Szkoła ogólnodostępna przestrzenią spotkania nauczycieli i pedagogów specjalnych – realizatorów idei edukacji włączającej

Mirosław Rutkowski,

Karol Bidziński

Abstrakt

Mainstream school as a meeting space of teachers and special educators – promoting the idea of inclusive education

In the contemporary education system, special education professionals meet much more complex requirements than in the past. They are expected to perform educational and therapeutic activities with students at special school, as well as to be able to co-create social space that meets the needs of students in different learning environments. One of these environments is a public, mainstream school, where teachers need to collaborate with special education professionals. The article aims to answer the question: in what way can special education and its theoretical and practical resources become a valuable source for teaching practices for mainstream school teachers? How can teachers and special education professionals work together to face and solve problems while working with special – education students whose individual developmental and educational needs result from disability?

Słowa kluczowe: przestrzeń edukacyjna, specjalne potrzeby edukacyjne wynikające z niepełnosprawności, szkoła ogólnodostępna, specjalści z zakresu pedagogiki specjalnej, wsparcie dla nauczycieli
References

Bidziński K. (2016), Kompetencje komunikacyjne nauczycieli szkól ogólnodostępnych podstawą realizacji idei edukacji wlączającej [w:] Komunikacja w przestrzeni edukacyjnej, red. E. Męcina--Bednarek, Oficyna Wydawnicza Staropolskiej Szkoły Wyższej w Kielcach, Kielce.

Bidziński K., Giermakowska A., Ozga A., Rutkowski M. (2013), Nauczyciele województwa świętokrzyskiego wobec zadań związanych z realizacją specjalnych potrzeb edukacyjnych uczniów. Wydawnictwo Uniwersytetu Jana Kochanowskiego, Kielce.

Błaszak M., Przybylski Ł. (2010), Rzeczy są dla ludzi. Niepełnosprawność i idea uniwersalnego projektowania, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa.

Bowe F.G. (2000), Universal Design in Education. Teaching Nontraditional Students, Bergin & Garvey, Westport, Connecticut-London.

Budny J. (2004), Projektowanie dla wszystkich, Stowarzyszenie Przyjaciół Integracji, Warszawa.

CAST (2011), Universal Design for Learning Guidelines version 2.0. Transforming Education thro-ugh Universal Design for Eearning, http://www.udlcenter.org/aboutudl/udlguidelines [dostęp: 30.05.2017].

Chrzanowska I. (2015), Pedagogika specjalna. Od tradycji do współczesności, Oficyna Wydawnicza „Impuls", Kraków.

Deklaracja z Salamanki (1994), http://rownosc.info/media/uploads/deklaracja_z_salaman-ki.pdf [dostęp: 22.03.2015].

Dymara B. (1998), Przestrzenie szkoły i przestrzenie życia, czyli trzy światy dziecka [w:] Dziecko w świecie szkoły, red. B. Dymara, Oficyna Wydawnicza „Impuls", Kraków.

Edukacja dla Wszystkich EducationforAll (1990) -opis programu, http://www.unesco.pl/eduka-cja/edukacja-dla-wszystkich/ [dostęp: 25.09.2015].

Gajdzica Z. (2014), Kogo najchętniej zatrudnię - czyli o oczekiwaniach dyrektorów szkół specjalnych i integracyjnych wobec absolwentów pedagogiki i pedagogiki specjalnej, „Studia Pedagogiczne", t. LXVII.

International classification of functioning, disability and health: children & youth version: ICF-CY(2007),http://apps.who.inViris/bitstream/10665/43737/l/9789241547321_eng.pdf [dostęp: 12.03.2015].

Janiszewska-Nieścioruk Z. (2016), (Nie)dojrzałość proinkluzyjnych zmian w kształceniu osób z niepełnosprawnością, „Niepełnosprawność. Dyskursy Pedagogiki Specjalnej", nr 22, s. 47-59.

Janiszewska-Nieścioruk Z., Sadowska S. (2016), Problemy związane z probolońskim kształceniem pedagogów i nauczycieli w Polsce, „Niepełnosprawność. Dyskursy Pedagogiki Specjalnej", nr 23, s. 13-31.

Kirenko J. (2007), Indywidualna i społeczna percepcja niepełnosprawności, Wydawnictwo UMCS, Lublin.

Konwencja o Prawach Osób Niepełnosprawnych (2006), https://www.rpo.gov.pl/pV konwencja-o-prawach-osob-niepelnosprawnych [dostęp: 20.05.2017].

Krause A. (2010), Współczesne paradygmaty pedagogiki specjalnej, Oficyna Wydawnicza „Impuls", Kraków.

Krause A. (2013a), Teoretyczne inspiracje pedagogiki specjalnej - pedagogika krytyczna, „Studia Edukacyjne", nr 25, s. 7-16.

Krause A. (2013b), Teoretyczne inspiracje pedagogiki specjalnej - pedagogika emancypacyjna, „Studia Edukacyjne", nr 28, s. 6-15.

Krzemińska D., Rzedzicka K.D. (2009), O przygotowaniu zawodowym pedagogów specjalnych -krajobraz (bez) zmian?, „Niepełnosprawność", nr l, s. 113-123..

Kubinowski D. (2010), Jakościowe badania pedagogiczne. Filozofia - Metodyka - Ewaluacja, Wydawnictwo Uniwersytetu M. Curie-Skłodowskiej, Lublin.

