Rodzaje odbitek występujących w grafice artystycznej w kontekście nieuczciwych zachowań uczestników rynku dzieł sztuki

Olivia Rybak-Karkosz

Abstrakt

Types of copies in artistic prints in the context of dishonest behaviour of art market participants

The study analyses dishonest activities related to the types of copies of artistic prints, which are undertaken by participants of the art market. In the introduction, legal regulations concerning counterfeiting of artistic prints were discussed. Appropriate legal qualification of an act is important in the context of assigning criminal responsibility and the level of threat of punishment. As a rule, if an object is a historical monument within the meaning of the Act on the protection of historical monuments, the provisions of art. 109a are applied, which penalises counterfeiting or falsifying the historical monument in order to use it in the trade of historical monuments. Other cases are governed by art. 286 §1 of the Penal Code, which penalises fraud. However, not all actions undertaken by dishonest bidders and concerning the disposal of a plate or interference with the composition placed on it constitute forgery. Some of them constitute fraud, others, for example, deliberate lowering of the print run in order to artificially increase the demand for a given object. The article then lists the types of copies and briefly describes them. These include: copies made by the printmaker or a printmaking workshop working with the printmaker, copies with an original purpose other than commercial, posthumous copies, and copies from retouched plates, corrected or altered to some extent. The type of the copy is one of the factors determining the collector’s value of artistic prints. The last part of the study was devoted to state alteration, which is one of the ways of counterfeiting artistic prints. Condition alteration may be the effect of interference in the original plate or the copy itself. The final effect of the procedure is the change of the copy or the plate, which results in the adoption of a different state. Final conclusions are included at the end.

Słowa kluczowe: fałszerstwo grafiki artystycznej, stan grafiki, przerabianie matrycy
References

Arnau F., Sztuka fałszerzy – fałszerze sztuki. Trzydzieści wieków antykwarskich mistyfikacji, przeł. F. Buhl, Warszawa 1988.

Catafal J., Oliva C., Techniki graficzne, przeł. M. Boberska, Warszawa 2004.

Demeure F., Les Impostures de L’art, Paris 1951.

Esterow M., Art experts warn of a surging market in fake prints, https://www.nytimes.com/2020/01/24/arts/design/fake-art-prints.html [dostęp: 1.06.2020].

Fake? The art of deception, red. M. Jones, London 1990.

Griffiths A., The Print before photography: An introduction to European printmaking 1550–1820, London 2016.

Gunn M.J., Print restoration and picture cleaning, London 1911.

Hałasa G., Grafiki Rembrandta. Oryginał, kopia, późne odbitki, Poznań 2009.

Ivins W.M., Jr., How prints look, New York 1943.

Kalinowski L., Grafika artystyczna i gabinety rycin [w:] Arcydzieła grafiki XV i XVI stulecia ze zbiorów graficznych Biblioteki Polskiej Akademii Nauk w Krakowie, red. M. Podlodowska-Reklewska, Kraków 1997.

Krużel K., Wśród starych rycin. Wybrane zagadnienia opracowania formalnego dawnej grafiki, Kraków 1999.

Kurz O., Fakes: A handbook for collectors and students, London 1948.

Maczuga T., O fałszerstwach na rynku grafiki, „Gazeta Antykwaryczna” 1996, nr 8–9.

Poradnik polskiego kolekcjonera, red. B. Banaś, Kraków 2003.

Pruszyński J., Dziedzictwo kultury Polski. Jego straty i ochrona prawna, t. 2, Kraków 2001.

Rybak-Karkosz O., Badanie autentyczności grafiki artystycznej – aspekty kryminalistyczne, Toruń 2020.

Rybak-Karkosz O., Ochrona przysługująca twórcom grafiki artystycznej u mistrzów dawnych, „Santander Art and Law Review”2020, nr 1.

Stogdon N., Captain Baillie and ‘The hundred guilder print’, „Print Quarterly” 1996, nr 1.

Trzciński M., Przestępczość przeciwko zabytkom archeologicznym. Problematyka prawno-kryminalistyczna, Warszawa 2010.

Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Komentarz, red. E. Ferenc-Szydełko, Warszawa 2016.

Whitman A., Salaman M.C., Whitman’s print-collector’s handbook, London 1912.

Wilder F.L., How to identify old prints, London 1969.

Wilder H., Grafika. Drzeworyt, miedzioryt, litografja. Wskazówki dla bibljotekarzy i miłośników sztuki, Lwów 1922.

Wilk D., Fałszerstwa dzieł sztuki. Aspekty prawne i kryminalistyczne, Warszawa 2015.

Zabuska K., Daniel Mikołaj Chodowiecki – czołowy ilustrator niemieckiego oświecenia [w:] eadem,

Ryciny szkoły niemieckiej od końca XV do początku XIX wieku, część 2: Ryciny Daniela Chodowieckiego, Gdańsk 2015. 

Źródła internetowe

Abramowicz D., Sprzedawali fałszywe grafiki Salvadora Dali? Prokuratura bada doniesienie, https://dziennikbaltycki.pl/sprzedawali-falszywe-grafiki-salvadora-dali-prokuratura-bada-doniesienie/ar/8866719#drukuj_dol [dostęp: 20.02.2018].

Esterow M., Art Experts Warn of a Surging Market in Fake Prints, https://www.nytimes.com/2020/01/24/arts/design/fake-art-prints.html [dostęp: 1.06.2020].

Skórka A., Tarnowianin handlował podrobionymi obrazami, https://gazetakrakowska.pl/tarnowianin-handlowal-podrobionymi-obrazami/ar/450131 [dostęp: 20.02.2018].

Źródła prawa

Ustawa z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz.U. 1993 Nr 47 poz. 211, t.j. Dz.U. 2020 poz. 1913).

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz.U. 1997 Nr 88 poz. 553, t.j. Dz.U. 2021 poz. 2345).

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. 2003 Nr 162 poz. 1568, t.j. Dz.U. 2022 poz. 840).