Rany klatki piersiowej i serca w pracach Dominika Jeana Larreya

Maria J. Turos

Abstrakt

Chest and heart wounds in the works of Dominique Jean Larrey

This text raises the problem of the beginning of procedures performed in the early nineteenth century on the pericardial sac, and especially punctures in the event of fl uid buildup. Thus, he presents the contribution of Dominique Jean Larrey to the foundations for later cardiac surgery.

Słowa kluczowe: Dominique Jean Larrey, Francisco Romero, rany serca, nakłucie osierdzia, chirurgia XIX w.
References

Aris A., Francisco Romero, the First Heart Surgeon, „Ann. of Thor. Surg” 1997, nr 64.

Bidloo G., Opera omnia anatomico-chirurgica, S. Luthmans, Lugduni Batavorum 1715.

Bielecki R., Wielka Armia Napoleona, BELLONA, Warszawa 2004.

Borst H.G., Klinner W., Oelert H., Herzchirurgie. Die Eingriffe am Herzen und an Herznachen Gefäßen, „Springer Verlag” Berlin Heidelberg 1991.

Bulletins de la Faculte de Medecine de Paris, t. V (1816–1815), Ed. Migneret, Paris 1818.

Bulletins de la Faculte de Medecine de Paris et de la Societe etablie dans son sein, t. V (1816–1818), Ed. Migneret, Paris 1818.

Chirurgii przez Józefa Czekierskiego, t. II w Warszawie w Drukarni na Nowolipiu 1818.

Cieślik E., Turcza K., Właściwości prozdrowotne aloesu zwyczajnego Aloe vera (L.) Webb. (Aloe barbadensis Mill), „Postępy Fitoterapii” 2015, nr 2(16).

Cohn L.H., Edmunds L.H., Cardiac Surgery in the Adult, McGraw-Hill Medical Publishing Division, New York 2003.

Cook Ch., Stevenson J., Leksykon nowożytnej historii Europy 1763–1999, Warszawa 2000.

Czekierski J., Chirurgii przez Jóżefa Czekierskiego, t. II, Drukarnia przy Nowolipiu, Warszawa 1818.

Czerwiakowski R.J., Narządu powszechnego opatrzenia chirurgicznego część III, Kraków 1816.

Dible J.H., Napoleon’s Surgeon, „William Heinemann Medical Books”, London 1970.

Dictionnaire des sciences médicales, Une Societe de Medecins et Chirurgiens, t. 40 (PEC – PERO), Paris, Panckoucke 1819.

Dolara P., Analgesic effects of myrrh, „Nature” 1996, nr 379(6560).

Encyclopédie méthodique, chirurgie, par M. de La Roche et M. Petit-Radel, A–KYS, Panckoucke, Paris 1790, LAC–ZIG. Table des matières, explications des planches, Panckoucke, Paris 1792.

Encyclopédie méthodique, chirurgie, par une société de médecins. Recueil des planches du dictionnaire de chirurgie Paris : H. Agasse, An VII. (1799).

Estreicher K., Bibliografi a polska XIX wieku, t. III, wyd. II, Drukarnia Narodowa, Kraków 1963.

Farmakopea Polska X. Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, Warszawa 2014.

Genty M., Jean – Dominique Larrey. Quelques documents inedites, „Le Progres Medical” Suppl. 1930, R. VI, nr 1.

Grzelak E. (opr.), Chirurgia praktyczna Rafała Józefa Czerwiakowskiego, wyd. MON, Warszawa 1969.

Kluj P., Dąbrowski M., Sanak T., Dąbrowska A., Sip M., Gaszyński T., Specyfi ka udzielania pomocy medycznej poszkodowanemu w warunkach bojowych w środowisku taktycznym w oparciu o standard TCCC Część IV: Zaopatrywanie obrażeń klatki piersiowej podczas wykony wania zabiegów ratowniczych w środowisku taktycznym w oparciu o standard TCCC, „Anestezjologia i Ratownictwo” 2014, nr 8.

La practique et chirurgie de M. Iean de Vigo docteur en medecine. Divisé en deux parties: où est traicté la Cure des playes, ulcères, apostemes, & autres maladies, desquelles le corps humain est souvent affl igé. Traduict de latin en françois, par M. Nicolas Godin D. en médecine. Le tout de nouveau reveu, & exactement corrigé, Pierre Rigaud, Lyon 1610.

Larrey J.D., Clinique chirurgicale, exercée particulièrement dans les camps et les hôpitaux militaires, depuis 1792 jusqu’en 1829, t. I–IV, Ed. Gabon, Paris 1829, t. V, Ed. Balliere, Paris 1832.

Larrey D.J., Chirurgische Klinik eine Sammlung in den Feldzügen und Militärhospitä,lern von 1792 bis 1829, t. I, Leipzig und Darmstadt 1831.

Mabberley D.J., Mabberley’s Plant-Book, Cambridge University Press, Cambridge 2017.

Mémoires de l’Académie royale de chirurgie, Ed. Delaguette, Paris 1753.

Mémoires sur les parties sensibles et irritables du corps animal. Contenant les experiences de plusieurs anatomistes d’Allemagne, de France, d’Angleterre & d’Italie. Ouvrage qui sert de suite aux mémoires de Monsieur de Haller, Sigismond d’Arnay, Lousanne 1760.

Miłosz Cz., Widzenia nad Zatoką San Francisco, „GŁOS”, Warszawa 1980.

Narządu powszechnego opatrzenia chirurgicznego część VII. Tabele przez Rafała Czerwiakowskiego, br. m. wyd. br. daty.

Notice sur une blessure du pericarde suivie d’hydro-pericarie par M. le docteur Larrey chirurgien en chef Garde Imperiale et Royale, „Bulletin des Sciences Medicales”, t. VI, Paris 1810.

Perzyna L., Nauki cyrulickiey krótko zebraney…, w Drukarni J.O.Xcia PrymasaArcy-Biskupa Gnieźnieńskiego, w Kaliszu 1793, t. III.

Petit J.L., Traité des maladies chirurgicales : et des opérations qui leur conviennent, Ed. Méquignon l’aîné, Paris, 1790.

Polskie szkoły kardiologiczne – kardiochirurgiczne – kardiologii dziecięcej, red. W. Kawalec, J. Kuch, J. Skalski, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2008.

„Przepisy lekarstw dla Szpitalów Woyska Polskiego. Dzieło tłomaczone z języka francuzkiego…” w Warszawie roku 1810.

Ravaton H., Chirurgie d’armée ou traité des plaies d’armes à feu, et d’armes blanches, Ed. Didot, Paris 1768.

Relation historique et chirurgicale de l’armee d’Orient en Egypte et en Syrie par D-J. Larrey, Ed. Demonville et soeurs, Paris 1803.

Roberts J.B., Paracentesis of the pericardium. A consideration of the surgical treatment of pericardial effusions, B. Lippincott & Co, Philadelphia 1880.

Romero F., Observatio experimentis confi rmata pro hydrope pectoris, pulmonum anasarca, et hydropericardio cognoscendis, et nova methodus dictos morbos operandi, Ed. Jeunhomme, Paris 1815.

Różniatowski T. (red.), Mała encyklopedia medycyny, t. II H–O, PWN, Warszawa 1988.

Rumebe de Suech E., Dissertation sur les plaies d’armes a feu penetrantes dans la poitrine, Ed. Didot Jeune, Paris 1814.

Sabatier R.B., De la médecine opératoire, t. I, Ed. Bechet Jeune, Paris 1822.

Sabatier R.B., De la médecine opératoire, t. II, Ed. Bechet Jeune, Paris 1824.

Senac J.B., Traité de la structure du coeur, de son action et de ses maladies, Ed. J. Vincent, Paris 1749.

Shumacker H., When did cardiac surgery begin?, „Journal of Cardiowasc. Surgery” 1989, nr 30.

Stembrowicz W., Dominique Jean Larrey (1766 – 1842) – autor pracy o ranach worka osierdziowego, „Archiwum Historii i Filozofi i Medycyny” 1995, nr 58, z. 3.

Toth I., Rami-Porta R., Rendeki Sz., Molnar T.F., First steps in the Management of Pericardial Effusion: Who Was the First to Relieve the Pericardial Sac – Larrey or Romero, „World Journal of Surgery” 2013, nr 37.

Triaire P., Dominique Larrey et les campagnes de la révolution et de l’Empire, 1768–1842, Ed. Mame, Tours 1902.

Turos M.J., Dominique Jean Larrey (1766–1842), „Napoleon V”, Oświęcim 2017.

Turos M.J., Człowiek, któremu mogłem zaufać (Napoleon Bonaparte).

Jan Dominik Larrey i jego misja w czerwcu 1813 roku, w: Studia nad epoką napoleońską, t. I, „Napoleon V”, Oświęcim 2014.

Valentin L-A., Recherches critiques sur la chirurgie moderne, avec des lettres à M. Louis, ... docteur en chirurgie... secrétaire perpétuel de l’Académie royale de chirurgie”, Amsterdam 1772.

Valery Radot P., Hôpital militaire de Gros Caillou de Henri IV a Louis Philipe (1602–1836), br. m. wyd. 1947.

VanThielen J., Van Hee R., Pericardiotomy: the First Cardiac Operation, „Acta Chir. Belgica” 2008, nr 108.

Veselle B., Veselle G., Sur les traces du docteur François Ribes, chirurgien de la 1ère division d’ambulance dite du champ de bataille, „Histoire des Sciences Medicales” 2014, t. XLVIII, nr 3. Vicq-d’Azyr F., Encyclopédie méthodique, médecine, par une société de médecins. CO-ENV, Ed. Pancoucke, Paris 1792.

Strony internetowe

http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k9690743x.

https://pl.wikipedia.org/wiki/Karuk.

https://ptkt.pl/historia-polskiej-kardiochirurgii/.

https://kardiochirurgiadziecieca.cm-uj.krakow.pl/historia/wazne-daty-historyczne-w-kardiologii.

https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/styrakowiec;3980904.html.