Etyka Tadeusza Czeżowskiego wobec kultury nowych mediów

Wacław Branicki

Abstrakt

Tadeusz Czeżowski’s Ethics towards New Media Culture

This paper seeks to answer the question whether Tadeusz Czeżowski’s concept of ethics and value theory can be useful in a culture whose shape is largely determined by new media. On the basis of the collected arguments, it is argued that certain elements of Czeżowski’s system may help to solve some problems arising in this context. The first is the imbalance between real and virtual experience. An ontological exercise is proposed here. The second is setting the mind on permanent, mediated communication. Axiological exercises are the remedy. The third problem is the loss of holistic experience of self and the world. Philosophical exercises based on general concepts may be helpful here.

Słowa kluczowe: Tadeusz Czeżowski, ethics, axiology, new media culture, iGen
References

Aboujaoude, Elias. Wirtualna osobowość naszych czasów. Mroczna strona e-osobowości, tłum. Robert Andruszko. Kraków: WUJ, 2012.

Applet, Karolina, Jarzembowska, Marta. „Aktywność twórcza a korzystanie z urządzeń ekranowych przez dzieci w wieku przedszkolnym”. Psychologia Rozwojowa 2 (2020): 31–42.

Binkley, Timothy. „Refigurowanie kultury”. W: Widzieć, myśleć, być. Technologie mediów, red. Andrzej Gwóźdź, 113–143. Kraków: Universitas, 2001.

Brailovskaia, Julia, Strose, Fabienne, Schillack, Holger, Margraf, Jurgen, „Less Facebook use – More well-being and a healthier lifestyle? An experimental intervention study”. Computers in Human Behavior 108 (2020): 1–9.

Branicki, Wacław. „Indywidualizm w wybranych środowiskach nowych mediów”. Horyzonty Wychowania 24 (2013): 75–91.

Czeżowski, Tadeusz. O metafizyce, jej kierunkach i zagadnieniach. Kęty: Wydawnictwo Antyk, 2004.

Czeżowski, Tadeusz. Pisma z etyki i teorii wartości. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1989.

Darley, John M., Latane, Bibb. „Bystander intervention in emergencies: Diffusion of responsibility”. Journal of Personality and Social Psychology 4 (1968): 377–383.

Darley, John M., Batson, Daniel C. „≫Z Jerozolimy do Jerycha≪. Badanie wpływu zmiennych sytuacyjnych i dyspozycyjnych na udzielanie pomocy”. W: Człowiek istota społeczna. Wybór tekstów, red. Elliot Aronson, 65–82. Warszawa: WN PWN, 2002.

Engeln, Renee. Obsesja piękna. Jak kultura popularna krzywdzi dziewczynki i kobiety, tłum. Marta Komorowska. Warszawa: Wydawnictwo Buchmann, 2018.

Flusser, Vilem. Kultura pisma. Z filozofii słowa i obrazu, tłum. Przemysław WiatrWarszawa: Wydawnictwo Aletheia, 2018.

Gołuńska, Katarzyna, Miotk-Mrozowska, Magdalena. „Znaczenia nadawane urządzeniu dotykowemu przez rodziców małych dzieci w interakcji ja – dziecko – urządzenie mobilne – badanie eksploracyjne”. Psychologia Rozwojowa 2 (2017): 87–110.

Hadot, Pierre. Filozofia jako ćwiczenie duchowe, tłum. Piotr Domański. Warszawa: Wydawnictwo Aletheia, 2003.

Jarymowicz, Maria, Imbir, Kamil. „O dynamice emocji wzbudzanych automatycznie bądź refleksyjnie”. W: Dynamika emocji. Teoria i praktyka, red. Dariusz Doliński, Wojciech Błaszczak, 13–30. Warszawa: WN PWN, 2011.

Kozera-Mikuła, Patrycja. „Sens życia – analiza pojęcia w świetle nauk humanistycznych”. Psychologia Rozwojowa 2 (2020): 9–28.

Levinson, Paul. Nowe nowe media, tłum. Maria ZawadzkaKraków: Wydawnictwo WAM, 2010.

Lind, Georg. How to Teach Moral Competence. Berlin: Logos Verlag, 2019.

Lloyd, Kasey, Pennington, William. „Towards a theory of minimalism and wellbeing”. International Journal of Applied Positive Psychology 5 (2020): 121–136.

Łukasiewicz, Dariusz. Filozofia Tadeusza Czeżowskiego. Bydgoszcz: Wydawnictwo Akademii Bydgoskiej im. Kazimierza Wielkiego, 2002.

Milgram, Stanley. „Behavioral study of obedience”. Journal of Abnormal and Social Psychology 4 (1963): 371–378.

Prinz, Jesse J. „Emocje jako ucieleśnione oceny”. W: Formy aktywności umysłu. Ujęcia kognitywistyczne. Emocje, percepcja, świadomość, red. Andrzej Klawiter, 37–72. Warszawa: WN PWN, 2008.

Seneka. Myśli, tłum. Stanisław Stabryła. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1987.

Sohn, Sei Yon, Rees, Philippa, Wildridge, Bethany, Kalk, Nicola J., Carter, Ben. „Prevalence of problematic smartphone usage and associated mental health outcomes amongst children and young people: A systematic review, meta-analysis and grade of the evidence”. BMC Psychiatry 1 (2019): 356.

Spitzer, Manfred. Cyfrowa demencja, tłum. Andrzej Lipiński. Słupsk: Dobra Literatura, 2015.

Spitzer, Manfred. Epidemia smartfonów, tłum. Małgorzata Guzowska. Słupsk: Dobra Literatura, 2021.

Turkle, Sherry. Samotni razem. Dlaczego oczekujemy więcej od zdobyczy techniki, a mniej od siebie nawzajem, tłum. Małgorzata Cierpisz. Kraków: WUJ, 2013.

Twenge, Jean M., Campbell, Keith W. „Media use is linked to lower psychological well-being: Evidence from three datasets”. Psychiatric Quarterly 90 (2019): 311–331.

Twenge, Jean M., Spitzburg, Brian H., Campbell, W. Keith. „Less in-person social interaction with peers among US adolescents in the 21st century and links to loneliness”. Journal of Social and Personal Relationships 6 (2019): 1892–1913.

Twenge, Jean M. iGen, tłum. Olga DziedzicSopot: Smak Słowa, 2019.

Woleński, Jan. Filozoficzna szkoła Lwowsko-Warszawska. Warszawa: PWN, 1985.

Yaden, David B., Jennifer Claydon, Meghan Bathgate, Belinda Platt, Laurie R. Santos. „Teaching well-being at scale: An intervention study”. PLoS ONE 4 (2021): 1–10.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie.