Wszczęcie postępowania karnego o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego jako przesłanka zawieszenia funkcjonariusza Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Agencji Wywiadu w czynnościach służbowych

Paweł Gacek

Abstrakt

Initiation of criminal proceedings in the case of intent offence subject to a public accusation as a prerequisite of suspending an officer of the Internal Security Agency and the Foreign Intelligence Agency

This paper is entirely devoted to the prerequisite of obligatory suspension of an officer of the Internal Security Agency or the Foreign Intelligence Agency. This regulation is included in the Article 58 sec. 1 of the Act on the Internal Security Agency and the Foreign Intelligence Agency. Suspension from official duties is obligatory in the event of an initiation of criminal proceedings in the case of an intent offence subjected to a public accusation. Therefore, attention was focused on the wording: “initiation of criminal proceedings in the case of intent offence prosecuted with public accusation against an officer of the International Security Agency and the Foreign Intelligence Agency” as a condition enabling the use of the legal construct included in Article 58 sec. 1 of the Act on the International Security Agency and the Foreign Intelligence Agency. This happens in a situation of changing the phase of preparatory proceedings in the criminal case prosecuted against an officer of the International Security Agency or the Foreign Intelligence Agency from in rem to ad personam, submitting subsidiary indictment to the court and reopening of the criminal proceedings.

Keywords: The Internal Security Agency, the Foreign Intelligence Agency, an officer, service, suspension from official duties.

 

Abstrakt: Artykuł został poświęcony problematyce związanej z przesłanką obligatoryjnego zawieszenia funkcjonariusza ABW albo AW w czynnościach służbowych. Ta regulacja jest zawarta w art. 58 ust. 1 Ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu. Zawieszenie w czynnościach służbowych jest obowiązkowe w przypadku wszczęcia postępowania karnego w sprawie o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego. Uwagę skoncentrowano na sformułowaniu „wszczęcie postępowania karnego o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego przeciwko funkcjonariuszowi ABW albo AW” jako na przesłance warunkującej zastosowanie konstrukcji prawnej zawartej w art. 58 ust. 1 ustawy o ABW i AW. Następuje to w sytuacji zmiany stadium postępowania przygotowawczego prowadzonego wobec funkcjonariusza ABW albo AW z in rem w ad personam, wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia do sądu, a także wznowienia postępowania karnego.

Słowa kluczowe: Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencja Wywiadu, funkcjonariusz, służba, zawieszenie w czynnościach służbowych
References

Adamiak B., Borkowski J., Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2017, C.H. Beck.

Brodzisz Z., Komentarz do art. 309, w: Kodeks postępowania karnego. Komentarz, J. Skorupka (red.), Warszawa 2020, Legalis/el.

Brodzisz Z., Komentarz do art. 313, w: Kodeks postępowania karnego. Komentarz, J. Skorupka (red.), Warszawa 2020, Legalis/el.

Brodzisz Z., Komentarz do art. 325g, w: Kodeks postępowania karnego. Komentarz, J. Skorupka (red.), Warszawa 2020, Legalis/el.

Brodzisz Z., Komentarz do art. 327, w: Kodeks postępowania karnego. Komentarz, J. Skorupka (red.), Warszawa 2020, Legalis/el.

Dziergawka A., Subsydiarny akt oskarżenia w świetle nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 19 lipca 2019 r., „Prokuratura i Prawo” 2020, nr 1, s. 152–170.

Gacek P., Nawiązanie stosunku służbowego z funkcjonariuszem Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Agencji Wywiadu. Charakter prawny mianowania – wybrane aspekty, „Przegląd Bezpieczeństwa Wewnętrznego” 2020, nr 22, s. 98–119.

Gacek P., Wymogi formalne niezbędne do pełnienia służby w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Agencji Wywiadu – wybrane aspekty, „Przegląd Bezpieczeństwa Wewnętrznego” 2017, nr 17, s. 56–86.

Gardocki L., Prawo karne, Warszawa 1999, C.H. Beck.

Golik C., Moment procesowej skuteczności przedstawienia zarzutów w sposób uproszczony, „Prokuratura i Prawo” 2020, nr 2, s. 16–30.

Golik C., Problem dopuszczalności uzupełnienia lub zmiany zarzutów w sposób uproszczony, „Iustitia” 2014, nr 2, s. 81–92.

Grzegorczyk T., Tylman J., Polskie postępowanie karne, Warszawa 2007, LexisNexis.

Grześkowiak A., Komentarz do art. 8 – Strona podmiotowa przestępstwa, w: Kodeks karny. Komentarz, A. Grześkowiak, K. Wiak (red.), Warszawa 2021, Legalis/el.

Jaworski S., Pełnomocnik w sprawie z subsydiarnego aktu oskarżenia, w: Metodyka pracy adwokata i radcy prawnego w sprawach karnych, Warszawa 2020, Legalis/el.

Kociemba A., Wniesienie subsydiarnego aktu oskarżenia po terminie a skutki wstąpienia prokuratora, „n.ius”, 22 I 2021 r., Legalis/el.

Korcyl-Wolska M., Postępowanie przygotowawcze, w: Postępowanie karne. Przebieg, A.R. Światłowski (red.), Warszawa 1999, C.H. Beck.

Kosonoga J., Instytucja skargi subsydiarnej – zarys problematyki, „Monitor Prawniczy” 2006, nr 9, Legalis/el.

Kosonoga J., Komentarz do art. 276, w: Kodeks postępowania karnego. Komentarz, J. Skorupka (red.), Warszawa 2020, Legalis/el.

Kotowski W., Podstawa wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia, „n.ius”, 4 III 2021 r., Legalis/el. Kotowski W., Uprawnienie do złożenia subsydiarnego aktu oskarżenia, „n.ius”, 19 II 2021 r., Legalis/el.

Kuczyński T., Mazurczak-Jasińska E., Stelina J., Stosunek służbowy, seria: System Prawa Administracyjnego, t. 11, R. Hauser, Z. Niewiadomski, A. Wróbel (red.), Warszawa 2011, C.H. Beck.

Łaszczyca G., Marzysz C., Matan A., Postępowanie administracyjne ogólne, Warszawa 2003, C.H. Beck.

Nowikowska M., Komentarz do art. 39, w: Ustawa o Policji. Komentarz, K. Chałubińska-Jentkiewicz, J. Kurek (red.), Warszawa 2021, Legalis/el.

Opaliński B., Przedmowa do rozdziału 1, w: B. Opaliński, M. Rogalski, P. Szustakiewicz, Ustawa o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu. Komentarz, Warszawa 2017, Legalis/el.

Porębska A., Graczyk P., Subsydiarny akt oskarżenia – wybrane zagadnienia proceduralne, w: Problemy współczesnego prawa karnego. Część pierwsza, B. Bieńkowska, Z. Jędrzejewski (red.), 2016, Legalis/el.

Prusak F., Postępowanie karne, Warszawa 2001, Wyższa Szkoła Handlu i Prawa im. Ryszarda Łazarskiego w Warszawie.

Rogalski M., Komentarz do art. 2, w: B. Opaliński, M. Rogalski, P. Szustakiewicz, Ustawa o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu. Komentarz, Warszawa 2017, Legalis/el.

Suwaj R., Wydanie decyzji administracyjnych, Wrocław 2011, Wydawnictwo PRESSCOM.

Szołucha S., Komentarz do art. 60, w: Kodeks postępowania karnego. Komentarz, J. Skorupka (red.), Warszawa 2020, Legalis/el.

Szustakiewicz P., Komentarz do art. 58, w: B. Opaliński, M. Rogalski, P. Szustakiewicz, Ustawa o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu. Komentarz, Warszawa 2017, Legalis/el.

Szyprowski B., Dochodzenie w niezbędnym zakresie jako faktyczne wszczęcie postępowania przygotowawczego, „Prokuratura i Prawo” 2006, nr 11, s. 140–167.

Waltoś S., Proces karny. Zarys systemu, Warszawa 2003, LexisNexis.

Waltoś S., Hofmański P., Proces karny. Zarys systemu, Warszawa 2018, Wolters Kluwer Polska.

Wieczorek M., Charakter prawny stosunków służbowych funkcjonariuszy służb mundurowych, Toruń 2017, Wydawnictwo Adam Marszałek.

Zagrodnik J., Postępowanie przygotowawcze, w: Proces karny. Przebieg postępowania, K. Marszał (red.), Katowice 2012, WOLUMEN.

Zagrodnik J., Udział prokuratora w postępowaniu sądowym na podstawie art. 55 § 4 kodeksu postępowania karnego, „Prokuratura i Prawo” 2005, nr 3, 58–73.

Zagrodnik J., Udział prokuratora w postępowaniu sądowym wszczętym przez oskarżyciela posiłkowego subsydiarnego, „Prokuratura i Prawo” 2017, nr 2, s. 5–17.

Zgoliński I., Udział prokuratora w postępowaniu karnym inicjowanym posiłkowym aktem oskarżenia – zarys problematyki, „Iustitia” 2013, nr 2, 83–85.

Akty prawne

Ustawa z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (t.j.: DzU z 2020 r. poz. 27, ze zm.).

Ustawa z dnia 10 września 1999 r. – Kodek karny skarbowy (t.j.: DzU z 2021 r. poz. 408, ze zm.).

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (t.j.: DzU z 2020 r. poz. 1444, ze zm.).

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (t.j.: DzU z 2021 r. poz. 534, ze zm.).

Ustawa z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (t.j.: DzU z 2021 r. poz. 1486, ze zm.).

Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j.: DzU z 2021 r. poz. 1882).

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: DzU z 2021 r. poz. 735, ze zm.).

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 7 kwietnia 2016 r. – Regulamin wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury (t.j.: DzU z 2017 r. poz. 1206, ze zm.).

Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 28 listopada 2003 r. w sprawie przebiegu służby funkcjonariuszy Agencji Wywiadu (DzU z 2003 r. nr 210 poz. 2039, ze zm.).

Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 2 lipca 2003 r. w sprawie przebiegu służby funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (t.j.: DzU z 2013 r. poz. 862, ze zm.).

Orzecznictwo

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 19 X 2004 r., K 1/04, Legalis nr 65688.

