Szpakowisko. A Story about a Youth Movement Supporting the Building of a Group Identity of (Self)Excluded People

Karolina Kmiecik-Jusięga

Abstrakt

The aim of the article is to present a little-known social phenomenon created by young people who from the 1980s to the first decade of the 21st century participated in Szpakowiska, i.e. cyclical meetings supervised by Fr Andrzej Szpak, Salesian (1944–2017). The factors specific to Szpakowisko will be highlighted, which contributed to the socialisation of people who were originally excluded or self-excluded from social structures. The author attempts to answer the questions: What was the character of the youth movement called Szpakowisko? Which elements of this movement can be described as factors that build group identity? The introduction presents the research method and dilemmas related to the topic of the article. Next, Szpakowisko is characterised as a support group, the identity-building process is discussed, and selected elements of the phenomenon are highlighted, such as a common communication code, search, mentality and self-exclusion community.

Słowa kluczowe: Szpakowisko, youth movement, group identity, self-exclusion
References

Bomba, Jacek. “W poszukiwaniu tożsamości”. In: O dorastaniu, czyli kod buntu, ed. Piotr Legutko. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2002.

Chodkowska, Maria. “Pedagogika wobec wyzwań przeciwdziałania marginalizacji i wykluczeniu”. In: Pedagogika wobec zagrożeń marginalizacją jednostek, grup i regionów, eds. Maria Chodkowska, Aleksandra Mach. Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2011.

Damon, Julien. Wykluczenie. Warszawa: Oficyna Naukowa, 2012.

Kmiecik-Jusięga, Karolina. “Festiwal Sacrosong w dokumentach Służby Bezpieczeństwa w latach 1974–1980”. In: Stań się. Święto Boga Ojca Stworzyciela. Nowa misja Sacrosongu. Zbiór referatów z sympozjów naukowo-artystycznych 2013–2015, eds. Andrzej Szpak SDB, Małgorzata Pelc. Kraków: Poligrafia Salezjańska, 2016.

Kmiecik- Jusięga, Karolina. “Ksiądz Andrzej Szpak SDB – duszpasterz niedostosowanych”. Remedium 2 (2013).

Kmiecik- Jusięga, Karolina. Szpaku. Metody pracy księdza Andrzeja Szpaka z młodzieżą różnych dróg. Kraków: WAM, 2013.

Konopczyński, Marek. Metody twórczej resocjalizacji. Warszawa: PWN, 2015.

Krzyżewski, Krzysztof, Kazberuk, Anna. “Specyfika psychologicznego ujmowania tożsamości”. In: Tożsamość człowieka, ed. Anna Gałdowa. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2000.

Melosik, Zbyszko. “Rekonstrukcje tożsamości życia młodzieży współczesnej. Próba diagnozy i pedagogicznej propozycji”. In: Młodzież między ochroną a ryzykiem. Wspieranie rozwoju oraz pomoc psychologiczno-pedagogiczna dla adolescentów i adolescentek, eds. Barbara Jankowiak, Agata Matysiak-Błaszczyk. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 2017.

Michel, Małgorzata. “Gra w wykluczenie społeczne w świecie płynnej rzeczywistości”. In: Tożsamość grupowa dewiantów a ich reintegracja społeczna, eds. Wiesław Ambrozik, Anna Kieszkowska, Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”, 2012.

Nanni, Carlo “Personalistyczny wymiar filozofii wychowania”. In: Personalistyczny wymiar wychowania, eds. Anna Szudry, Katarzyna Uzar. Lublin: Wydawnictwo KUL, 2009, 69.

Nowak-Dziemianowicz, Mirosława. Walka o uznanie w narracjach. Jednostka i wspólnota w procesie poszukiwania tożsamości. Wrocław: DSW, 2016.

Ojciec, ed. Sławomir Jabłoński. Poznań: Wydawnictwo Fundacji Humaniora, 2000.

Pospiszyl, Irena. “Identyfikacja z grupą jako sposób rozwiązywania problemów własnej tożsamości”. In: Tożsamość grupowa dewiantów a ich reintegracja społeczna, eds. Wiesław Ambrozik, Anna Kieszkowska. Kraków: Oficyna Wydawnicza “Impuls”, 2012.

Szpak, Andrzej SDB. Idź Mojżeszu. O pielgrzymce, hipisach i ziemi obiecanej. Kraków: ESPE, 2015.

Szpak, Andrzej SDB. “Wychowanie religijne w ruchu hipisów i młodzieży rożnych dróg. 40-letnie poszukiwania i doświadczenia duszpasterskie”. In: Hipisi, wędrowcy marzeń i poszukiwacze wolności na ścieżkach współczesnej kultury, eds. Gerard Guźlak, Anna Pietrzak. Bydgoszcz: UKW, 2016.

Urbaniak-Zając, Danuta, Kos, Ewa. Badania jakościowe w pedagogice. Wywiad narracyjny i obiektywna hermeneutyka. Warszawa: PWN, 2013.

Wysocka, Ewa. Diagnoza w resocjalizacji. Warszawa: PWN, 2008.

In addition, the following audio-visual and internet sources were used:

Extended interview with Fr Andrzej Szpak by Gabriela Mruszczak, Filmoteka Małopolska, produced by RAMstudio Company S.C., https://www.youtube.com/watch?v=gJs2bjc08To (access: 28.01.2020).

Video from Fr Andrzej Szpak’s book reading organised at Ignatianum University in Krakow on 27.11.2015 (promotion of “Idź Mojżeszu” book). Author’s private archives. Facebook pages dedicated to the Various Roads Youth Pilgrimage.

Film “Być człowiekiem”, directed by Julian Pakuła, Wytwórnia Filmów Dokumentalnych, 1983, https://ninateka.pl/film/byc-czlowiekiem-julian-pakula (access: 24.06.2020).

www.doziemiobiecanej.pl (access: 20.01.2020.)

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie.