Nowoczesna szkoła konserwatywna. Otwarcie perspektywy

Anna Sajdak-Burska

Abstrakt

Artykuł porusza problematykę możliwości połączenia myśli konserwatywnej i nowoczesnej edukacji. Autorka stawia wiele ważnych pytań. Czy zasadne jest utożsamianie myśli konserwatywnej z dydaktyką tradycyjną Herbarta? Czy możliwe jest połączenie myśli konserwatywnej w edukacji z nowoczesną dydaktyką? Autorka stawia tezę, że możliwa jest konstrukcja nowoczesnej szkoły, pełnej innowacji dydaktycznych, która  kieruje się aksjologiczną busolą konserwatywnych wartości oraz funkcjonuje w pewnej ramie konserwatywnych zasad regulujących jej działanie. Uważa, że możliwe jest pogodzenie idei konserwatywnej z nowoczesną myślą dydaktyczną, pod warunkiem, że jasno określi się co jest celem, a co drogą jego osiągnięcia.  W artykule rozwija kwestie dookreślenia, czym może być konserwatyzm w odniesieniu do szkoły. Opisuje także, co oznacza nowoczesne kształcenie. Na koniec wskazuje i omawia przykład realizacji szkolnej, która godzi konserwatywną ramę aksjologiczną i organizacyjną z nowoczesnym podejściem do procesów nauczania i uczenia się.


A Modern Conservative School: An Opening of a New Perspective

The article addresses the possibility of combining conservative thought and modern education. The author poses many important questions. Is it justified to identify conservative thought with the traditional didactics of Herbart? Is it possible to combine conservative thought in education with modern didactics? The author’s thesis is that it is possible to construct a modern school, full of didactic innovations, which is guided by the axiological compass of conservative values and functions within a certain framework of conservative principles regulating its activity. She believes that it is possible to reconcile the conservative idea with modern didactic thought, provided that one clearly defines what is the goal and what is the way to achieve it. In the article she develops issues of defining what conservatism can be in relation to school. The paper also describes what modern education means. Finally, it identifies and discusses an example of a school implementation that reconciles a conservative axiological and organizational framework with a modern approach to teaching and learning processes.

Słowa kluczowe: Szkoła konserwatywna, konserwatywne wartości, konserwatywna organizacja pracy szkoły, nowoczesna dydaktyka, nowoczesne kształcenie, Conservative school, conservative values, conservative school organization, modern didactics, modern education
References

Buksik, Dariusz. „Wybrane psychologiczne teorie rozwoju moralnego człowieka”. Seminare. Poszukiwania Naukowe 13 (1997): 147–166.

Chmaj, Ludwik. Prądy i kierunki w pedagogice XX wieku. Warszawa: Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych, 1963.

Chmielewski, Adam. Niewspółmierność, nieprzekładalność, konflikt. Relatywizm we współczesnej

filozofii analitycznej. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 1997.

Nawroczyński, Oddech myśli. Archiwalia główne, wybór, komentarze i redakcja naukowa Lech Witkowski (Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”, 2020).

Dubs, Rolf. Lehrerverhalten, Ein Beitrag zur Interaktion von Lehrenden und Lernenden im Unterricht. Zurich: Verlag des Schweizerischen Kaufmannischen Verbandes, 1995.

Figiel, Monika. Szkoły autorskie w Polsce. Realizacje edukacyjnych utopii. Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”, 2001.

Filipiak, Ewa. Rozwijanie zdolności uczenia się. Z Wygotskim i Brunerem w tle. Sopot: Gdańskie Wydawnictwa Psychologiczne, 2012.

Gołębniak, Bogusława Dorota. „Nauczanie i uczenie się w klasie”. W: Pedagogika. Podręcznik akademicki, tom 2, red. Zbigniew Kwieciński, Bogusław Śliwerski, 158–205. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007.

Hessen, Sergiusz. Struktura i treść szkoły współczesnej. Warszawa: Wydawnictwo „Żak”, 1997.

