Pojednanie polsko-ukraińskie. Dialog pamięci

Marek Melnyk

Abstrakt

W artykule dokonano analizy wpływu Kościoła katolickiego na proces dialogu i pojednania polsko-ukraińskiego. Wskazano na kwestię chrześcijańskiego uniwersalizmu odwołującego się do elementów łączących oba narody oraz implikującego postawy zmierzające do porozumienia Polaków i Ukraińców. Skoncentrowano się także na poszukiwaniu i rekonstrukcji źródeł działań o charakterze religijnym, inicjujących dialog i proces przebaczenia między stroną polską i ukraińską. Podkreślono znaczenie i uniwersalną rolę tradycji religijnych w przemianach stosunków polsko-ukraińskich.

 

Polish-Ukrainian Reconciliation. The Dialogue of Memory

The article analyses the impact of the Catholic Church on the process of Polish-Ukrainian dialogue and reconciliation. It highlights the concept of Christian universalism referring to the elements that connect both nations and implying attitudes aimed at reaching understanding between Poles and Ukrainians. The author focuses also on finding and reconstructing the sources of religious activities that initiate dialogue and the process of reconciliation between Polish and Ukrainian party. The importance and universal role of religious traditions in the transformation of Polish-Ukrainian relations is strongly emphasised.
 
Keywords: the Catholic Church, Polish-Ukrainian reconciliation, dialogue of memory, forgiveness
Słowa kluczowe: Kościół katolicki, pojednanie polsko-ukraińskie, dialog pamięci, przebaczenie
References

Źródła

Glemp J., Przemówienie podczas spotkania w Kolegium Polskim, „Znak” 1988, nr 4, ss. 29-31.

Glemp J., Przemówienie podczas spotkania w Kolegium św. Jozafata, „Znak” 1988, nr 4, ss. 36-37.

Głódź L.S., Kazanie wygłoszone podczas Mszy Świętej odprawionej w Pawliwce w intencji Polaków pomordowanych na Wołyniu, „Biuletyn Ukrainoznawczy” 2003, nr 9, ss. 116-118.

Jan Paweł II , O przebaczeniu i pojednaniu, Kraków, Wydawnictwo M, 2000, ss. 87. Jan Paweł II , Chrystus drogą, prawdą i życiem. Pielgrzymka Ojca Świętego na Ukrainę 23-27 czerwca 2001, 2001, Kraków, Wydawnictwo M, 2001, ss. 135

Jan Paweł II , List z okazji 60. rocznicy tragicznych wydarzeń na Wołyniu, „Biuletyn Ukrainoznawczy” 2003, nr 9, s. 9.

Jan Paweł II , Przyjmijcie duchowe przesłanie waszych błogosławionych, [w:] https://opoka.org.pl/biblioteka/W/WP/jan_pawel_ii/homilie/lwow_beatyfikacja_26062001.html [dostęp: 27.09.2021].

List biskupów greckokatolickich Ukrainy i rzymskokatolickich Polski z okazji aktu wzajemnego przebaczenia i pojednania, [w:] https://opoka.org.pl/biblioteka/W/WE/kep/list_ukraina_pl_18062005.html [dostęp: 20.11.2020].

List patriarchy Filareta z okazji 70-lecia tragedii wołyńskiej, [w:] https://catholicnews.org.ua /zvernennya-patriarha-kiyivskogo-i-vsiieyi-rusi-ukrayini-filaretaz-nagodi-70-h-rokovin-masovih [dostęp: 03.10.2021].

Lubacziwśkyj M., Przemówienie podczas spotkania w Kolegium św. Jozafata, „Znak” 1988, nr 4, ss. 32-35.

Metropolita Andrzej Szeptycki. Pisma wybrane, red. M.H. Szeptycka, M. Skórka, Kraków, Społeczny Instytut Wydawniczy Znak, 2000, ss. 435.

Mokrzycki M., Wywiad metropolity lwowskiego obrządku rzymskokatolickiego abp Mieczysława Mokrzyckiego dla telewizji Polonia, [w:] https://halopolonia.tvp.pl/31225951/29052017--wywiad-z-arcybiskupem-mieczyslawem-mokrzyckim [dostęp: 03.10.2021].

Nie jesteśmy ukrainofilami. Polska myśl polityczna wobec Ukraińców i Ukrainy. Antologia tekstów, red. P. Kowal, J. Ołdakowski, M. Zuchniak, Wrocław, Kolegium Europy Wschodniej im. Jana Nowaka-Jeziorańskiego, 2008, ss. 435.

Wspólna deklaracja o pojednaniu polsko-ukraińskim z okazji 70-lecia rocznicy zbrodni na Wołyniu, „Перемиські Архиєпархіяльні Відомості” 2017, nr 42, ss. 354-363.

Wspólne oświadczenie Konferencji Episkopatów Polski i Niemiec z okazji 40. Rocznicy wymiany listów między oboma episkopatami w roku 1965 [w:] http://opoka.org.pl/biblioteka/W/WE/kep/pl_niemcy_20050924.html [dostęp: 12.12.2015].

Wspólne oświadczenie Przewodniczących Konferencji Episkopatu Niemiec i Polski z okazji 50. rocznicy wymiany listów z 1965 roku, [w:] https://cdim.pl/2015-11-22-wspolne-oswiadczenie-przewodniczacych-konferencji-episkopatu-niemieci-polski,3620 [dostęp: 27.09.2021].

Opracowania

Archer M.S., Kultura i sprawczość. Miejsce kultury w teorii społecznej, tłum. P. Tomek, Warszawa, Narodowe Centrum Kultury, 2019, ss. 543.

Bachanek G., Elementy idei słowiańskości Zygmunta Szczęsnego Felińskiego a myśl Jana Pawła II, „Warszawskie Studia Teologiczne” 2016, nr 3, ss. 218-231.

Bobrownicka M., Łużny R., Karol Wojtyła – Jan Paweł II w kręgu spraw słowiańskich, [w:] Dzieło chrystianizacji Rusi Kijowskiej i jego konsekwencje w kulturze Europy,  red. R. Łużny, Lublin, Redakcja Wydawnictw Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, 1988, ss. 383-416.

Hajowa O., Nauka społeczna metropolity Andrzeja Szeptyckiego w świetle materiałów archiwalnych, [w:] Polska – Ukraina. 1000 lat sąsiedztwa, t. 4, red S. Stępień, Przemyśl, Południowo-Wschodni Instytut Naukowy w Przemyślu, 1998, ss. 273-285.

Kęsik J., Zaufany komendanta. Biogram polityczny Jana Henryka Józefskiego 1892-1981, Wrocław, Uniwersytet Wrocławski, 1995, 213 ss.

Komunikat ze wspólnego spotkania przedstawicieli Kościoła katolickiego w Polsce i na Ukrainie, Warszawa 9 czerwca 2015 r., [w:] Перемиські Архиєпархіяльні Відомості 2017, nr 45, ss. 372-374.

Łesiów M., Melnyk M., O Ukrainie. Prawie wszystko!?, Olsztyn, Katedra Aksjologicznych Podstaw Edukacji. Uniwersytet Warmińsko-Mazurski, 2011, 450 ss.

Melnyk M., Problem badań nad dialogiem i pojednaniem polsko-ukraińskim, [w:] W cieniu akcji Wisła, red. M. Melnyk, Olsztyn, Instytut Nauk Politycznych Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego, 2008, ss. 99-120.

Melnyk M., Rola prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Aleksandra Kwaśniewskiego oraz hierarchów Kościoła greckokatolickiego w pojednaniu i dialogu polskoukraińskim. Zarys problematyki, „Biuletyn Ukrainoznawczy“ 2003, nr 9, ss. 83-98.

Melnyk M., Pojednanie polsko-ukraińskie. Deklaracja Kościołów katolickich Polski i Ukrainy z 19 IV 2005, „Przegląd Powszechny” 2005, nr 12, ss. 87-102.

Melnyk M., Rola Kościoła greckokatolickiego w dialogu i pojednaniu polskoukraińskim po 2001 roku, red. M. Giedrojć, M. Mieczkowska, J. Mieczkowski, Szczecin, Wydawnictwo Uniwersytetu Szczecińskiego, 2005, ss. 145-156.

Melnyk M., Millenium chrztu Rusi Kijowskiej w procesie pojednania polsko-ukraińskiego, [w:] Polacy i Ukraińcy. Komunikacja – dialog – pojednanie, red. M. Melnyk, Kraków, Collegium Columbinum, 2021, ss. 99-113.

Mosty nadziei. Jagiellońskie inspiracje dialogu międzykulturowego, red. L. Korporowicz, S. Jaskóła, M. Stefanowic, P. Plichta, Kraków, Biblioteka Jagiellońska, 2016, 295 ss.

Mróz M., Katolicyzm na pograniczu. Kościół katolicki wobec kwestii ukraińskiej i białoruskiej w Polsce w latach 1918-1925, Toruń, Wydawnictwo Adam Marszałek, 2003, 313 ss.

O wolność i sprawiedliwość. Chrześcijańska Europa między wiara i rewolucją, red. U. Cierniak, N. Morawiec, A. Bańczyk, Częstochowa, Wydawca: Instytut Filologii Obcych Uniwersytetu Humanistyczno-Przyrodniczego im. Jana Długosza w Częstochowie, 2018, 666 ss.

Serczyk W.A., Historia Ukrainy, Wrocław, Warszawa, Kraków, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1990, ss. 518.

Stępień S., Wysiłki Polaków i Ukraińców na rzecz wzajemnego porozumienia w latach 1918-1939, „Warszawskie Zeszyty Ukrainoznawcze” 1994, nr 2, ss. 96-104.