Ochrona tajemnicy państwowej w Federacji Rosyjskiej. Wybrane regulacje karne i administracyjne

Rafał Wądołowski

Abstrakt

W artykule omówiono regulacje administracyjne dotyczące udostępniania informacji tajnych i ściśle tajnych oraz przedstawiono przepisy karne dotyczące ujawniania tajemnicy państwowej obowiązujące w Federacji Rosyjskiej wraz z ich interpretacją. Autor w odniesieniu do rosyjskich przepisów konstytucyjnych, administracyjnych i karnych wybiorczo przedstawia adekwatne do nich przepisy prawa polskiego. Ponadto w związku z tym, że przepisy prawa karnego nie zawierają definicji terminów użytych do ich konstrukcji, w artykule zaprezentowano przepisy administracyjne rosyjskiego systemu ochrony tajemnic publicznych, które są niezbędne do rekonstrukcji karnych norm prawnych. Na podstawie opracowania sformułowano wniosek, że w polskim ustawodawstwie brakuje odrębnego przepisu penalizującego uzyskanie informacji tajnej lub ściśle tajnej w wyniku popełnienia odrębnego czynu zabronionego. Powyższe może być podstawą do ewentualnych przyszłych zmian legislacyjnych w tym zakresie. Należy zaznaczyć, że artykuł nie wyczerpuje tematu, a jedynie wskazuje wybrane zagadnienia związane z systemem ochrony tajemnicy państwowej w Rosji. Zainicjowana eksploracja może w przyszłości być wykorzystana do pogłębionych badań porównawczych nad zagadnieniem, o którym mowa.

The protection of State Secrets in the Russian Federation. Selected penal and administrative regulations

The article discusses the administrative regulations regarding the disclosure of secret and top-secret information in the Russian Federation. Moreover, it presents the effective penal code provisions directed against the disclosure of state secrets in Russia and the interpretation of these provisions. The author does not limit himself only to Russian constitutional, administrative and criminal regulations but gives examples of Polish corresponding laws. Additionally, in connection with the fact that criminal law provisions often contain non-specific references to other legislation, the article presents administrative acts of the protection system of public secrets. On the basis of the formulated conclusions, it was recognised that the Polish legislation lacks an individual provision penalising the fact of obtaining secret or top-secret information as a result of committing a separate unlawful act. It can be the basis to formulate postulates de lege ferenda. It should be noted that the article does not exhaust the topic, but only indicates selected issues of the protection system of state secrets in Russia. Initiated study can be used to carry out in-depth comparative research on this topic in the future.

Słowa kluczowe: służba specjalna, kodeks karny, ujawnienie, informacje niejawne, postępowanie sprawdzające, poświadczenie bezpieczeństwa, secret service, penal code, disclosure, classified information, security background investigation, security clearance
References

Andrejew I., Polskie prawo karne w zarysie, Warszawa 1989, Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Bosiacki A., Izdebski H., Konstytucjonalizm rosyjski. Historia i współczesność, Kraków 2013, Wydawnictwo ARCANA.

Dębski R., Pozaustawowe znamiona przestępstwa, Łódź 1995, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Hoc S., Karnoprawna ochrona informacji, Opole 2009, Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego.

Kunicka-Michalska B., Przestępstwa przeciwko ochronie informacji i wymiarowi sprawiedliwości, Warszawa 2000, C.H. Beck.

Leciak M., Karnoprawna ochrona informacji niejawnych, Toruń 2012, TNOiK.

Leciak M., Tajemnica państwowa i jej ochrona, Toruń 2009, TNOiK.

Marek A., Prawo karne, Warszawa 2016, C.H. Beck.

Pohl Ł., Zasady odpowiedzialności karnej, w: Kodeks karny. Komentarz, R. Stefański (red.), Warszawa 2015, C.H. Beck.

 

Literatura rosyjska

Борисов А.Б., Комментарий к конституции Российской Федерации (постатейный): с комментариями Конституционного суда РФ, Москва 2013, Книжный мир.

Борисов А.Б., Комментарий к Уголовному кодексу Российской Федерации (постатейный) с постатейными материалами и практическими разъяснениями официальных органов, wyd. 7, Москва 2014, Книжный мир.

Лебедев В.М., Уголовный кодекс Российской Федерации c научно-практическими комментариями, Варшава 1997, Бюро по демократическим институтам и правам человека.

Пудовочкин Ю.E., Преступления против государственной власти, в: Комментарий к Уголовному кодексу Российской Федерации, t. 2, A.B. Бриллиантов (red.), Москва 2017, Проспект.

Скоробогатова O.O., Перчаткина C.A., Уголовный кодекс Российской Федерации c комментариями, Москва 2012, Эксмо.

Юридический энциклопедический словарь, А.В. Малько (red.), wyd. 2, Москва 2017, Проспект.

 

Akty prawne

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu 25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r. (DzU z 1997 r. nr 78 poz. 483).

Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Federacji Rosyjskiej o wzajemnej ochronie informacji z dnia 8 lutego 2008 r. (DzU z 2008 r. nr 217 poz. 1384).

Ustawa z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych (t.j.: DzU z 2019 r. poz. 742).

Ustawa z dnia 29 sierpnia 2002 r. o stanie wojennym oraz o kompetencjach Naczelnego Dowódcy Sił Zbrojnych i zasadach podległości konstytucyjnym organom Rzeczypospolitej Polskiej (t.j.: DzU z 2017 r. poz. 1932).

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j.: DzU z 2020 r. poz. 2176).

Ustawa z dnia 14 grudnia 1982 r. o ochronie tajemnicy państwowej i służbowej (DzU z 1982 r. nr 40 poz. 271, ze zm.).

Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. o niektórych przestępstwach przeciwko bezpieczeństwu Państwa (DzU z 1934 r. nr 94 poz. 851).

Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o karach za szpiegostwo i niektóre inne przestępstwa przeciw Państwu (DzU z 1928 r. nr 18 poz. 160).

Dekret z dnia 26 października 1949 r. o ochronie tajemnicy państwowej i służbowej (DzU z 1949 r. nr 55 poz. 437).

Dekret z dnia 13 czerwca 1946 r. o przestępstwach szczególnie niebezpiecznych w okresie odbudowy Państwa (DzU z 1946 r. nr 30 poz. 192).

Dekret z dnia 16 listopada 1945 r. o przestępstwach szczególnie niebezpiecznych w okresie odbudowy Państwa (DzU z 1945 r. nr 53 poz. 300).

 

Rosyjskie akty prawne

Конституция Российской Федерации от 12 декабря 1993 г., https://rg.ru/zakon/1993/12/25_publish.html [dostęp: 8 II 2021].

Указ Президента РФ от 30 ноября 1995 г., No 1203, „Об утверждении перечня сведений, отнесенных к государственной тайне”, http://base.garant.ru/10105548/ [dostęp: 19 I 2021].

Федеральный закон от 8 марта 2015 г., No 21-ФЗ, „Кодекс административного судопроизводства Российской Федерации”, https://fzrf.su/kodeks/kas/ [dostęp: 8 II 2021].

Федеральный закон от 30 декабря 2001 г., No 195-ФЗ, Кодекс Российской Федерации об административных правонарушениях”, https://fzrf.su/kodeks/koap/ [dostęp: 8 II 2021].

Федеральный закон o безопасности от 28 декабря 2010 г., No 390-ФЗ, „O безопасности”, https://fzrf.su/zakon/o-bezopasnosti-390-fz/ [dostęp: 8 II 2021].

Федеральный закон от 9 февраля 2009 г., No 8-ФЗ, „Об обеспечении доступа к информации о деятельности государственных органов и органов местного самоуправления”, http://www.consultant.ru/document/cons_doc_LAW_84602/ [dostęp: 8 II 2021].

Федеральный закон от 22 декабря 2008 г., No 262-ФЗ, Об обеспечении доступа к информации о деятельности судов в Российской Федерации”, https://fzrf.su/zakon/dostup-k-informacii-o-deyatelnosti-sudov-262-fz/ [dostęp: 8 II 2021].

Федеральный закон от 2 мая 2006 г., No 59-ФЗ, „O порядке рассмотрения обращений граждан Российской Федерации”, http://www.consultant.ru/document/cons_doc_LAW_59999/ [dostęp: 8 II 2021].

Федеральный закон от 17 января 1992 г., No 2202-1, „О прокуратуре Российской Федерации”, https://fzrf.su/zakon/o-prokurature-2202-1/ [dostęp: 8 II 2021].

Закон Российской Федерации от 21 июля 1993 г., No 5485-1, „O государственной тайне”, c изменениями, Законодательство Российской Федерации, Сборник основных федеральных законов РФ, http://fzrf.su/zakon/o-gosudarstvennoj-tajne-n-5485-1/ [dostęp: 30 VII 2020].

Уголовный кодекс Российской Федерации от 13 июня 1996 г., No 63-ФЗ, c изменениями, Законодательство Российской Федерации, Сборник основных федеральных законов РФ, https://fzrf.su/kodeks/uk/ [dostęp: 8 II 2021].

Постановление Конституционного Суда РФ от 20 декабря 1995 г., No 17-П, по делу о проверке конституционности ряда положений пункта „а” статьи 64 Уголовного кодекса РСФСР в связи с жалобой гражданина В.А. Смирнова, http://legalacts.ru/doc/postanovlenie-konstitutsionnogo-suda-rf-ot-20121995-n/ [dostęp: 30 VII 2020].

Постановление Правительства РФ от 6 февраля 2010 г., No 63, „Об утверждении Инструкции о порядке допуска должностных лиц и граждан Российской Федерации к государственной тайне”, http://www.consultant.ru/document/cons_doc_LAW_97474/ [dostęp: 8 II 2021].