Elementy filozofii pedagogiki u Stanisława Karpowicza

Krzysztof Śleziński

Abstrakt

The article draws attention to the relevance of Stanisław Karpowicz's (1864-1921) pedagogical views. In his opinion, the natural sciences play an important role in education, and because of this, their methods should be introduced to education. New textbooks, and books popularizing knowledge, should be prepared according to the principles of the natural sciences. For this purpose, lessons with students should be well-planned so as not to overwhelm them with casual information and detailed research. Rather, the idea is to concentrate on the well-thought out introduction to the basic principles of natural history. According to Karpowicz, knowledge obtained at school should have a higher moral sense. Unfortunately, school education is often overloaded with free-floating details and facts, which do not lead to greater comprehension, but rather hamper the usefulness and practicality of such knowledge. Karpowicz disagrees with the idea of forming the learner as "a walking encyclopaedia". Rather, it is more important that the sense of truth and the love for independent research be developed and aroused among learners.

Streszczenie

W artykule zwrócono uwagę na aktualność poglądów pedagogicznych Stanisława Karpowicza (1864-1921). W jego przekonaniu, ważną rolę w wychowaniu odgrywają nauki przyrodnicze, dlatego do edukacji należy wprowadzać metody tych nauk. Należy opracować nowe podręczniki i książki popularyzujące wiedzę, w których treści nauczania będą wyjaśniane przez poszczególne zasady przyrodoznawstwa. W tym celu należy dobrze opracować zajęcia z uczniami tak, aby nie zasypywać ich luźnymi wiadomościami i drobiazgowymi badaniami, lecz koncentrować się na dobrze obmyślonym zapoznawaniu ich z podstawowymi prawami natury. Zdaniem Karpowicza wiedza zdobywana w szkole musi mieć wyższe, moralne znaczenie. Niestety nauczanie szkolne przeładowane szczegółami, faktami, słabo lub wcale ze sobą nie połączonymi, nie prowadzi do zrozumienia, lecz zatrzymuje się na użyteczności i praktyczności wiedzy. Karpowicz nie zgadza się, aby z ucznia robić chodzącą encyklopedię. W uczniach należy wzbudzać poczucie prawdy i zamiłowanie do samodzielnych badań.

Słowa kluczowe: Stanisław Karpowicz, edukacja, filozofia pedagogiki, pozytywizm
References

Karpowicz S., Ideały i metoda wychowania spółczesnego, Warszawa – Lwów 1907.

Karpowicz S., Pedagogika osnuta na podstawach naukowych, M. Librachowa (oprac. i red.), w: S. Karpowicz, Wybór pism, , Warszawa 1929.

Karpowicz S., Szkice Pedagogiczne, Warszawa 1897.

Karpowicz S., Wybór pism. Pedagogika osnuta na podstawach naukowych, Warszawa 1929.

Karpowicz S., Zabawy i gry jako czynnik wychowawczy, Warszawa 1905.