Troska o człowieka i ojczyznę – drogowskazy Kardynała Augusta Hlonda z lat 1945–1948

Stanisław Chrobak

Abstrakt

Concern about the People and the Mother Country: The Beacons of Cardinal August Hlond from 1945–1948

The life and the activity of Primate Cardinal August Hlond (1881–1948) continuously inspires the search, analysis, and discovery of the meaning of his teachings and his mission within the Church and the society. The return of Cardinal August Hlond to Poland on July 20th1945 was expected to strengthen the nation’s spirit and religious belief in the new post-war reality. His concern about the revival of the mother country and about building state governance on the basis of moral principles and human rights can be seen in all his undertakings. He offered education and care to families and young people. The Christian upbringing of young people, the growth of Catholic youth organizations, the presence of Christian values in school curricula and in secular organizations involved in education –these were the matters he supported and fostered. He was focused on the development of various forms of spiritual life. He responded to the then current problems of religious and community life. As he pursued various measures to these ends, despite the difficulties he encountered, he believed in a mature society of well-educated citizens. Therefore, it seems reasonable to interpret the thoughts of Cardinal Hlond regarding the human being –within the period from 1945 to 1948 –as a person open to transcendence, to infinity (personal subjectivity and their spiritual life), to a person within a family (a family as a community of individuals) and within the society (the national community).

Słowa kluczowe: August Hlond, person, family, Church, society
References

Bortkiewicz, Paweł. „Personalizm społeczny kardynała Augusta Hlonda”. W: Kardynała Augusta Hlonda działalność edukacyjno-społeczna i organizacyjno-pasterska, red. Krzysztof Śleziński, 59–71. Bielsko-Biała: Kolegium Nauczycielskie w Bielsku-Białej, 2014.

Chudy, Wojciech. „Istota pedagogiki personalistycznej”. W: Wychowanie chrześcijańskie między tradycją a współczesnością, red. Alina Rynio, 271–295. Lublin: Wydawnictwo KUL, 2007.

Hlond, August. „Homilia do młodzieży akademickiej w poznańskim kościele farnym. O Kościele Chrystusowym. Poznań, 17 XI 1945”. W: August Kardynał Hlond Prymas Polski. Dzieła. Nauczanie 1897–1948, t. 1, red. Jan Konieczny, 791–796. Toruń: Oficyna Wydawnicza Kucharski, 2003.

Hlond, August. „Kazanie w farze poznańskiej: O jutro Polski. Poznań, 22 VII 1945”. W: August Kardynał Hlond Prymas Polski. Dzieła. Nauczanie 1897–1948, t. 1, red. Jan Konieczny, 782. Toruń: Oficyna Wydawnicza Kucharski, 2003.

Hlond, August. „Kościół katolicki w Polsce wobec zagadnień chwili. Przemówienie na akademii ku czci Chrystusa Króla. Poznań, 28 X 1945”. W: August Kardynał Hlond Prymas Polski. Dzieła. Nauczanie 1897–1948, t. 1, red. Jan Konieczny, 785–790. Toruń: Oficyna Wydawnicza Kucharski, 2003.

Hlond, August. „List do redakcji Pokłosia Salezjańskiego. Warszawa, 31 I 1947”. W: August Kardynał Hlond Prymas Polski. Dzieła. Nauczanie 1897–1948, t. 1, red. Jan Konieczny, 846–847. Toruń: Oficyna Wydawnicza Kucharski, 2003.

Hlond, August. „List pasterski Episkopatu O chrześcijańskim wychowaniu młodzieży. Wrocław, 23 IX 1948”. W: August Kardynał Hlond Prymas Polski. Dzieła. Nauczanie 1897–1948, t. 1, red. Jan Konieczny, 882–887. Toruń: Oficyna Wydawnicza Kucharski, 2003.

Hlond, August. „List pasterski Episkopatu Polski O osobistym poświęceniu się Najświętszemu Sercu Pana Jezusa. Warszawa 1 I 1948”. W: August Kardynał Hlond Prymas Polski. Dzieła. Nauczanie 1897–1948, t. 1, red. Jan Konieczny, 867–871. Toruń: Oficyna Wydawnicza Kucharski, 2003.

Hlond, August. „List pasterski Na 950-lecie śmierci męczeńskiej św. Wojciecha. Warszawa, 10 III 1947”. W: August Kardynał Hlond Prymas Polski. Dzieła. Nauczanie 1897–1948, t. 1, red. Jan Konieczny, 850–858. Toruń: Oficyna Wydawnicza Kucharski, 2003.

Hlond, August. „O panowanie ducha Bożego w Polsce. Wielkopostny list pasterski episkopatu. Poznań, 18 II 1946”. W: August Kardynał Hlond Prymas Polski. Dzieła. Nauczanie 1897–1948, t. 1, red. Jan Konieczny, 817–824. Toruń: Oficyna Wydawnicza Kucharski, 2003.

Hlond, August. „Odezwa na Caritasowy Tydzień Miłosierdzia. Warszawa, 1 IX 1948”. W: August Kardynał Hlond Prymas Polski. Dzieła. Nauczanie 1897–1948, t. 1, red. Jan Konieczny, 881–882. Toruń: Oficyna Wydawnicza Kucharski, 2003.

Hlond, August. „Orędzie Do ludności katolickiej Ziem Odzyskanych. Warszawa, 24 V 1948”. W: August Kardynał Hlond Prymas Polski. Dzieła. Nauczanie 1897–1948, t. 1, red. Jan Konieczny, 874–878. Toruń: Oficyna Wydawnicza Kucharski, 2003.

Hlond, August. „Orędzie Episkopatu Polski W sprawie wyborów do Sejmu. Jasna Góra, 10 IX 1946”. W: August Kardynał Hlond Prymas Polski. Dzieła. Nauczanie 1897–1948, t. 1, red. Jan Konieczny, 836–841. Toruń: Oficyna Wydawnicza Kucharski, 2003.

Hlond, August. „Przemówienie do seminarzystów Niższego Seminarium Duchownego w Gorzowie. Gorzów Wielkopolski, 25 X 1947”. W: August Kardynał Hlond Prymas Polski. Dzieła. Nauczanie 1897–1948, t. 1, red. Jan Konieczny, 864. Toruń: Oficyna Wydawnicza Kucharski, 2003.

Hlond, August. „Przemówienie Na otwarcie Bazyliki Gnieźnieńskiej. Gniezno, 25 XI 1945”. W: August Kardynał Hlond Prymas Polski. Dzieła. Nauczanie 1897–1948, t. 1, red. Jan Konieczny, 797–802. Toruń: Oficyna Wydawnicza Kucharski, 2003.

Hlond, August. „Przemówienie podczas poświęcenia statuy NMP we Wrocławiu, Wrocław, 22 IX 1948”. W: August Kardynał Hlond Prymas Polski. Dzieła. Nauczanie 1897–1948, t. 1, red. Jan Konieczny, 887–888. Toruń: Oficyna Wydawnicza Kucharski, 2003.

Hlond, August. „Przemówienie wygłoszone w kościele Matki Boskiej Zwycięskiej w Warszawie Zadanie kobiety katolickiej w Polsce dzisiejszej. Warszawa, 23 VI 1946”. W: August Kardynał Hlond Prymas Polski. Dzieła. Nauczanie 1897–1948, t. 1, red. Jan Konieczny, 830–833. Toruń: Oficyna Wydawnicza Kucharski, 2003.

Hlond, August. „Przemówienie Zagadnienie rodziny chrześcijańskiej. Poznań13 I 1946”. W: August Kardynał Hlond Prymas Polski. Dzieła. Nauczanie 1897–1948, t. 1, red. Jan Konieczny, 809–814. Toruń: Oficyna Wydawnicza Kucharski, 2003.

Hlond, August. „Słowo Prymasa Polski na stulecie objawień w La Salette. Warszawa, 5 VIII 1947”. W: August Kardynał Hlond Prymas Polski. Dzieła. Nauczanie 1897–1948, t. 1, red. Jan Konieczny, 861–862. Toruń: Oficyna Wydawnicza Kucharski, 2003.