Kilpatrick, William Heard. „The Project Method”. Teachers College Record 19, no. 4 (1918): 319–336, https://www.journals.uchicago.edu/doi/abs/10.1086/708360?journalCode=schools[dostęp: 19.02.2022].

Kiper, Hanna, Mischke, Wolfgang. Einfuhrung in die Allgemeine Didaktik. Weinheim und Basel: Beltz Verlag, 2004.

Klus-Stańska, Dorota. Paradygmaty dydaktyki. Myśleć teorią o praktyce. Warszawa: PWN, 2018.

Kohlberg, Lawrence, Mayer, Rochelle. „Rozwój jako cel wychowania”. W: Alternatywy myślenia o/dla edukacji, red. Zbigniew Kwieciński, 21–65. Warszawa: Instytut Badań Edukacyjnych, 2000.

Kuhn, Thomas S. Dwa bieguny. Tradycja i nowatorstwo w badaniach naukowych, tłum. Helena  Ostromęcka, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1985.

Kuhn, Thomas S. Struktura rewolucji naukowych, tłum. Stefan Amsterdamski, Warszawa: Fundacja Aletheia, 2001.

Martial, Ingbert von. Einfuhrung in didaktische Modelle. Hohengehren: Schneider Verlag, 1996.

Nalaskowski, Aleksander. Kwieciński. Ostatnie seminarium czwartkowe. Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”, 2019.

Nalaskowski, Aleksander. Szanse szkoły z wyboru. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 1995.

Nalaskowski, Aleksander. Szkoła Laboratorium. Od działań autorskich do pedagogiki źródeł. Kraków – Warszawa: Oficyna Wydawnicza Impuls, Ośrodek Rozwoju Edukacji, 2017.

Nalaskowski, Aleksander. Widnokręgi edukacji. Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”, 2002.

Nawroczyński, Bogdan. Oddech myśli. Archiwalia główne, wybór, komentarze i redakcja naukowa Lech Witkowski. Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”, 2020.

Pecore, John L. „From Kilpatrick’s Project Method to Project-Based Learning”. W: International Handbook of Progressive Education, International Handbook of Progressive Education, red. Mustafa Yunus Eryaman, Bertram C. Bruce, 155–171. New York, NY: Peter Lang, 2015.

Piaget, Jean. Rozwój ocen moralnych dzieci, tłum. Tamara Kołakowska, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1967.

Reinmann-Rothmeier, Gabi, Mandl, Heinz. „Unterrichten und Lernumgebungen gestalten”. W: Padagogische Psychologie, red. Andreas Krapp, Bernd Weidenmann. Weinheim: Belz Verlag, 2001.

Sajdak, Anna. Edukacja kreatywna. Kraków: WAM, 2008.

Sajdak, Anna. Paradygmaty kształcenia studentów i wspierania rozwoju nauczycieli akademickich. Teoretyczne podstawy dydaktyki akademickiej. Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”, 2013.

Sajdak-Burska, Anna. „Nowoczesność kształcenia – w pułapce pozoru”. Forum Akademickie 10 (2021): 49–51.

Sośnicki, Kazimierz. Dydaktyka ogólna. Wrocław: Ossolineum, 1959.

Sośnicki, Kazimierz. Rozwój pedagogiki zachodniej na przełomie XIX i XX wieku. Warszawa: PZWS, 1967.

Szymański, Mirosław S. Niemiecka pedagogika reformy 1890–1933. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1992.

Wild, Elke, Geber, Judith. Einfuhrung in die Padagogische Psychologie. Farmington Hills: Verlag Barbara Budrich, 2006.

Witkowski, Lech. Niewidzialne środowisko. Pedagogika kompletna Heleny Radlińskiej jako krytyczna ekologia umysłu, idei i wychowania. Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”, 2016.

Witkowski, Lech. Przełom dwoistości w pedagogice. Historia, teoria, krytyka. Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”, 2018.

Witkowski, Lech. Rozwój i tożsamość w cyklu życia. Studium koncepcji Erika H. Eriksona. Toruń: Wydawnictwo WIT-GRAF, 2000.