Maskowanie operacyjne (maskirowka) jako rosyjska zdolność zaskakiwania przeciwnika

Izabela Dąbrowska

Abstrakt

Operational deception (Maskirovka) as a Russian capability to surprise the enemy

The aim of the article was to present the characteristics of operational deception used by the Armed Forces of the Russian Federation and to broaden the understanding of the evolution of operations using Maskirovka. Particular attention was paid to examples of its use in contemporary wars and armed conflicts - primarily in the conflict in Ukraine and in the Five-Day War in Georgia. The analysis led to an identification of trends regarding the use of deception in contemporary and future conflicts and activities other than war. It shows that the maskirovka will be increasingly used to achieve strategic goals and shape international opinion. One of the most important areas of its application will be cyberspace, enabling more effective disinformation and propaganda activities, including information warfare. Considering the dynamic development of technology and capabilities of the Armed Forces of the Russian Federation in the field of operational masking, it is justified to conduct further research in the Maskirovka area.

Keywords: deception, operational deception, disinformation, concealment, simulation, imitation, Maskirovka, The Armed Forces of the Russian Federation, War in Georgia, Conflict in Ukraine.
 

Abstrakt: Celem artykułu było przedstawienie charakterystyki maskowania operacyjnego stosowanego przez Siły Zbrojne Federacji Rosyjskiej oraz poszerzenie wiedzy na temat ewoluowania działań, w których stosuje się maskirowkę. Szczególną uwagę poświęcono przykładom jej wykorzystania we współczesnych wojnach i konfliktach zbrojnych – przede wszystkim w konflikcie na Ukrainie oraz w wojnie pięciodniowej w Gruzji. Na podstawie przeprowadzonej analizy wskazano tendencje dotyczące posługiwania się maskirowką we współczesnych i przyszłych konfliktach oraz działaniach innych niż wojenne. Wynika z niej, że maskirowka będzie coraz częściej wykorzystywana do osiągania celów strategicznych oraz kształtowania opinii międzynarodowej. Jednym z najważniejszych obszarów jej stosowania stanie się cyberprzestrzeń, umożliwiająca skuteczniejsze prowadzenie działań dezinformacyjnych i propagandowych, w tym wojny informacyjnej. Ze względu na dynamiczny rozwój technologii, jak również potencjał Sił Zbrojnych Federacji Rosyjskiej do działań z zakresu maskowania operacyjnego należy kontynuować badania dotyczące maskirowki.

Słowa kluczowe: maskowanie, maskowanie operacyjne, dezinformacja, ukrywanie, pozorowanie, imitacja, maskirowka, Siły Zbrojne Federacji Rosyjskiej, wojna w Gruzji, konflikt na Ukrainie
References

Barbelet V., Humanitariac access and local organisations in Ukraine, London 2017, HBG Working Paper.

Blandy C.W., Provocation, Deception, Entrapment: The Russo-Georgian Five Day War, Swindon 2009, Defence Academy of the United Kingdom.

Cheterian V., The August 2008 war in Georgia: from ethnic conflict to border wars, „Central Asian Survey” 2019, nr 2, s. 155–170.

Donovan C., Russian Operational Art In The Russo-Georgian War of 2008, Carlisle 2009, U.S. Army War College.

Ellison B., Russian Grand Strategy in the South Ossetia War, „Demokratizatsiya: The Journal of Post-Soviet Democratization” 2011, nr 19, s. 343–366.

Giles K., Sherr J., House C., Russian Reflexive Control, Kingston 2008, Royal Military College of Canada.

Glantz D., Soviet Military Deception in the Second World War, New York 2005, Frank Cass.

Gołda-Sobczak M., Krym jako przedmiot sporu ukraińsko-rosyjskiego, Poznań 2016, Silva Rerum.

Hurak I., Rosyjska obecność militarna oraz dyplomacja rosyjska w kontekście konfliktu na wschodzie Ukrainy, „Wschód Europy” 2015, nr 2, s. 161–182.

Kubiak K., Wojna w Gruzji w 2008 roku. Geneza i przebieg działań zbrojnych, „Międzynarodowe Prawo Humanitarne” 2011, t. 2: Konflikt rosyjsko-gruziński w 2008 r., s. 11–38.

Lakomy M., Przebieg i uwarunkowania konfliktu na wschodzie Ukrainy, w: M. Stolarczyk, M. Lakomy, K. Czornik, Implikacje konfliktu ukraińskiego dla bezpieczeństwa Polski. Aspekty polityczne, wojskowe, gospodarcze i społeczne, Katowice 2015, Wydawnictwo Regionalnego Ośrodka Debaty Międzynarodowej w Katowicach. Latimer J., Podstęp na wojnie, Warszawa 2017, Wydawnictwo Amber. Maskowanie operacyjne: DD-3.31(A), Bydgoszcz 2018, Centrum Doktryn i Szkolenia Sił Zbrojnych, Ministerstwo Obrony Narodowej.

Maskowanie wojsk i wojskowej infrastruktury obronnej: DD-3.20, Warszawa 2010, Sztab Generalny Wojska Polskiego, Ministerstwo Obrony Narodowej.

Wojnowski M., „Zarządzanie refleksyjne” jako paradygmat rosyjskich operacji informacyjno- psychologicznych w XXI w., „Przegląd Bezpieczeństwa Wewnętrznego” 2015, nr 12, s. 11–36.

Zawadzki J., Współczesny rozbiór państwa. Casus Gruzji, „Nowa Polityka Wschodnia” 2011, nr 1, s. 157–172.

Literatura rosyjska

Королёв А.Ю., Королёва А.А., Яковлев А.Д., Mаскировка. Вооружения, техники и объектов, Санкт-Петербург 2015, Университет ИТМО.

Мацуленко В.А., Оперативная маскировка войск, Москва 1975, Военное издательство Министерства oбороны СССР.
 

Źródła internetowe

Amos H., Ukraine crisis fuels secession calls in pro-Russian south, „The Guardian”, 23 II 2014 r.,
https://www.theguardian.com/world/2014/feb/23/ukraine-crisis-secession-russian-crimea
[dostęp: 12 III 2020].
Ash L., How Russia outfoxes its enemies, BBC, 29 I 2015 r., https://www.bbc.com/news/magazine-
31020283 [dostęp: 14 III 2020].
Bellingcat Report – Origin of Artillery Attacks on Ukrainian Military Positions in Eastern Ukraine
Between 14 July 2014 and 8 August 2014, Bellingcat, 17 II 2015 r. https://www.bellingcat.com/
news/uk-and-europe/2015/02/17/origin-of-artillery-attacks/ [dostęp: 8 III 2020].

Captured Russian troops ‘in Ukraine by accident’, BBC, 26 VIII 2014 r., https://www.bbc.com/news/world-europe-28934213 [dostęp: 8 III 2020].

Crimea, Sevastopol officially join Russia as Putin signs final decree, RT, 21 III 2014 r., https://www.rt.com/news/russia-parliament-crimea-ratification-293/ [dostęp: 12 III 2020].

Demirjian K., Birnbaum M., Russia escalates tensions with aid convoy, reported firing of artillery inside Ukraine, „The Washington Post”, 22 VIII 2014 r., https://www.washingtonpost.com/world/russian-humanitarian-convoy-enters-ukraine-despite-warnings/2014/8/22/7b14fa8e-29e1-11e-4-8593-da634b334390_story.html [dostęp: 8 III 2020].

Direct Line with Vladimir Putin, 17 IV 2014 r., http://en.kremlin.ru/events/president/news/20796 [dostęp: 12 III 2020].

Gregory P.R., Putin’s ‘Human Rights Council’ Accidentally Posts Real Crimean Election Results, „Forbes”, 5 V 2014 r., https://www.forbes.com/sites/paulroderickgregory/2014/05/05/putins--human-rights-council-accidentally-posts-real-crimean-election-results-only-15-voted-for--annexation/ [dostęp: 12 III 2020].

‘Maskirovka’ Is Russian Secret War, War Is Boring, 26 VIII 2014 r., https://medium.com/war-is-boring/maskirovka-is-russian-secret-war-7d6a304d5fb6 [dostęp: 8 III 2020].

NATO Secretary General condemns entry of Russian convoy into Ukraine, NATO, 22 VIII 2014 r., https://www.nato.int/cps/en/natohq/news_112112.htm [dostęp: 8 III 2020].

Parfitt T., Russia exaggerating South Ossetian death toll, says human rights group, „The Guardian”, 13 VIII 2018 r., https://www.theguardian.com/world/2008/aug/13/georgia [dostęp: 25 I 2020].

Putin reveals secrets of Russia’s Crimea takeover plot, BBC, 9 III 2015 r., https://www.bbc.com/news/world-europe-31796226 [dostęp: 14 III 2020].

Radyuhin V., Medvedev, Putin accuse Georgia of genocide, 11 VIII 2018 r., https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-international/Medvedev-Putin-accuse-Georgia-of-genocide/article15279050.ece [dostęp: 25 I 2020].

Rasmussen potwierdza wtargnięcie Rosjan. Hollande apeluje do Moskwy, TVN24, 15 VII 2014 r., https://tvn24.pl/swiat/rasmussen-potwierdza-wtargniecie-rosjan-hollande-apeluje-do-moskwy-ra459520-348636 [dostęp: 8 III 2020].

Reporter AP: Rosja przerzuca na Ukrainę broń w rejonie Krasnodonu, TVN24, 26 VIII 2014 r., https://tvn24.pl/swiat/reporter-ap-rosja-przerzuca-na-ukraine-bron-w-rejonie-krasnodonura462025-3409862 [dostęp: 8 III 2020].

RPT-INSIGHT-How the separatists delivered Crimea to Moscow, Reuters, 13 III 2014 r., https://www.reuters.com/article/ukraine-crisis-russia-aksyonov-idINL6N0M93AH20140313?edition-redirect=in [dostęp: 12 III 2020].

Russia says cannot order Crimean ‘self-defense’ units back to base, Reuters, 5 III 2014 r., https://www.reuters.com/article/us-ukraine-crisis-lavrov-spain-idUSBREA240NF20140305 [dostęp: 12 III 2020].

Sabak J., Pół dekady okupacji Krymu i wojny w Donbasie, Defence 24, 11 III 2019 r., https://www.defence24.pl/pol-dekady-okupacji-krymu-i-wojny-w-donbasie-opinia [dostęp: 14 III 2020].

Słownik języka polskiego PWN, https://sjp.pwn.pl/sjp/maskowac;2481616.html [dostęp: 9 X 2019].

Spot report by the OSCE Observer Mission at the Russian Checkpoints Gukovo and Donetsk, 22 August 2014: Russian humanitarian aid trucks departed from the Donetsk Border Crossing Point without ICRC’s escort, OSCE, 22 VIII 2014 r., https://www.osce.org/om/122927 [dostęp: 8 III 2020].

Ukraine crisis: Russia aid convoy ‘invades Ukraine’, BBC, 22 VIII 2014 r., https://www.bbc.com/news/world-europe-28892525 [dostęp: 8 III 2020].

Walker S., Aid convoy stops short of border as Russian military vehicles enter Ukraine, „The Guardian”, 15 VIII 2014 r., https://www.theguardian.com/world/2014/aug/14/russian-military-vehicles-enter-ukraine-aid-convoy-stops-short-border [dostęp: 8 III 2020].

Rosyjskie i ukraińskie źródła internetowe
 

Денисенко В., Стратегическая маскировка как образ российской политической жизни, ИноСМИ.RU, 26 VI 2015 r., https://inosmi.ru/russia/20150626/228788387.html [dostęp: 30 X 2019].

Как готовилась война, „Новая газета”, 27 VI 2009 r., https://novayagazeta.ru/articles/2009/06/28/42316-kak-gotovilas-voyna [dostęp: 10 II 2020].

Классификация и способы маскировки, http://red-tent.ru/mask/maskirovka [dostęp: 31 X 2019].

Марущенко П., Идею введения противника в заблуждение необходимо формировать путем группирования отдельных мер обмана противника по выбранным признакам, Бюро военно-политического анализа, 23 III 2018 r., http://bvpa.ru/обман-противника-процесс-творчески/ [dostęp: 20 XI 2019].

Маскировка, https://encyclopedia.mil.ru/encyclopedia/dictionary/details_rvsn.htm?id=13494 [dostęp: 30 X 2019].

Медведев разъяснил Саакашвили задачи железнодорожных войск России в Абхазии, NEWSru.com, 3 VI 2008 r., http://palm.newsru.com/russia/03jun2008/medsaak.html [dostęp: 10 II 2020].

Международное сотрудничество, МЧС России, https://www.mchs.gov.ru/deyatelnost/mezhdunarodnoe-sotrudnichestvo [dostęp: 8 III 2020].

Монетчиков С., Маскировка. Искусство быть невидимым, 8 VI 2013 r., https://topwar.ru/30425-maskirovka-iskusstvo-byt-nevidimym.html [dostęp: 23 X 2019].

Оперативная маскировка, Студопедия, 11 III 2015 r., https://studopedia.info/2-14013.html [dostęp: 30 X 2019].

Премьер-министр Крыма попросил Путина о помощи, Тасс, 1 III 2014 r.; https://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/1013127 [dostęp: 12 III 2020].

Путин: Россия не планировала присоединять Крым, Тасс, 10 IV 2014 r., https://tass.ru/politika/1111359 [dostęp: 14 III 2020].

Росія збільшила свій контингент в Криму до 16 тисяч військовослужбовців – Тенюх, УНІАН, 4 III 2014 r., https://www.unian.ua/politics/892512-rosiya-zbilshila-sviy-kontingent-v-krimu-do-16-tisyach-viyskovoslujbovtsiv-tenyuh.html [dostęp: 12 I 2020].

Ручкин В., Вирус вождизма, „Красная звезда”, 13 VIII 2018 r., http://old.redstar.ru/2008/8/13_8/4_06.html [dostęp: 10 II 2020].

Стратегическая маскировка и дезинформация, http://politike.ru/termin/strategicheskaja-maskirovka-i-dezinformacija.html [dostęp: 30 X 2019].

Шляхов В., Референдум в Крыму: ответ «нет» не предусмотрен, „Голос Америки”, 12 III 2014 r., https://www.golosameriki.com/a/world-ukraine-crisis-referendum/1869197.html [dostęp: 12 III 2020].

В Крыму находятся российские военнослужащие не только из частей ЧФ РФ, утверждают в Генштабе ВСУ, Интерфакс, 4 III 2014 r., https://interfax.com.ua/news/general/194412.html [dostęp: 12 III 2020].

Владимир Путин внёс обращение в Совет Федерации, 1 III 2014 r., http://www.kremlin.ru/events/president/news/20353#sel=2:17:t6V,2:25:991 [dostęp: 12 III 2020].