) of texts published in the analysed magazines. It also allowed the verification of the thesis. The research material was selected titles of the trade union press, which constituted a significant part of the press published illegally in the 80s of the last century.

Keywords: company press, press functions, NSZZ “Solidarność”, underground press, content analysis

W artykule przedstawiono badania funkcji podziemnych biuletynów zakładowych NSZZ „Solidarność” ze szczególnym uwzględnieniem funkcji agitacyjno-propagandowej, która, zdaniem autora, jest wiodącą w badanym segmencie wydawnictw. Jako metodę badawczą wybrano analizę zawartości. Posłużyła ona do zbadania cech (funkcji) tekstów opublikowanych w analizowanych czasopismach. Pozwoliła także na zweryfikowanie postawionej hipotezy. Materiałem badań były wybrane tytuły prasy związkowej, która stanowiła poważną część prasy wydawanej nielegalnie w latach 80. ubiegłego stulecia.

Słowa kluczowe: prasa zakładowa, funkcje prasy, NSZZ „Solidarność”, prasa podziemna, analiza zawartości
References

Banaszek M., Polska prasa zakładowa (funkcje, charakterystyka, klasyfikacja i periodyzacja), „Kwartalnik Historii Prasy Polskiej” 1993, nr 2, s. 53–68.

Bartmiński J., Tekst jako przedmiot tekstologii lingwistycznej [w:] Tekst. Problemy teoretyczne, red. J. Bartmiński, B. Boniecka, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin 1998.

Błażejowska J., Papierowa rewolucja: z dziejów drugiego obiegu wydawniczego w Polsce 1976–1989/1990, Instytut Pamięci Narodowej Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, Warszawa 2010.

Dabert D., Między wizją a spełnieniem. Profile ideowe i artystyczne czasopism literackich w drugim obiegu wydawniczym 1982–1989, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Adama Mickiewicza, Poznań 2014.

Encyklopedia Solidarności, t. 1, red. M. Łątkowska, Oficyna Wydawnicza Volumen–Instytut Pamięci Narodowej Warszawa–Stowarzyszenie Pokolenie, Katowice 2010.

Encyklopedia wiedzy o prasie, red. J. Maślanka, Ossolineum, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk 1976.

Knoch K., „Strajkowy Biuletyn Informacyjny Solidarność” [w:] Media Business Culture/Media Biznes Kultura, t. 2, Social and political role of the media/ Społeczna i polityczna rola mediów, red. M. Łosiewicz, A. Ryłko-Kurpiewska, TrueSign–Novae Res, Kinvara, Co. Galway–Gdynia 2015.

Olaszek J., Podziemne dziennikarstwo, Instytut Pamięci Narodowej, Warszawa 2018.

Olaszek J., Rewolucja powielaczy: niezależny ruch wydawniczy w Polsce 1976–1989, Wydawnictwo Trzecia Strona, Warszawa 2015.

Oniszczuk Z., Pojęcie funkcji w badaniach nad społecznym oddziaływaniem prasy, „Zeszyty Prasoznawcze”, 1988, nr 2, s. 41–52.

Pisarek W., Analiza zawartości prasy, Ośrodek Badań Prasoznawczych, Kraków 1983.

Pisarek W., O pojęciu funkcji w prasoznawstwie, „Przekazy i Opinie” 1976, nr 4, s. 56–71.

Polak W., Niezależne i podziemne pisma zakładowe w latach 1980–1989 [w:] Papierem w system. Prasa drugoobiegowa w PRL, red. M. Marcinkiewicz, S. Ligarski, Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu Oddział w Szczecinie 2010.

Prasa zakładowa NSZZ Solidarność w latach 1980–1989, red. T. Truskawa, Stowarzyszenie Wolnego Słowa, Warszawa 2010.

Pratkanis A., Aronson E., Wiek propagandy, przeł. J. Radzicki, M. Szuster, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2004.

Rudka Sz., Poza cenzurą. Wrocławska prasa bezdebitowa 1973–1989, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa–Wrocław 2001.

Turlik-Marecka T., Rola i funkcja prasy zakładowej w Polsce, „Zeszyty Prasoznawcze” 1975, nr 2, s. 51–56.

Wolny-Zmorzyński K., Kaliszewski A., Furman W., Gatunki dziennikarskie. Teoria. Praktyka. Język, Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, Warszawa 2006.

Wróblewski R., Charakterystyka liczbowa prasy niezależnej z lat 1976–1990 [w:] Papierem w system. Prasa drugoobiegowa w PRL, red. M. Marcinkiewicz, S. Ligarski, Instytut

Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu Oddział w Szczecinie 2010.

Wróblewski R., Funkcje prasy podziemnej [w:] Teorie komunikacji i mediów 1, red. M. Graszewicz, J. Jastrzębski, Oficyna Wydawnicza ATUT, Wrocław 2009.