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2 IV 2001 r., SK 10/00, Legalis nr 4967

Postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Karna z 9 X 2020 r., IV KK 268/19 , Legalis nr 2508657.

Postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Karna z 3 IX 2020 r., III KK 194/20 , Legalis nr 2533735.

Postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Karna z 2 IX 2020 r., V KK 355/19 , Legalis nr 2539282.

Wyrok Sądu Najwyższego – Izba Karna z 4 VII 2019 r., III KK 273/18, Legalis nr 1973396.

Postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Dyscyplinarna z 8 II 2019 r., I DO 18/18, Legalis nr 1872771.

Postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Karna z 7 I 2019 r., III KK 69/18, Legalis nr 1861035.

Postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Karna z 18 IV 2018 r., V KZ 12/18, Legalis nr 1835828.

Postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Karna z 23 I 2018 r., IV KK 186/17, Legalis nr 1713813.

Postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Karna z 9 II 2017 r., IV KK 299/16, Legalis nr 1587617.

Wyrok Sądu Najwyższego – Izba Karna z 12 XII 2016 r., V KK 243/16, Legalis nr 1565032.

Postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Karna z 24 XI 2016 r., III KK 274/16, Legalis nr 1544282.

Wyrok Sądu Najwyższego – Izba Karna z 5 III 2015 r., III KK 414/14, Legalis nr 1231789.

Wyrok Sądu Najwyższego – Izba Karna z 5 III 2014 r., IV KK 341/13, Legalis nr 924802.

Wyrok Sądu Najwyższego – Izba Karna z 24 VI 2013 r., V KK 453/12, Legalis nr 712236.

Wyrok Sądu Najwyższego – Izba Karna z 2 VI 2010 r., V KK 376/09, Legalis nr 451571.

Postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Karna z 16 I 2009 r., IV KK 256/08, Legalis nr 210120.

Wyrok Sądu Najwyższego – Izba Karna z 9 X 2008 r., V KK 252/08, Legalis nr 303197.

Wyrok Sądu Najwyższego – Izba Karna z 7 XI 2006 r., IV KK 150/06, Legalis nr 88729.

Postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Karna z 22 VI 2001 r., III KKN 44/01, Legalis nr 52788.

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie – II Wydział Karny z 22 XI 2019 r., II AKa 280/18, Legalis nr 2271634.

Postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie – II Wydział Karny z 5 VII 2019 r., II AKz 320/19, Legalis nr 2269222.

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu – II Wydział Karny z 27 II 2019 r., II AKa 6/19, Legalis nr 2107325.

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie – II Wydział Karny z 10 XII 2018 r., II AKa 236/18, Legalis nr 2233118.

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 12 X 2017 r., II AKa 244/17, Legalis nr 1809167.

Postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach – II Wydział Karny z 11 X 2017 r., II AKz 618/17, Legalis nr 1732966.

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie – II Wydział Karny z 23 V 2017 r., II AKa 48/17, Legalis nr 1683401.

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie – II Wydział Karny z 18 I 2017 r., II AKa 436/15, Legalis nr 1692396.

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie – II Wydział Karny z 18 I 2017 r., II AKa 436/16, Legalis nr 1588036.

Postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie – II Wydział Karny z 30 XI 2016 r., II AKz 395/17, Legalis nr 1594912.

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach – II Wydział Karny z 18 IX 2015 r., II AKa 268/15, Legalis nr 1398816.

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach – II Wydział Karny z 28 II 2014 r., II AKa 21/14, Legalis nr 1045021.

Postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie – II Wydział Karny z 27 III 2013 r., II AKz 97/13, Legalis nr 732815.

Postanowienie Sądu Apelacyjnego w Szczecinie – II Wydział Karny z 16 X 2012 r., II AKz 404/12, Legalis nr 680282.

Postanowienie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu – II Wydział Karny z 3 VIII 2011 r., II AKz 303/11, Legalis nr 424323.

Postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 27 VII 2011 r., II AKz 416/11, Legalis nr 402576.

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 11 VIII 2009 r., II AKa 107/09, Legalis nr 242777.

Wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi – V Wydział Karny z 14 III 2012 r., V KZ 148/12, Legalis nr 548065.

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 VII 2018 r., I OSK 19113/16, Legalis nr 1833570.

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 XI 2017 r., I OSK 70/16, Legalis nr 1710801.

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 II 2017 r., I OSK 1495/15, Legalis nr 1578651.

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 X 2009 r., I OSK 167/09, Legalis nr 212027.

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 X 2006 r., I OSK 210/06, Legalis nr 606379.

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 VII 2020 r., II SA/Wa 1929/19, Legalis nr 2500402.

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 5 VII 2018 r., III SA/Gd 335/18, Legalis nr 1810427.

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 21 I 2016 r., II SA/Bk 740/15, Legalis nr 1432094.

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 X 2015 r., II SA/Wa 358/15,v Legalis nr 1364493.

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 29 VII 2014 r., II SA/Po 273/14, Legalis nr 1104412.

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 2 IV 2014 r., III SA/Gd 60/14, Legalis nr 953297.