Trwanie i humanizacja rodu ludzkiego. Recepcja dorobku kulturowego Stanisława Wawrzyńca Staszica

Alicja Żywczok

Abstrakt

Persistence and Humanization of the Human Race. Reception of the Cultural Output of Stanisław Wawrzyniec Staszic

The exceptional position of Father Stanisław Wawrzyniec Staszic in the history of Poland inspires one to reconstruct and interpret his views also in the field of “human philosophy”, “philosophy of upbringing”or social philosophy. Not disregarding other works by Staszic, this paper focuses first of all on the contents of Ród ludzki, due to its originality and the possibility of transmitting the cultural capital of the past to contemporary and future recipients of culture. The priority cognitive aim of the author of the article was to obtain significant material for the social and cultural development of mankind, using hermeneutic methods. The research problems were formulated as follows: How does Staszic understand mankind/human race? (or how does he define this notion?); Is it possible, according to Staszic, to humanize mankind?; If so, how does it take place and how does it manifest itself?; What factors of persistence (or, possibly, survival) and what factors of humanization of mankind can be identified?; What, according to Staszic, most seriously impeded these processes in the history of mankind?; What role does he think philosophers, the clergy and pedagogues played in this area?; What message for modern generations can be drawn as a result of the analysis and interpretation of Ród ludzki?

Słowa kluczowe: mankind, human species, Stanisław Staszic, Enlightenment, dignity, the mind, will, freedom
References

Bartnicka, Kalina. „Szkolnictwo wyższe w koncepcjach edukacyjnych Stanisława Staszica”. Rozprawy z Dziejów Oświaty 45 (2006), 35–61.

Chyra-Rolicz, Zofia. Stanisław Staszic. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1980.

Cieszkowski, Stanisław. Stanisław Staszic: filantrop, mąż stanu i uczony ur. 17551826. Zarys biograficzny w setną rocznicę zgonu. Warszawa: Biblioteka Domu Polskiego, 1925.

Grondin, Jean. Wprowadzenie do hermeneutyki filozoficznej, tłum. Leszek Łysień. Krakow: Wydawnictwo WAM, 2007.

Jadacki, Jacek. „O poglądach filozoficznych Stanisława Staszica”. Rocznik Towarzystwa Naukowego Warszawskiego 68 (2005), 28–38.

Kostkiewicz, Janina. Wychowanie do wolności wyboru. Ponadczasowy wymiar pedagogiki Fryderyka Wilhelma Foerstera. Krakow: Oficyna Wydawnicza „Impuls”, 2008.

Milerski, Bogusław. Hermeneutyka pedagogiczna. Perspektywy pedagogiki religii. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe ChAT, 2011.

Molik, Witold. Stanisław Staszic (1755–1826). Poznań: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1980.

Panasiewicz, Janusz Tadeusz. Człowiek i dzieło. Stanisław Staszic i Towarzystwo Rolnicze Hrubieszowskie. Krakow: Stowarzyszenie Wychowankow Akademii Gorniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica w Krakowie, 2015.

Podgorski, Grzegorz. „Od wydawcy”. W: Stanisław Staszic, Rod ludzki, www.powrotdonatury.net. pl/...Rod%20ludzki%20...%20Staszic.pdf/download.html (dostęp: 18.05.2019).

Skodlarski, Janusz. Nowe spojrzenie na poglądy i działalność Stanisława Staszica. Łodź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łodzkiego, 2010.

Stanisław Staszic. Geologia – górnictwo – hutnictwo, red. Antoni Stanisław Kleczkowski. Warszawa: Wydawnictwa Geologiczne, 1979.

Staszic, Stanisław. Przestrogi dla Polski, oprac. Stefan Czarnowski. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo, 2003.

Staszic, Stanisław. Ród ludzki, t. 1–3. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1959.

Staszic, Stanisław. Ród ludzki, www.powrotdonatury.net.pl/...Rod%20ludzki%20...%20Staszic.pdf/download.html (dostęp: 18.05.2019).

Staszic, Stanisław. Uwagi nad życiem Jana Zamoyskiego. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo, 2005.

Staszic, Stanisław. Uwagi nad życiem Jana Zamoyskiego, wydanie krytyczne przygotował i wstępem zaopatrzył Stefan Czarnowski. Krakow: Krakowska Społka Wydawnicza, 1926.

Stępień, Antoni. Wstęp do filozofii. Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, 2001.

Suchodolski, Bogdan. „Wstęp”. W: Stanisław Staszic. Być narodowi użytecznym, wybor Bogdan Suchodolski, 9–23. Wrocław: Wydawnictwo Stronnictwa Demokratycznego „Epoka”, 1985.

Szacka, Barbara. Stanisław Staszic. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1966.

Wartość i sens. Aksjologiczne aspekty teorii interpretacji, red. Andrzej Tyszczyk, Edward Fiały, Ryszard Zajączkowski. Lublin: Wydawnictwo Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, 2003.

Winiarz, Adam. „Stanisława Staszica koncepcja organizacji szkolnictwa w teorii i praktyce”. Rozprawy z Dziejów Oświaty 45 (2006), 63–83.

Wojcik, Zbigniew. Stanisław Staszic. Organizator nauki i gospodarki. Krakow: Stowarzyszenie Wychowankow Akademii Gorniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica w Krakowie, 1999.

Żywczok, Alicja. „Ludzkość – zapomniana kategoria nauki. Batalia o przypomnienie i włączenie terminu do programow edukacyjnych”. W: Pedagogika filozoficzna, t. 7: Uniwersalizm i regionalizm pedagogiki filozoficznej, red. Sławomir Sztobryn, Dariusz Stępkowski, 17–29. Łodź: Wydawnictwo Naukowe TPF „Chowanna”, 2017.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie.