Social Pedagogy as a Source of Social Prophylactics and Social Rehabilation Theory and Practice

Justyna Kusztal

Abstrakt

The article presents an analysis and interpretation of the sources and other materials gathered in search of answers to the questions about social pedagogy as the source of contemporary social rehabilitation thinking and practice. Social pedagogy and social rehabilitation pedagogy share some of their history, both rooted in the thinking and writings of the first Polish pedagogues (19th/20th century), and also in the institutional measures designed to serve people and social groups, especially children threatened by poverty, marginalization and social maladjustment. The article discusses the developmental stages of Polish social pedagogy, with the turning point being 1945, as well as their implications for the evolution of social rehabilitation ideas and practice, from their origin at the turn of the 19th and 20th centuries to the present day.

Słowa kluczowe: social rehabilitation pedagogy, social pedagogy, the stages of pedagogy development, practice of social rehabilitation, social propylaxy
References

Ambrozik, Wiesław. Pedagogika resocjalizacyjna. W stronę uspołecznienia systemu resocjalizacji. Kraków: Impuls, 2016.

Bałandynowicz, Andrzej. Probacja. Resocjalizacja z udziałem społeczeństwa. Warszawa: Oficyna Wolters Kluwer Business, 2011.

Bernasiewicz, Maciej. “Pojęcie resocjalizacji (treatment, social rehabilitation) w perspektywie międzynarodowej i interdyscyplinarnej”. Nauki o Wychowaniu. Studia interdyscyplinarne 1 (2015): 155–165.

Bińczycka, Jadwiga. Humaniści o prawach dziecka. Kraków: Impuls, 2000.

Brenk, Mikołaj. “Praca socjalna w pedagogice społecznej Heleny Radlińskiej. Zarys tematu”. In: Ad novum fructum, ed. Wiesław Jamrożek, Krzysztof Ratajczak, Dorota Żołądź-Strzelczyk, 85–94. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 2007.

Cichosz, Mariusz. “Kształtowanie się dyscypliny – główne nurty polskiej pedagogiki społecznej w ujęciu historycznym”. In: Pedagogika społeczna. Podręcznik akademicki, ed. Ewa Marynowicz-Hetka, 20–39. Warszawa: WN PWN, 2007.

Cichosz, Mariusz. O pedagogice społecznej i jej rozwoju, wybrane zagadnienia. Wybór tekstów z badań własnych. Kraków: Impuls, 2016.

Coelho, Ivo. “The preventive system as philosophy and method”. Journal of Philosophy and Education 17/1 (2006): 67–80.

Czapów, Czesław, Jedlewski, Stanisław. Pedagogika resocjalizacyjna. Warszawa: PWN, 1971.

Czeredrecka, Barbara. “Wspólne obszary badań pedagogiki społecznej i pedagogiki opiekuńczej”. In: Tożsamość oraz dylematy pedagogiki opiekuńczej, ed. Andrzej Olubiński, 99–106. Toruń: Wydawnictwo Edukacyjne „Akapit”, 2002.

Czerniachowska, Ryszarda. “Profilaktyka, kompensacja, ratownictwo, opieka, pomoc – analiza pojęć i wzajemnych powiazań między nimi”. In: Pedagogika społeczna. Podręcznik akademicki, Vol. 1, ed. Ewa Marynowicz-Hetka, 112–121.Warszawa: WN PWN, 2007.

Kamiński, Aleksander. Funkcje pedagogiki społecznej. Praca socjalna i kulturalna. Warszawa: PWN, 1975.

Kawula, Stanisław. Pedagogika społeczna dziś i jutro. Toruń: Wydawnictwo Akapit: 2012.

Kawula, Stanisław. “Pedagogika społeczna i jej wyzwania na początku XXI wieku”. In: Pedagogika społeczna. Podręcznik akademicki, ed. Ewa Marynowicz-Hetka. Warszawa: WN PWN, 2007.

Kawula, Stanisław. “Pedagogika społeczna w początkach XXI wieku – perspektywa koncepcji społeczeństwa ryzyka”. Chowanna 2 (2003): 25–43.

Kaźmierczak, Tomasz, Łuczyńska, Marta. Wprowadzenie do pomocy społecznej. Katowice: Wydawnictwo Śląsk, 1998.

Kmiecik-Jusięga, Karolina. “Etiologiczne teorie uzależnień w profilaktyce zachowani ryzykownych”. In: Profilaktyka społeczna. Kontekst teoretyczny i dobre praktyki, ed. Karolina Kmiecik-Jusięga, Edyta Laurmann-Jarząbek, 107–108. Kraków: Wydawnictwo AIK, 2016.

Komitet Polski Międzynarodowego Kongresu Opieki nad Dzieckiem. “Organizacja opieki zakładowej”. In: Opieka nad macierzyństwem, dziećmi i młodzieżą w Rzeczpospolitej Polskiej, Komitet Polski Międzynarodowego Kongresu Opieki nad Dzieckiem, 14–18. Warszawa: KP MKOnD, 1928.

Konopczyński, Marek. Pedagogika resocjalizacyjna. W stronę działań kreatywnych. Kraków: Impuls, 2016.

Korczak, Janusz. “Niepoprawni”, Szkoła Specjalna 3 (32) 1931. In: Idem, Wybór pism, Vol. 4, ed. Instytut Badań Literackich PAN, 175–178. Warszawa: IBL PAN, 2017.

Korczak, Janusz. “Taką może być twoja droga”. In: Janusz Korczak w getcie. Nowe źródła, ed. Aleksander Lewin, 191. Warszawa: Latona, 1992.

Kostkiewicz, Janina. “Humanistyczna pedagogika społeczna jako pogranicze i obszar wspólny z katolicką nauką społeczną. Szkic zagadnienia”. Polska Myśl Pedagogiczna 2 (2016): 53.

Kostkiewicz, Janina, Jagielska, Dominika. Pedagogika społecznego humanizmu Andrzeja Niesiołowskiego. Kraków: WUJ, 2015.

Kostkiewicz, Janina, Kierunki i koncepcje pedagogiki katolickiej w Polsce 1918–1939. Kraków: Impuls, 2013.

Kowalski, Stanisław. Socjologia wychowania w zarysie. Warszawa: PWN, 1968.

Kromolicka, Barbara. Społeczno-zawodowa rola pracownika socjalnego. Studium z pedagogiki społecznej. Szczecin: Wydawnictwo UŚ, 2002.

Kuchta, Jan. Dzieci trudne do wychowania w świetle psychologii głębi. Lwow: Lwowska Biblioteka Pedagogiczna18b, Księgarnia R. Schweitzera, 1937.

Kuchta, Jan. Dzieci trudne do wychowania. Lwow: Księgarnia R. Schweitzera, 1928.

Kuchta, Jan. Dzieci trudne do wychowania. Dziecko-włóczęga. Lwow: Księgarnia Szkoły Ludowej we Lwowie, 1936.

Kuchta, Jan. Dzieci trudne do wychowania. Uczeń zuchwały. Lwow: Księgarnia Szkoły Ludowej we Lwowie, 1936.

Kustra, Czesław. Powściągliwość i praca w wychowaniu człowieka, Toruń: WN UMK, 2002.

Kusztal, Justyna. “Studzieniec: praktyczna realizacja idei ochrony dziecka zaniedbanego moralnie na ziemiach polskich zaboru rosyjskiego”. In: Niepodległościowe koncepcje i programy wychowania przełomu XIX i XX wieku: I Seminarium Polskiej Myśli Pedagogicznej Myśl o wychowaniu dla Polski niepodległej 1863–1914/18, ed. Beata Gola, Dominka Jagielska, Janina Kostkiewicz, 161–172. Kraków: WUJ, 2015.

Kusztal, Justyna. Dobro dziecka w procesie resocjalizacji. Aspekty pedagogiczne i prawne. Kraków: WUJ, 2018.

Kuznowicz, Mieczysław. “Metody w pracy społecznej”. Przegląd Powszechny 122 (1914): 211–229.

Machel, Henryk. Więzienie jako instytucja karna i resocjalizacyjna, Gdańsk: Wydawnictwo Arche, 2003.

Marynowicz-Hetka, Ewa. Pedagogika społeczna. Podręcznik akademicki, Vol. 1. Warszawa: WN PWN, 2007.

Mazur, Jolanta A. Opieka i resocjalizacja wobec przestępczości nieletnich w okresie międzywojennym na przykładzie Lublina. Kraków: Impuls, 2017.

Mołka, Janusz. “Działalność akademickich sodalicji mariańskich wyrazem pracy na rzecz dobra wspólnego”. In: Wychowanie i praca. W trosce o integralny rozwój człowieka, ed. Zbigniew Marek, Janusz Mołka, Miłosz Mołka, 101–119. Kraków: Wydawnictwo AIK i WAM, 2017.

Mysłakowski, Zygmunt. “Pedagogika ogólna”. In: Encyklopedia wychowania, red. Stanisław Łempicki, Wojciech Gottlieb, Bogdan Suchodolski, Jan Włodarski, 77. Warszawa: Wydawnictwo Naszej Księgarni ZNP, Vol. 1.

Niesiołowski, Andrzej. “Metody realizacji wychowania społecznego”, selected and elaborated by Janina Kostkiewicz. In: Janina Kostkiewicz, Dominika Jagielska, Pedagogika społecznego humanizmu Andrzeja Niesiołowskiego. Kraków: WUJ, 2015.

Niesiołowski, Andrzej. “Najtrudniejszy odcinek”. Ruch Charytatywny 5 (1939): 134−138.

Podoleński, Stanisław. “Pilnujmy wychowania”. Głosy Katolickie 199 (1917): 3–32.

Pyrzyk, Ireneusz Jan. Wprowadzenie do pedagogiki opiekuńczej. Włocławek: Wydawnictwo Wyższej Szkoły Humanistyczno-Ekonomicznej, 2006.

Pytka, Lesław. Pedagogika resocjalizacyjna. Wybrane zagadnienia teoretyczne, diagnostyczne i metodyczne. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie Żak, 2000.

Pytka, Lesław (ed.). Raport o stanie reformy resocjalizacji w zakładach poprawczych. Warszawa: Zespół ds. wdrażania reformy resocjalizacji nieletnich pod kier. Lesława Pytki, Ministerstwo Sprawiedliwości, 1998.

Pytka, Lesław (ed.). Raport. Kierunki reformy systemu resocjalizacji nieletnich w Polsce. Warszawa: Ministerstwo Sprawiedliwości, Departament Spraw Rodzinnych i Nieletnich, 1991.

Służyć ludziom. Księga jubileuszowa w 80-lecie urodzin Profesora Stanisława Jedlewskiego, ed. Lesław Pytka. Warszawa: Wydawnictwo UW, 1990.

Smolińska-Theiss, Barbara. Rok Janusza Korczaka 2012. Nie ma dzieci – są ludzie. Warszawa: BRPD, 2013.

Smolińska-Theiss, Barbara. Korczakowskie narracje pedagogiczne. Kraków: Impuls, 2014.

Stańkowski, Bogdan. “Efektywność resocjalizacji w duchu systemu prewencyjnego: badania własne w salezjańskich MOW w Polsce”. Społeczeństwo, Edukacja, Język 11 (2020): 15–38.

Suchodolski, Bogdan. “O czynnikach postępu i hamulcach rozwoju nauk społecznych”. Ruch Pedagogiczny 2 (1963).

Szecowka, Adam. “Powrotność na drogę przestępczą nieletnich zwolnionych z rożnych typów zakładów poprawczych”. In: Profilaktyka społeczna i resocjalizacja w nurtach inkluzji. Doświadczenia, problemy, perspektywy międzynarodowe, ed. Barbara Jezierska, Andrzej Rejzner, Paweł Szczepaniak, Adam Szecowka, 149–163. Warszawa: UW, IPSiR, 2013.

Szmagalski, Jerzy. Teoria pracy socjalnej a ideologia i polityka społeczna: przykład amerykański. Warszawa: Wydawnictwo Znak, 1996.

Sztuka, Mariusz. Anachronizm i aktualność. Idea resocjalizacji w sporze o nowoczesność. Kraków: WUJ, 2013.

Śliwerski, Bogusław. “Chrześcijańska wizja samowychowania”. Życie Katolickie 7–8 (1986): 139–147.

Theiss, Wiesław. “Wychowanie i niepodległość. Idea polskiej szkoły w publicystyce społeczno-oświatowej Heleny Radlińskiej (1907–1918)”. Polska Myśl Pedagogiczna 1 (2015): 19–38.

Urban, Bronisław. “Sterowalność – podmiotowość jako osobowościowe opozycje w procesach resocjalizacyjnych”. In: Myślenie i działanie pedagoga, ed. Jerzy Kunikowski, Sylwester Tomik, Marek Konopczyński. Warszawa: Pedagogium, 2009.

Urban, Bronisław. Wybrane zagadnienia teorii wychowania. Kraków: Wydawnictwo Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki, 1993.

Wierzbicki, Mirosław St. “Salezjański Ośrodek Młodzieży w Trzcińcu”. In: Umieszczeni w przeszłości. Pamięć w naukach pedagogicznych, ed. Władysława Szulakiewicz, 147–160. Toruń: WN UMK, 2016.

Wroczyński, Ryszard. Pedagogika społeczna. Warszawa: PWN, 1976.

Wysocka, Ewa. Diagnostyka pedagogiczna. Nowe obszary i rozwiązania. Kraków: Impuls, 2013.