Miłość – świadectwo osobowej dojrzałości. Perspektywa filozoficzno-pedagogiczna

Maria M. Boużyk

Abstrakt

Love: An Indicator of Personal Maturity. A Philosophical and Pedagogical Perspective

The article is a philosophical analysis of the problem of love from the perspective of human maturity. It aims to recall the philosophical theses (including those by Aristotle, Pieper, Plato, and Wojtyla) that are pedagogically oriented. The article consists of six parts, arranged in six questions, which allow us to define love as a pedagogically desirable attitude. The ontic factors of love are primarily considered, but so too is the contemporary cultural situation that constitutes a context of human relationships. The determinants of this context are individualism, consumerism, metaphysical indifference, and more recently also pandemic-induced isolationism. In Part 1, love is defined as the „being together” of people governed by a personalistic norm. In Part 2, the emphasis is on its corporeal-sensual-spiritual complexity and, in particular, on the aptitude of the will and the intellect. Part 3 considers the principle of love: love is governed by an affirmation, not of a personal feature (or set of features), but of the person’s existence as a person. In Part 4, love is analyzed in terms of its inherent aspect of giving: giving to someone and being given to. Attention is drawn to the need to combine both attitudes in mature love. Part 5 is about friendship, the most perfect form of love. It is noted that although it binds a small group of people (it is exclusive), it also has a socially-oriented vector. Part 6 is devoted to the issue of the deficit of love (indifference, hatred) and its sources in the decline of existential thinking among contemporary people.

Słowa kluczowe: love, friendship, person, indifference, hate, philosophy of education
References

Arystoteles, Etyka Nikomachejska, tłum. Daniela Gromska. Kraków: PWN, 1956.

Baumann, Zygmunt. Razem osobno, przekł. Tomasz Kunz. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2003.

Boużyk, Maria M. „Człowiek – współpracownik Bożego miłosierdzia. Refleksja metafizyczna”. W: Seria Wydawnicza: Edukacja, Teologia i Dialog, t. 6, red. Gabriela Janikuła. Poznań: UAM, Wydział Teologiczny, 2010, 17–37.

Baudrillard, Jean. Społeczeństwo konsumpcyjne. Jego mity i struktury, tłum. Sławomir Królak. Warszawa: Wydawnictwo Sic!, 2006.

Bukowski, Kazimierz. „Miłość czynnikiem konstytutywnym osoby w ujęciu Maurice’a Nedoncelle’a (1905–1976)”. Analecta Cracoviensia 16 (1984): 297–321. https://www.researchgate.net/publication/331361953_Milosc_czynnikiem_konstytutywnym_osoby_w_
ujeciu_Maurice’a_Nedoncelle’a_1905-1976#fullTextFileContent (dostęp: 30.04.2020).

Derber, Charles. Zaistnieć w społeczeństwie. O potrzebie zwracania na siebie uwagi, tłum. Monika Gajdzińska. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, 2002.

Dec, Ignacy. Dlaczego miłość? Filozofia miłości w ujęciu Gabriela Marcela. Wrocław: Oficyna Wydawnicza „Signum”, 1998.

Deklaracja o Wychowaniu Chrześcijańskim „Gravissimum educationis”, Rzym 1965. http://ptm.rel.pl/czytelnia/dokumenty/dokumenty-soborowe/sobor-watykanski-ii/169-deklaracja-o-wychowaniu-chrzescijanskim-gravissimum-educationis.html (dostęp: 30.04.2021).

Macdonald, Paul S. Psyche. Dzieje pojęcia duszy. Dociekania o duszy, umyśle i duchu od Homera do Hume’a, tłum. Ireneusz Kania. Warszawa: Fundacja Augusta hr. Cieszkowskiego, 2019.

Franciszek, „Życie moralne jest edukacją dla człowieka, a nie retoryką schematów”. Wywiad udzielony dla czasopisma „Studia Moralia” przeprowadzony przez o. Alfonso V. Amarante CSsR, 1 sierpnia 2020 roku, tłum. Marek Kordecki i Grzegorz Ruszaj. Homo Dei 2 (2020): 126–134. https://www.redemptor.pl/wywiad-z-papiezem-franciszkiem-zycie-moralne-jest-edukacja-dla-czlowieka-a-nie-retoryka-schematow/ (dostęp: 30.04.2021).

Fromm, Erich. Zdrowe społeczeństwo, tłum. Anna Tanalska-Dulęba. Kraków: Vis-a -Vis, 2017.

Harrison, Glynn. Wielkie ego. O obsesji budowania poczucia własnej wartości, tłum. Karolina Brykner. Poznań: Wydawnictwo „W drodze”, 2014.

Hoystad, Ole M. Serce. Historia kultury i symbolu, tłum. Maria Gołębiewska-Bijak. Warszawa: Bellona, 2011.

Jan Paweł II. List Apostolski Salvifici Doloris (Rzym, 11.02.1984), https://www.documentacatholicaomnia.eu/01p/1983-02-11,_SS_Ioannes_Paulus_II,_Salvifici_Doloris,_PL.pdf (dostęp: 29.04.2021).

Krąpiec, Mieczysław A. Psychologia racjonalna. Lublin: RW KUL, 1996.

Krąpiec, Mieczysław A. „Struktura aktu miłości u św. Tomasza z Akwinu”. Roczniki Teologiczno-Kanoniczne 1959: 135–154.

Lewis, Clive S. Cztery miłości, tłum. Maria Wańkowicz. Warszawa: Wydawnictwo PALABRA, 1993.

Lukianoff, Greg, Jonathan Haidt. The Coddling of the American Mind. New York: Penguin Random House, 2019.

May, Rollo. Miłość i wola, tłum. Helena i Paweł Śpiewakowie. Dom Wydawniczy REBIS, Poznań 1998.

Philippe, Marie-Dominique. O miłości, tłum. Agnieszka Kuryś. Kraków: Wydawnictwo M, 1999.

Pieper, Josef. O miłości, tłum. Irena Gano, Krzysztof Michalski. Warszawa: IW PAX, 1983.

Platon. Uczta, Eutyfron, Obrona Sokratesa, Kriton, Fedon, tłum. Władysław Witwicki. Warszawa: PWN, 1982.

Ratzinger, Josef. Patrząc na Chrystusa: ćwiczenia w wierze, nadziei, miłości, tłum. Witold Kaiser, Warszawa: Katolicka Agencja Wydawnicza „MAG”, 1991.

Siemianowski, Antoni. Zrozumieć miłość. Fenomenologia i metafizyka miłości. Bydgoszcz: Wydawnictwo „Labirynt”, 1998.

Wojtyła, Karol. Miłość i odpowiedzialność. Lublin: TN KUL, 1986.

Wyszyński, Stefan. Miłość na co dzień. Rzym: Papieski Instytut Studiów Kościelnych, 1971.

Woroniecki, Jacek. Katolicka etyka wychowawcza. Lublin: RW KUL, 1986.

Zuboff, Shoshana. Wiek kapitalizmu inwigilacji: walka o przyszłość ludzkości na nowej granicy władzy, tłum. Alicja Unterschuetz. Poznań: Zysk i S-ka Wydawnictwo, 2020.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie.