Symbolika roku jubileuszowego Uniwersytetu Jagiellońskiego: "kozi róg" albo "dzień ubłagania po wszystkiej ziemi waszej"

Michel Henri Kowalewicz

Abstrakt

The habit of celebrating jubilees highlights not only the importance of the specific enterprise, but also its holiness, and dates back to the biblical tradition. We owe our current use of the word "jubilee," in Hebrew "goat's horn" ( ל וֵֹ בי , yôbel, in Polish: "kozi róg"), to the first translation of the Bible into Latin, so-called Vulgata, where we can find the general rules for the "jubilee year." In 2014 the Jagiellonian University celebrated its thirteenth "Pentecost," meaning "holy year," since the initiative of King Casimir the Great to establish a university in Krakow as a new foothold of Western thought in Eastern Europe. The course of history was hereby significantly changed in this part of the world. The University played a substantial role in the history of Poland, especially following the loss of independence in the 18th Century. The Jagiellonian University was an important part of the events of 1864 and 1900, bursts of both university and national self-expression in the face of Austro-Hungarian domination. The celebrations of the renewed Krakow Academy in 1900 became a pretext to demonstrate wider national unity across the partitions. In this way the Polish notion of "kozi róg" developed its metaphorical sense. Today the history of the Jagiellonian University can be understood as a model of institutional continuity for modern Poland, liberated from the yoke of "national" and "real" socialisms in 1989, in the middle of the road to the first jubilee of a once again free and democratic state.

Streszczenie

Zwyczaj obchodzenia jubileuszy sięga tradycji biblijnej, podkreślając nie tylko doniosłość przedsięwzięcia, ale i jego świętość. Współczesne użycie słowa "jubileusz", po hebrajsku "kozi róg" ( ל וֵֹ בי , yôbel), zawdzięczamy pierwszemu tłumaczeniu Biblii na język łaciński, tzw. Wulgacie, gdzie odnaleźć możemy zasady ogólne dotyczące "roku jubileuszowego". W 2014 roku Uniwersytet Jagielloński świętował swoją trzynastą "pięćdziesiątnicę", tzn. "rok święty", od czasów inicjatywy Kazimierza Wielkiego powołania wszechnicy w Krakowie, jako nowego przyczółku myśli zachodnioeuropejskiej na wschodzie Europy, zmieniającego znacząco bieg historii w tej części świata. Uniwersytet odegrał istotną rolę w historii Polski, szczególnie po utracie przez nią niepodległości w XVIII wieku. Uniwersytet Jagielloński przyczynił się znacząco w latach 1864 i 1900, momentach porywów, do samookreślenia się tak uniwersytetu, jak i narodu pod dominacją austrowęgierską. Obchody odnowienia Akademii Krakowskiej w 1900 roku stały się pretekstem do szeroko zakrojonej manifestacji jedności narodowej we wszystkich zaborach. W tym kontekście "kozi róg" zdobył swoje znaczenie metaforyczne. Historia Uniwersytetu Jagiellońskiego może być uznana za model ciągłości instytucjonalnej w dzisiejszej Polsce, uwolnionej spod jarzma "narodowego" czy "realnego" socjalizmu, w połowie drogi do pierwszego jubileuszu ponownie wolnej i demokratycznej państwowości.

Słowa kluczowe: Uniwersytet Jagielloński, Jubileusz, Akademia Krakowska, historia Polski
References

600-lecie Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz 85-lecie Krakowskiego Chóru Akademickiego, Kraków 1964; Zeszyt poświęcony sesji naukowej z okazji 600-lecia Uniwersytetu Jagiellońskiego, 14 maja 1964, Kraków 1968 [1969].

Davies N., Europe: East & West, London 2007.

Hessen S., Moje życie, w: Pisma pomniejsze, wyb. i opr. W. Okoń, Warszawa 1997.

Księga Pamiątkowa. Pięćsetlecie odnowienia Uniwersytetu Jagiellońskiego: 1400–1900, Drukarnia Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 1901.

Mrozowska K., W Rzeczpospolitej Krakowskiej. Uniwersytet w latach 1815–1832, w: Dzieje Uniwersytetu Jagiellońskiego w latach 1765–1850, t. 2, cz. I.

Nasza walka o szkołę polską: 1901–1917. Opracowania, wspomnienia, dokumenty, opracowała Komisja Historyczna pod przewodnictwem prof. dra Bogdana Nawroczyńskiego, Warszawa 1934.

Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, przekład W.O. Jakub Wujek T.J., Kraków 1935.

Sternthal B., Das Josephinum: 650 Jahre Wiener Medizingeschichte, Wien 2014.

Weiss S., Wiener Gelehrte und Buchbesitz : Handschriften und Inkunabeln der Palatina im Eigentum von Professoren der Universität Wien (15. –16. Jahrhundert); eine Forschungsprojekt als Beitrag zur 650-jährigen Bestandsfeier der Universität Wien im Jahre 2015; Wissenschaftsstipendium – Abschlussbericht, Wien 2014.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie.