Pedagogika konserwatywna w kontekście pedagogiki katolickiej i pedagogiki narodowej

Marek Mariusz Tytko

Abstrakt

Tekst artykułu dotyczy koncepcji pedagogiki konserwatywnej w kontekście pedagogiki katolickiej oraz pedagogiki narodowej. Autor próbuje rzeczowo i logicznie uporządkować względem siebie nurty (jak i same pojęcia) „pedagogika katolicka”, „pedagogika narodowa” oraz „pedagogika konserwatywna”, a także ich wzajemne relacje. Tekst ma charakter ściśle teoretyczny. Użyto w nim historiograficznej metody analizy dokumentu, natomiast analizę pojęć prowadzono metodą istotnościową (istota rzeczy) oraz metodą analizy logicznej (logicznego wnioskowania). Artykuł jest przyczynkiem do teorii pedagogiki, wskazuje na możliwe sposoby ujęcia tego teoretyczno-pedagogicznego zagadnienia w sposób ogólny.


Conservative Pedagogy in the Context of the Roman Catholic Pedagogy and National Pedagogy

The text of the article concerns the concept of conservative pedagogy in the context of Roman Catholic pedagogy and national pedagogy. In his text, the author (systematically and logically) tries to organize the notions (the terms) and the strands of ‘Roman Catholic pedagogy’, ‘national pedagogy’ and ‘conservative pedagogy’ and their mutual relations. The text is strictly theoretical. The text uses the historiographic (historical) method of document analysis, while the analysis of concepts was carried out using the essential method (the essence of things) and the method of logical analysis (logical inference). The article is a contribution to the theory of pedagogy and indicates possible ways of presenting this theoretical and pedagogical issue in a general way.

Słowa kluczowe: pedagogika konserwatywna, pedagogika narodowa, pedagogika katolicka conservative pedagogy, national pedagogy, Roman Catholic pedagogy
References

Bagrowicz, Jerzy. Pedagogika chrześcijańska. W: Encyklopedia pedagogiczna XXI wieku, t. 4, red. Tadeusz Pilch, 121–125. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie „Żak”, 2005.

Bartyzel, Jacek. „Konserwatyzm” (hasło). W: Encyklopedia katolicka, t. 9, 681–687. Lublin: TN KUL, 2002.

Boehm, Jan. Treści wychowawcze „Śpiewnika morskiego” Feliksa Nowowiejskiego w aspekcie tez pedagogiki narodowej w Polsce po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku. Gdańsk: Państwowa Wyższa Szkoła Morska, 1980.

Dzięga, Andrzej. „O potrzebie dyskusji nad relacjami pomiędzy pedagogiką katolicką i katechetyką”. Pedagogika Katolicka 2 (2010): 28–37.

Dzięga, Andrzej. „W sprawie kryteriów dyskusji nad pedagogiką katolicką”. Pedagogika Katolicka 1 (2007): 23–26.

Kochel, Jan. „Janina Kostkiewicz, Kierunki i koncepcje pedagogiki katolickiej w Polsce 1918–1939, Impuls, Kraków 2013” [recenzja]. W: Współczesne ujęcia edukacji religijnej, 201–205. Warszawa: WN UKSW, 2016.

Kochel, Jan. Wprowadzenie do edukacji osób starszych. W kręgu pedagogiki katolickiej. Opole: UO, 2020.

Kostkiewicz, Janina. Kierunki i koncepcje pedagogiki katolickiej w Polsce 1918–1939. Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”, 2013.

Kostkiewicz, Janina. „Status i tożsamość pedagogiki katolickiej 20-lecia międzywojennego w Polsce”. Paedagogia Christiana 1 (2013): 45–69.

Kostkiewicz, Janina. Wychowanie do wolności wyboru. Ponadczasowy wymiar pedagogiki F.W. Foerstera, wyd. 2. Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”, 2008.

Kozłowski, Feliks. Uwagi krytyczne nad Chowanną czyli systemem pedagogiki narodowej ułożonym przez Br. Ferd. Trentowskiego. Poznań: Walenty Stefański, 1844.

Krowicki, Stanisław L. „Apostoł pedagogiki narodowej”. Myśl Polska 27/28 (2005): 16–17.

Kwieciński, Zbigniew. „Pedagogika i edukacja wobec wyzwania kryzysu i gwałtownej zmiany społecznej”. W: Ku pedagogii pogranicza, red. Zbigniew Kwieciński, Lech Witkowski, 11–29. Toruń: UMK. Ośrodek Studiów Kulturowych i Edukacyjnych, 1990.

Łopuszański, Tadeusz. Zagadnienie wychowania narodowego. Lublin – Warszawa: Wydawnictwo M. Arcta w Warszawie, 1918.

Możdżeń, Stefan. „Polska bibliografia pedagogiki katolickiej”. Pedagogika Katolicka 1 (2009): 220–260.

Nalaskowski, Aleksander. Szkoła Laboratorium. Od działań autorskich do pedagogiki źródeł. Kraków – Warszawa: Impuls – Ośrodek rozwoju Edukacji, 2017.

Opiela, Maria. „Wczesna edukacja i opieka nad dzieckiem w pedagogice katolickiej w Polsce”. Nauczyciel i Szkoła 2 (2018): 13–30.

Pedagogie katolickich zgromadzeń zakonnych. Historia i współczesność, t. 1, red. Janina Kostkiewicz. Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”, 2012.

Pedagogie katolickich zgromadzeń zakonnych. Historia i współczesność, t. 2, red. Janina Kostkiewicz, Kazimierz Misiaszek. Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”, 2013.

Pedagogie katolickich zgromadzeń zakonnych. Historia i współczesność, t. 3, red. Janina Kostkiewicz. Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”, 2015.

Pedagogika katolicka. Zagadnienia wybrane, red. Alina Rynio. Stalowa Wola: Oficyna Wydawnicza Fundacji Uniwersyteckiej KUL, 1999.

„Pedagogika konserwatywna” (hasło). W: Encyklopedia PWN, źródło: https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/pedagogika-konserwatywna;3955418.html [dostęp: 2.02.2022].

„Pedagogika personalistyczna” (hasło). W: Encyklopedia PWN, https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/pedagogika-personalistyczna;3955424.html [dostęp: 5.05.2022].

Sakowicz, Eugeniusz. „W służbie wychowania. Ks. Wincentego Granata «wizja» pedagogii życia i pedagogiki katolickiej”. Roczniki Pedagogiczne 1 (2019): 73–85.

Sośnicki, Kazimierz. Pedagogika ogólna. Podręcznik dla użytku zakładów kształcenia nauczycieli, wyd. 1. Inowrocław: Księgarnia „Librarium”, 1946.

Starzyńska-Kościuszko, Ewa. „Koncepcja filozofii i pedagogiki narodowej Bronisława F. Trentowskiego (z dziejów polskiej myśli filozoficznej epoki romantyzmu)”. Humanistyka i Przyrodoznawstwo 9 (2003): 75–88.

Śliwerski, Bogusław. „Źródła i główne przesłanki wychowania konserwatywnego w III RP”. Studia z Teorii Wychowania 3/1 (4) (2012): 10–24.

Śpiewak, Paweł. „Konserwatyzm” (hasło). W: Encyklopedia PWN, https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/konserwatyzm;3925186.html [dostęp: 6.01.2022].

Trentowski, Bronisław Ferdynand. Chowanna czyli System pedagogiki narodowej jako umiejętności wychowania, nauki i oświaty, słowem wykształcenia naszej młodzieży, t. 1, Poszyt 2. Poznań: Księgarnia Nowa, 1842.

Trentowski, Bronisław Ferdynand. Chowanna czyli System pedagogiki narodowej jako umiejętności wychowania, nauki i oświaty, słowem wykształcenia naszej młodzieży, t. 1, wstęp i komentarz Andrzej Walicki. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich – PAN, 1970.

Trentowski, Bronisław Ferdynand. Chowanna czyli System pedagogiki narodowej jako umiejętności wychowania, nauki i oświaty, słowem wykształcenia naszej młodzieży, t. 2, wstęp i komentarz Andrzej Walicki. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich – PAN, 1970.

Tytko, Marek M. „Koncepcje pedagogiki kultury narodowej wobec kultur mniejszości narodowych i kultur innych narodów”. W: Rożne oblicza nacjonalizmow. Polityka – religia – etos, red. Bogumił Grott. Kraków: „Nomos”, 2010.

Tytko, Marek M. „Uniosceptyczna koncepcja patriotyzmu «Fides et Ratio» (Stanisława Papieża i Piotra Doerre’go)”. Pedagogika Katolicka 2 (13) (2013): 25–41.

Woroniecki, Jacek. Program integralnej pedagogiki katolickiej, „Ateneum Kapłańskie” 47 (1947) [odbitka]: 7.

Zakrzewska, Aldona. „Polska pedagogika katolicka a wychowanie młodego pokolenia do  odpowiedzialności społecznej w szkołach katolickich”. Studia Koszalińsko-Kołobrzeskie 25 (2018): 207–221.

Zarzecki, Lucjan. O wychowaniu narodowem. Warszawa: Gebethner i Wolff, 1917.

Zarzecki, Lucjan. O zasadach wychowania narodowego. Odczyt na zjeździe nauczycieli. Warszawa: Gebethner i Wolff, 1917.

Zbyrad, Teresa. „O potrzebie pedagogiki katolickiej w instytucjonalnym systemie opieki nad dzieckiem”. Pedagogika Katolicka 1 (2010): 165–179.

Zięba, Antoni. „Obrona życia ludzkiego i człowieczeństwa osób niepełnosprawnych w okresie prenatalnym na łamach periodyku «Służba Życiu»”. W: Rodzina. Powołanie – zadania – zagrożenia.

Praca zbiorowa, red. Jan Zimny, 706–748. Stalowa Wola: Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II, 2014.

Zimny, Jan. „«Fundamenty» pedagogiki katolickiej odpowiedzią na wyzwanie XXI wieku”. Pedagogika Katolicka 1 (2015): 11–30.

Zimny, Jan. „Założenia pedagogiki katolickiej jako nowa forma propozycji edukacyjnej”. Pedagogika Katolicka 1 (4) (2009): 98–113.

Zydlik, Dorota. „Filozofia Bronisława Ferdynanda Trentowskiego a jego pedagogika narodowa”. Acta Universitatis Wratislaviensis. Prace Pedagogiczne 119 (1997): 79–85.