Analiza pozytywna problemów wychowania dziecka z głęboką niepełnosprawnością na przykładzie wybranych rodzin

Izabella Gałuszka

Abstrakt

Artykuł prezentuje wybraną część szeroko zakrojonych badań autorki na temat problemów wychowania związanych z wychowaniem dzieci z głęboką niepełnosprawnością intelektualną. Analiza jakościowa zebranego przez autorkę materiału empirycznego akcentuje pozytywne podejście do kwestii wychowania dziecka z głęboką niepełnosprawnością intelektualną. Rodzice wskazują na osiem głównych problemów/tematów, w których wyróżniono głównie pozytywne wątki. Największą grupą tematów, w relacjach rodziców, stanowi temat psychologiczny poruszany w każdej z narracji. Stosunkowo liczne są tematy z grupy społecznej i opiekuńczej. Co ciekawe, nie wszyscy rodzice wskazują w swoich relacjach na problemy ekonomiczne. Analizy pokazują, że istnieją rodziny, które mogą pozytywnie przezwyciężyć kryzys, jakim jest urodzenie się w rodzinie dziecka z głęboką niepełnosprawnością intelektualną. Ze względu na niewielką liczbę badań dostępnych w literaturze przedmiotu, opisujących pozytywną realizację zadań wychowania rodzicielskiego w grupie rodzin z dziećmi z niepełnosprawnością, warto podejmować dalsze badania w przedstawionym obszarze.

Positive analysis of upbringing problems of a child with severe disability on the example of selected families
The article presents a part of the author's extensive research on the problems of raising of children with severe intellectual disability. In the research part, the reader can learn about the problems revealed in narratives presented by a selected group of parents. Qualitative research analyzed by the author indicates a positive approach to the situation of raising a child with severe intellectual disability. Families point to eight major problem topics in which mainly positive topics are high-lighted. The largest group of themes in parents' accounts is the psychological topic raised in each narrative. The next are topics from the social and caring group. Interestingly, not all parents point to economic problems. The analyzes show that there are families who can positively overcome the crisis of a child with severe intellectual disability being boru. Due to the small number of positive studies available in the subject literature, the prospect of further research in this regard is advisable.

Keywords: upbringing problems, parents, a child with severe intellectual disability

Słowa kluczowe: problemy wychowania, rodzice, dziecko z głęboką niepełnosprawnością intelektualną
References

Baran J. (2012), Problemy i konteksty wychowania dzieci z uszkodzonym słuchem w przekazach ich słyszących matek, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie, Kraków.

Baran J. (2014), O wybranych obszarach wsparcia rodzin wychowujących dziecko z uszkodzonym słuchem – fakty i prognozy [w:] ks. J. Stala (red.), Nauki o rodzinie w służbie rodziny, Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie Wydawnictwo Naukowe, Kraków.

Belsky J. (1984), The determinants of parenting: A process model, Child Development, 55(1), 83–96.

Bertalanffy von L. (1984), Ogólna teoria systemów, Wydawnictwo PWN, Warszawa.

Chodkowska M. (1994), Moje refleksje na temat oddziaływań wychowawczych wobec dziecka niepełnosprawnego [w:] Z.B. Gaś (red.), Wspomaganie rozwoju dziecka, Pracownia Wydawnicza Fundacji „Masz Szansę”, Lublin, 159–184

Creswell J. (2013), Projektowanie badań naukowych. Metody jakościowe, ilościowe i mieszane, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków.

Czabała J.C. (1988), Rodzina a zaburzenia psychiczne, Sekcja Psychoterapii PTP, Kraków.

Ćwirynkało K., Żywanowska A. (2004), Wieloaspektowość wsparcia społecznego rodzin wychowujących dziecko niepełnosprawne [w:] G. Kwaśniewska, A. Wojnarska (red.), Aktualne problemy wsparcia społecznego osób niepełnosprawnych, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin, 75–82.

Drożdżowicz L. (1999), Ogólna teoria systemów [w:] B. de Barbaro (red.), Wprowadzenie do systemowego rozumienia rodziny, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków, 9–17.

Grzegorzewska I. (2008), Sprawowanie funkcji rodzicielskiej wobec dziecka niepełnosprawnego [w:] G. Miłkowska, B. Olszak-Krzyżanowska (red.), Teraźniejszość i przyszłość osób niepełnosprawnych, Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków.

Kościelska M. (1998), Trudne macierzyństwo, Wydawnictwo Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa.

Kruk-Lasocka J., Bartosik B. (1999), Spirala przemian jako symbol duchowej podróży a rzeczywistość [w:] J. Patkiewicz (red.), Udział rodziny w kompleksowej rehabilitacji i życiu dzieci i młodzieży niepełnosprawnej: [XXII Ogólnokrajowy Dzień Rehabilitacji Dziecka], PTWK Oddział Wojewódzki we Wrocławiu, Wrocław.

Mikołajczyk-Lerman G. (2011), Kobiety i ich niepełnosprawne dzieci, Acta Universitatis Lodziensis FOLIA SOCIOLOGICA, 39, 73–90.

Nowak S. (2007), Metodologia badań społecznych, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Palka S. (2006), Metodologia. Badania. Praktyka pedagogiczna, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk.

Parchomiuk M. (2007), Rodzice dzieci z mózgowym porażeniem dziecięcym wobec sytuacji trudnych, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin.

Parchomiuk M. (2018), Życia z dzieckiem niepełnosprawnym. Wielowymiarowość przystosowania się rodziców, Wychowanie w rodzinie, t. 17 (1), 305–322

Randall P., Parker J. (2010), Autyzm. Jak pomóc rodzinie, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Sopot.

Rubacha K. (2008), Metodologia badań nad edukacją, Wydawnictwo Akademickie i Literackie, Warszawa.

Schuchardt E. (2005), Why Me? Learning to Live in Crises, WCC Publications, Geneva.

Sekułowicz M. (1998), Problematyka funkcjonowania rodzin dzieci niepełnosprawnych, TeraŸniejszość – Człowiek – Edukacja, 1(01), 61–82.

Sekułowicz M. (2013), Wypalenie się sił rodziców dzieci z niepełnosprawnością, Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej, Wrocław.

Sekułowicz M., Kaczmarek E. (2014), Ścieżki radzenia sobie matek dzieci z autyzmem – pomiędzy wypaleniem a prężnością, [w:] Niepełnosprawność w przestrzeni współczesnej rodziny, Niepełnosprawność. Dyskursy pedagogiki specjalnej, 13, 9–23.

Tryjarska B (2000), Rodzina w ujęciu systemowym [w:] E. Milewska, A. Szymanowska (red.), Rodzice i dzieci. Psychologiczny obraz sytuacji problemowych, Centrum Metodyczne PPP Ministerstwa Edukacji Narodowej, Warszawa.

Twardowski (2005), Sytuacja rodzin dzieci niepełnosprawnych [w:] I. Obuchowska (red.), Dziecko niepełnosprawne w rodzinie, WWSiP, warszawa.

Żyta A., Kaczmarek E. (2014), „On przyszedł do nas ze specjalną misją – żeby scalić mnie i męża” – relacje między rodzicami dzieci z zespołem Downa w doświadczeniach matek, [w:] Niepełnosprawność w przestrzeni współczesnej rodziny, Niepełnosprawność. Dyskursy Pedagogiki Specjalnej, 13, 80–96