Kwaśnica R. (2014), Dyskurs edukacyjny po inwazji rozumu instrumentalnego. O potrzebie refleksy jności, Wydawnictwo Dolnośląskiej Szkoły Wyższej, Wrocław.

Majewski T. (1995), Rehabilitacja zawodowa osób niepełnosprawnych, Wydawnictwo CBRRON, Warszawa.

Międzynarodowa Klasyfikacja Funkcjonowania Niepełnosprawności i Zdrowia ICF - wersja w języku polskim (2009), http://www.csioz.gov.pl/fileadmin/user_upload/Wytycz-ne/statystyka/icf_polish_version_56a8f7984213a.pdf [dostęp: 12.03.2015]

Nalaskowski A. (2002), Przestrzeń i miejsce szkoły, Oficyna Wydawnicza „Impuls", Kraków.

Opis zawodu pedagog specjalny (nr 235919) Wortal Publicznych Służb Zatrudnienia Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, http://psz.praca.gov.pl/rynek-pracy/ bazy-danych/klasyfikacja-zawodow-i-specjalnosci/wyszukiwarka-opisow-zawodow//-/klasyfikacja_zawodow/zawod/235919?jobclassificationportlet_WAR_nnkportlet_back Url=http [dostęp: 12.03.2015].

Pilecka W. (2011), Psychologia zdrowia dzieci i młodzieży jako dyscyplina stosowana [w:] Psychologia zdrowia dzieci i mlodzieży. Perspektywa kliniczna, red. W. Pilecka, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków.

Przygotowanie nauczycieli do pracy z uczniem z niepełnosprawnością, Forum Pedagogiki Specjalnej, http://www.efps.pl/pl/2013-06-03-18-19-54/zawod-pedagog-specjalny/item/ 490-przygotowanie-nauczycieli-do-pracy-z-uczeniem-z-niepelnosprawnoscia-aktualny-stan [dostęp: 12.03.2015].

Ramowy program kursu Oligofrenopedagogiki MEN (1992), http://okko.edu.pl/wp-con-tent/uploads/2012/09/szczeg.-plan-kursu-oligo.pdf [dostęp: 12.03.2015].

Rozporządzenie MEN z dnia l sierpnia 2017 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli (Dz. U., póz. 1575)

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 24 lipca 2015 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym (Dz. U. z 2015 r., póz. 1113).

Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 17 stycznia 2012 r. w sprawie standardów kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela (Dz. U. z 2012 r., póz. 131).

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 sierpnia 2014 r. w sprawie klasyfikacji zawodów i specjalności na potrzeby rynku pracy oraz zakresu jej stosowania (Dz. U. z 2014 r., póz. 1145).

Rutkowski M. (2013), Niepełnosprawność w edukacji - nowe konteksty: przestrzeń - relacje -komunikacja, [w:] Problematyka niepełnosprawności w mediach i edukacji, red. E. Jaśka, T. Skoczek, Wydawnictwo SGGW, Warszawa.

Rutkowski M. (2014), Kompetencje diagnostyczne, planistyczne, realizacyjne i ewaluacyjne w pracy z uczniami ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi - w ocenie własnej nauczycieli uczących w placówkach specjalnych oraz integracyjnych, „Pedagogika. Badania, dyskusje, otwarcia. Dzieci i młodzież ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Implikacje dla teorii i praktyki", z. 3, s. 49-59.

Sadowska S. (2016), Kim powinien być pedagog specjalny: granice wzorca w kontekście potrzeb zmiany społecznej i horyzont „odpowiedzi" rozbieżnych, „Niepełnosprawność. Dyskursy Pedagogiki Specjalnej", nr 23, s. 32-47.

Skałbania B, Gretkowski A. (2016), Przemoc symboliczna w instytucji pomocowej - paradoksy pomagania, „Roczniki Teologiczne", t. LXIII, z. l, s. 121-137.

Standardowe Zasady Wyrównywania Szans Osób Niepełnosprawnych (1990), http://www. tus.org.pVuploads/dokumenty/standardowe_zasady_wyrownywania_szans_osob_ niepelnosprawnychpdf [dostęp: 22.03.2015].

Surina I. (2012), Rozważania o przestrzeni edukacyjnej - od teorii do praktyki edukacyjnej [w:] Przestrzeń edukacyjna wobec wyzwań współczesności, red. I. Surina, Oficyna Wydawnicza „Impuls", Kraków.

Szluz B. (2007), Osoby niepełnosprawne w Unii Europejskiej - sytuacja i perspektywy, „Seminare -Poszukiwanie Naukowe", nr 24, s. 325-337.

Ustun T.B. (1999), Międzynarodowa Klasyfikacja Uszkodzeń, Niepełnosprawności i Uczestnictwa -ICIDH-2, Wydawnictwo Polskie Stowarzyszenie na Rzecz Osób z Upośledzeniem Umysłowym, Warszawa.

Wiliński M. (2010), Modele niepełnosprawności: indywidualny - funkcjonalny - społeczny [w:] Diagnoza potrzeb i modele pomocy dla osób z niepełnosprawnościami, red. A. Brzezińska, R. Kaczan, K. Smoczyńska, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa.

Witkowski T. (2009), Zakazana psychologia, Wydawnictwo Moderator, Wrocław.

Woźniak Z. (2008), Niepełnosprawność i niepełnosprawni w polityce społecznej. Społeczny kontekst medycznego problemu, Academica Wydawnictwo SWPS, Warszawa.