Hlond, August. „Z przemówienia do alumnów Wyższego Seminarium Duchownego w Gorzowie Wielkopolskim z okazji poświęcenia. Gorzów Wielkopolski, 26 X 1947”. W: August Kardynał Hlond Prymas Polski. Dzieła. Nauczanie 1897–1948, t. 1, red. Jan Konieczny, 864. Toruń: Oficyna Wydawnicza Kucharski, 2003.

Hlond, August. „Zarządzenie W sprawie uroczystości Najświętszej Rodziny. Poznań, 14 XII 1945”. W: August Kardynał Hlond Prymas Polski. Dzieła. Nauczanie 1897–1948, t. 1, red. Jan Konieczny, 807. Toruń: Oficyna Wydawnicza Kucharski, 2003.

Kosiński, Stanisław. „Hlond August SDB”. W: Encyklopedia katolicka, t. 6, red. Jan Walkusz, 1088–1090. Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, 1993.

Królikowski Wacław, Paprotna Gabriela. „Kardynał August Hlond prymas Polski – wielka postać Kościoła i narodu polskiego”. W: Kardynał August Hlond prymas Polski na nowo odczytany, red. Wacław Królikowski, Gabriela Paprotna, 9–28. Kraków: Akademia Ignatianum w Krakowie, 2017.

Krukowski, Józef. „Kościół a państwo”. W: Encyklopedia katolicka, t. 9, red. Bogusław Migut, kol. 1043–1051. Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, 2002.

Lipski, Aleksander. „Polityka a moralność w kontekście idei społeczeństwa obywatelskiego”. W: Kardynał August Hlond prymas Polski na nowo odczytany, red. Wacław Królikowski, Gabriela Paprotna, 277–297. Kraków: Akademia Ignatianum w Krakowie, 2017.

Mandziuk, Józef. „Prymas Polski August Józef Hlond a Kościół wrocławski”. Perspectiva. Legnickie Studia Teologiczno-Historyczne XVI 2 (31) (2017): 40–54.

Nowak, Marian. Teorie i koncepcje wychowania. Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, 2008.

Pietrzak, Jerzy. „Działalność kard. Augusta Hlonda jako wysłannika papieskiego na Ziemiach Odzyskanych w 1945 roku”. W: Nasza Przeszłość. Studia z dziejów Kościoła i kultury katolickiej w Polsce, red. Alfons Schletz, 195–249. Kraków: Instytut Wydawniczy Nasza Przeszłość, 1974.

Pietrzak, Jerzy. „Prymas Hlond o ustroju politycznym powojennej Polski”. Czasopismo Prawno-Historyczne LXVI 1 (2014): 183–204.

Plopa, Mieczysław. Psychologia rodziny. Teoria i badania. Kraków: Impuls, 2005.

Posadzy, Ignacy. „Sylwetka duchowa ks. kardynała Augusta Hlonda”. W: Nasza Przeszłość. Studia z dziejów Kościoła i kultury katolickiej w Polsce, red. Alfons Schletz, 279–307. Kraków: Instytut Wydawniczy Nasza Przeszłość, 1974.

Roth, M. Jan. Społeczno-polityczna działalność prymasa Polski Augusta Hlonda w latach 1939–1945. Toruń: WN Grado, 2009.

Ryszka, Czesław. Prymas ze Śląska. Sługa Boży Kardynał August Hlond (1881–1948). Katowice: Księgarnia św. Jacka, 2013.

Serwatka, Tomasz. Koncepcje społeczno-polityczne Prymasa Polski Augusta Hlonda (1926–1948). Poznań: Hlondianum, 2006.

Stefanik, M. Marcin. „Integralna wizja życia małżeńskiego i rodzinnego w myśli kardynała Augusta Hlonda”. W: Kardynał August Hlond prymas Polski na nowo odczytany, red. Wacław Królikowski, Gabriela Paprotna, 209–226. Kraków: Akademia Ignatianum w Krakowie, 2017.

Stepulak, Marian Zdzisław. „Rozwój osobowy człowieka w kontekście relacji interpersonalnych”. W: Odrodzenie człowieczeństwa. Ludzkie transformacje, red. Halina Romanowska-Łakomy, 21–29. Warszawa: Eneteia. Wydawnictwo Psychologii i Kultury, 2009.

Sztompka, Piotr. Zaufanie. Fundament społeczeństwa. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2007.