Child and Family as Proletarians of the Educational Ideology of Bolshevik Marxism in the Critical Reflection of Polish Humanists from the Period 1917–1939

Janina Kostkiewicz

Abstrakt

The educational ideology of the Bolshevik version of Marxism had an instrumental approach to children and families. The purpose of the article is to show how the family and the child were used for the implementation of its “ideals”; how they unknowingly became its proletariat; victims of inflicted suffering, death, or limited development in areas affected by ideology (consequences of homelessness, hunger, sexual abuse). The place and the time – a hundred years ago in the Soviet Union – are important because of the respect for the victims. But for an educator, today the categories of arguments and mechanisms used by Bolshevik Marxism are important. Above all, attention is drawn to the zones of “necessary change” (religion, morality – family, child). Looking at the example of the situation of the Russian family and child, we can see how the creators of the Bolshevik “better world” project cynically made them a tool for change; we can see the reality of great manipulation. Death, suffering, biological, psychological and spiritual devastation were irrelevant to their role. This mechanism was shielded by the appearance (camouflaged lie). The ideology of Bolshevik Marxism in its references to children and families was the subject of criticism in the writings of Polish humanists from the period 1917–1939.

Słowa kluczowe: educational ideology, Marxism, Bolshevism, child under communism, family under communism, education under Marxism
References

Borkowska, Alina. “Nędza i ucisk dzieci pod rządem bolszewickim”. Prąd 17 (1929), 245–253.

Czuma, Ignacy. “Bolszewicka dialektyka moralności”. Prąd 18 (1930), 294–308.

Grzybowski, Romuald. “Idea wychowania nowego człowieka (homo sovieticus) i jej odzwierciedlenie w założeniach programowych Wszechzwiązkowej Organizacji Pionierskiej”. Polska Myśl Pedagogiczna 4 (2018), 297–321.

Hessen, Sergiusz, Hans, Mikołaj. Pedagogika i szkolnictwo w Rosji sowieckiej. Rozwój szkolnictwa sowieckiego i zmiany komunistycznej polityki oświatowej od rewolucji październikowej do końca planu pięciolecia (1917–1932), transl. dr Adam Zieleńczyk. Lwow–Warszawa: Książnica – Atlas, 1938.

Huxley, Aldous. Nowy wspaniały świat, transl. Bogdan Baran. Warszawa: Wydawnictwo Literackie Muza, 2019.

Koneczny, Feliks. “Rozmnożenie bolszewizmu”. Myśl Narodowa 32 (1930), 496–498.

Kosibowicz, Edward. “Ideowe źrodła wspołczesnego bezbożnictwa”. Przegląd Powszechny 215 (1937), 111–125.

Kostkiewicz, Janina. “Krytyka warstwy wychowawczej totalitaryzmu komunistycznego lat  dwudziestych i trzydziestych XX wieku w pismach Antoniego Szymańskiego”. In: W służbie nauki, wychowania i wartości. Szkice biograficzne o lubelskim środowisku naukowym, eds. Ryszard Skrzyniarz, Małgorzata Łobacz, B. Borowska. Lublin: Wydawnictwo “Episteme”, 2015, 439– 455.

Kostkiewicz, Janina. “Polski nurt krytyki totalitaryzmow”. In: Pedagogika. Podręcznik akademicki, eds. Zbigniew Kwieciński, Bogusław Śliwerski. Warszawa: PWN, 2019, 167–176.

Kostkiewicz, Janina. “Potencjalność podmiotu wychowania w ujęciu antropologii katolickiej”. Acta Universitatis Nicolai Copernici. Pedagogika 393 (2009), 11–27.

Kozerska, Ewa, Scheffler, Tomasz. “Papież Pius XI wobec państw totalitarnych”. In: Totalitaryzmy XX wieku. Idee – instytucje – interpretacje, eds. Wiesław Kozub-Ciembroniewicz, Hanna Kowalska-Stus, Bogdan Szlachta, Małgorzata Kiwior-Filo. Krakow: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2010.

Kwiatkowski, Antoni (pseud. Antoni Starodworski). Małżeństwo “cywilne” w Bolszewji i jego skutki. Głos komunistów o rozbijaniu życia rodzinnego przez rządców komunistycznych. Warszawa: Druk. “Lech”, 1927.

Kwiatkowski, Antoni (pseud. Antoni Starodworski). Oświata i życie rodzinne w Sowietach. Warszawa: Druk. “Lech”, 1927.

Moskała, Romuald. “Nasz sąsiad wschodni (Szkic o bolszewizmie)”, part I, II. Przegląd Powszechny 145 (1920), 376–388; 146 (1920), 33–47.

Niemancewicz, Adam. Bolszewizm a wychowanie. Warszawa: Gebethner i Wolff, 1929.

Pastuszka, Jozef. “Prądy materialistyczne w filozofii wspołczesnej”. Ateneum Kapłańskie 32 (1933), 13–38.

Podoleński, Stanisław, pr. Rodzina w Sowietach. Krakow: WAM – Księża Jezuici, 1938.

Szymański, Antoni, pr. Bolszewizm. Poznań–Warszawa: Księgarnia św. Wojciecha, 1920.

Szymański, Antoni, pr. “Bolszewizm jako prąd kulturalny i cywilizacyjny”. Prąd 32 (1937), 207–242.

Szymański, Antoni, pr. Wpływy rewolucji bolszewickiej, repr. Prąd (1926).

Szymański, Antoni, pr. Wyzwolenie proletariatu. Poznań: Naczelny Instytut Akcji Katolickiej, 1937.

Szymański, Antoni. Zagadnienie społeczne, 3rd edition. Lublin: TWCh, 1939.

Urban, Jan, pr. “Ideologia bolszewizmu”. Przegląd Powszechny 194 (1932), 129–143.

Walicki, Andrzej. “Rewolucja październikowa jako projekt komunistyczny”. In: Totalitaryzmy XX wieku, eds. Wiesław Kozub-Ciembroniewicz, Hanna Kowalska-Stus, Bogdan Szlachta, Małgorzata Kiwior-Filo. Krakow: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2010.

Wyszyński, Stefan, pr. “Kultura bolszewizmu a inteligencja polska”. Ateneum Kapłańskie 33 (1934), 34–48 (I); 139–157 (II).

Wyszyński, Stefan. “Społeczeństwo i prasa a wychowanie młodzieży”. Ateneum Kapłańskie 32 (1933), 175–188.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie.