Humanistyczna pedagogika społeczna jako pogranicze i obszar wspólny z katolicką nauką społeczną: szkic zagadnienia

Janina Kostkiewicz

Abstrakt

The purpose of this article is to take a step towards returning to social pedagogy those areas of educational practice and theory that were built on the borderlands between pedagogy and Catholic social teachings. This constitutes a humanistic social pedagogy. This endeavor is important, as it has been argued that pedagogues have lost their influence on this particular pedagogy, a pedagogy that influences social life and national culture in both theory and practice. Both historians of education and contemporary pedagogues have failed to take meaningful notice of the output, traditions and value of this unique relationship. This brief sketch is intended to encourage the more complete reconstruction of humanistic social pedagogy.

Streszczenie

Celem artykułu jest uczynienie kroku w kierunku przywrócenia pedagogice społecznej obszaru teorii i praktyki wychowawczej, który powstał na pograniczu pedagogiki i katolickiej nauki społecznej. Stanowi on humanistyczną pedagogikę społeczną. Działanie to ma sens, bowiem diagnoza stanu syntez i opracowań pedagogiki społecznej mówi o zagubieniu wkładu pedagogów w tę pedagogikę, zarazem w teorię i praktykę życia społecznego oraz kultury narodowej. Wkład ten wymyka się nie tylko historykom wychowania, ale i współczesnemu dyskursowi pedagogicznemu odbywającemu się z pominięciem tego dorobku, jego tradycji i wagi. Po niniejszym szkicu interpretacji zagadnienia humanistyczna pedagogika społeczna oczekuje na pełną rekonstrukcję.

References

Adamski Stanisław. „Parafialna Akcja Katolicka”. Ruch Katolicki 1 (1938).

Adamski Stanisław. Podstawy pracy Stowarzyszeń Akcji Katolickiej, Poznań: Naczelny Instytut Akcji Katolickiej (dalej NIAK), 1937.

Adamski Stanisław. Szkoła wedle nauki Kościoła i uchwał Synodu. Poznań: NIAK, 1939.

Cichosz, Mariusz. Pedagogika społeczna. Zarys problematyki. Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”, 2014.

Czuma Ignacy. Polityka ludnościowa III Rzeszy. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL, 1939.

Czuma, Ignacy. „Sprawiedliwość i miłość jako zasady chrześcijańskiego ustroju społecznego”, w: Katolicka myśl społeczna. Pamiętnik III Studium Katolickiego w Warszawie 5 – 10.IX.’37, 130-147. Poznań: NIAK, 1938.

Czuma, Ignacy. „Wolność narodu w państwie”. Prąd 37 (1939): 220-238.

Czuma, Ignacy. Filozoficzne punkty styczne zachodu i bolszewizmu. Lublin: Drukarnia Narodowa, 1930.

Dobrzyńska-Rybicka, Ludwika. „Czynniki wychowania moralnego w pracy zbiorowej”, w: Siły moralne wspólne wszystkim ludziom, ich źródła i rozwój przez wychowanie. Referaty VI Międzynarodowego Kongresu Wychowania Moralnego. Kraków: Komitet Organizacyjny VI-go Międzynarodowego Kongresu Wychowania Moralnego1934.

Dobrzyńska-Rybicka, Ludwika. „Wychowanie państwowe”, w: Katolicka myśl  ychowawcza. Pamiętnik II Studium Katolickiego w Wilnie w dn. 28.VIII – 1. IX. 1936r. Poznań: NIAK, 1937.

Dobrzyńska-Rybicka, Ludwika. „Wyzwolenie człowieka jako zagadnienie wychowawcze”. Kwartalnik Pedagogiczny R VII 2-3 (1935): 81-95.

Dobrzyńska-Rybicka, Ludwika. „Zadania świata kobiecego wobec kryzysu rodziny”, w: Rodzina. Pamiętnik I Katolickiego Studium o Rodzinie w Poznaniu, w dn. 2-6 września 1935. Poznań: NIAK, 1936.

Dobrzyńska-Rybicka, Ludwika. Chwila obecna. Próba analizy psychologiczno-etycznej. Poznań: Księgarnia św. Wojciecha, 1922.

Górski, Karol. „Sprawiedliwość i miłość w życiu społecznem”. Prąd 17 (1929): 187-196.

Górski, Ludwik. „Katolicyzm społeczny”. Ateneum Kapłańskie 16 (1919-1925): 33-48.

Jagielska Dominika, Kostkiewicz, Janina. Pedagogika humanizmu społecznego Andrzeja Niesiołowskiego. Kraków: Wydawnictwo UJ, 2015.

Koneczny, Feliks. „Kościół w Polsce wobec cywilizacji”. Ateneum Kapłańskie 22 (1928): 413-429.

Kostkiewicz Janina, Krankus Milan, Podmanický Ivan, Potočárova Maria. Wychowanie – rodzina – społeczny rozwój osoby. Studia ze spotkań krakowsko – bratysławskich. Výchova – Rodina – Sociálny rozvoj osoby. Štúdie zo stretnutí krakowsko-bratislavských. Kraków: Wydawnictwo UJ, 2015.

Kostkiewicz, Janina. „Krytyka warstwy wychowawczej totalitaryzmu komunistycznego lat dwudziestych i trzydziestych XX wieku w pismach Antoniego Szymańskiego”. W: W służbie nauki, wychowania i wartości. Szkice biograficzne o lubelskim środowisku naukowym, red. R. Skrzyniarz, M. Łobacz, B. Borowska, 439-455. Lublin: Wydawnictwo „Episteme”, 2015.

Kostkiewicz, Janina. Kierunki i koncepcje pedagogiki katolickiej w Polsce 1918-1939. Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”, 2013.

Kowalczyk, Stanisław. „Humanizm”, w: Powszechna encyklopedia filozofii, t. 4, red. Andrzej Maryniarczyk i in., 655-656. Lublin: Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu, 2003.

Kowalski, Kazimierz. Nauki rekolekcyjne o Akcji Katolickiej. Poznań: NIAK, 1934.

Kowalski, Kazimierz. Katolickie plany reformy społecznej a ustrój rolny w Polsce. Poznań: Biblioteka Akcji Katolickiej nr 8, 1938.

Krotoski, Kazimierz. „Kultura i lojalność obywatelska jako przedmiot wychowania młodzieży”. Przegląd Powszechny 143 (1919): 53-59; 144 (1919): 151-161.

Majka, Józef. Filozofia społeczna. Wrocław: Wydawnictwo Wrocławskiej Księgarni Archidiecezjalnej, 1982.

Malinowski, Wacław. „Harcerstwo w służbie Bogu i Polsce”. Miesięcznik Katechetyczny i Wychowawczy 6 (1936): 291-297.

Niesiołowski, Andrzej. „Sprawa koordynacji katolickiego ruchu społecznego”. Przewodnik Społeczny 1 (1929): 1-7; dokończenie: 2 (1929): 49-55.

Niesiołowski, Andrzej. „Problemat konsumenta kulturalnego i polityki kulturalnej”. Kultura i Wychowanie 3 (1936): 1-16.

Niesiołowski, Andrzej. Koła oświatowo-wychowawcze. Zadania – teoria – wskazania praktyczne. Poznań: Księgarnia św. Wojciecha, 1939.

Niesiołowski, Andrzej. Metody realizacji wychowania społecznego. Poznań: NIAK, 1936.

Ożóg, Tomasz. „J. Maritaina koncepcja wychowania człowieka”. Roczniki Nauk Społecznych KUL 2 (1993):6-19.

Pelczarski, Kazimierz. Działalność wychowawcza o. Mariana Pirożyńskiego (1899-1964). Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL, 2006.

Pirożyński, Marian. „Udział kapłana w reformie społecznej”. Homo Dei 8 (1939): 102-114.

Pirożyński, Marian. „Wychowawca młodzieży”. Homo Dei 8 (1939): 223-228.

Pirożyński, Marian. „Wynurzenia bezrobotnego”. Homo Dei 7 (1938).

Piwowarczyk, Jan. „Przyszłość myśli katolicko-społecznej i warunki jej realizacji w Polsce”, w: Katolicka myśl społeczna. Pamiętnik III Katolickiego Studium w Warszawie, 173-192. Poznań: NIAK, 1938.

Piwowarczyk, Jan. Inteligencja a ruch chrześcijańsko-społeczny. Poznań: Księgarnia św. Wojciecha, 1926.

Piwowarczyk, Jan. Współczesne kierunki społeczne. Kraków: Nakł. Związku Katolickich Stowarzyszeń Robotników Diecezji Krakowskiej, 1927.

Rembierz, Marek. „Sensus catholicus: uniwersalizm, obiektywizm, realizm. Myśl filozoficzn-teologiczna i działalność pedagogiczno-duszpasterska Jacka Woronieckiego OP w rozprawach i wspomnieniach Stefana Swieżawskiego”, w: Człowiek – moralność – wychowanie. Życie i myśl Jacka Woronieckiego OP, red. J. Gałkowski, Maurycy L. Niedziela. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL, 2000.

Roszkowski Antoni, „Światowa organizacja robotników Chrześcijańskich M.K.Ch.Z.Z.”. Ateneum Kapłańskie 23 (1929): 86-94.

Roszkowski, Antoni. „Rola Kościoła w rozwiązaniu kwestii społecznej w oświetlaniu encykliki Rerum Novarum”. Ateneum Kapłańskie 28 (1931): 429-447.

Rynio, Alina (wybór i przedmowa). Solidarność w nauczaniu Jana Pawła II. Wybór tekstów. Lublin: Instytut Edukacji Narodowej, 2005.

Sawicki, Franciszek, „Założenia filozoficzne katolickiej myśli społecznej”, w: Katolicka myśl społeczna . Pamiętnik III Studium Katolickiego w Warszawie 5–10 IX ’37. Poznań: NIAK, 1938.

Sawicki, Franciszek. Filozofia życia. Poznań: NIAK, 1936.

Sopoćko, Michał, „Autorytet w rodzinie a wolność dziecka”. Ku Szczytom 3 (1939): 255-261.

Sopoćko, Michał, „Alkoholizm a młodzież szkolna”, w: Księga Pamiątkowa Kursu Katechetycznego w Krakowie (od 9 do 12 kwietnia 1929 R.). Kraków: Nakładem Komitetu Kursu Katechetycznego, 1929. Sopoćko, Michał. O obowiązkach społecznych. Wilno: [b.m.w.] 1931.

Sułowski, Jan. „Rola wychowania społecznego w przebudowie świata”, w: Katolicka myśl społeczna. Pamiętnik III Studium Katolickiego w Warszawie 5 – 10.IX.’37, 401-413. Poznań: NIAK, 1938.

Szymański, Antoni. „Bolszewizm jako prąd kulturalny i cywilizacyjny”. Prąd 32 (1937): 207-242. Szymański, Antoni. „Zasadniczy problemat etyki płciowej”. Prąd 18 (1930): 308-317.

Szymański, Antoni. Społeczne znaczenie rozwodów. Lublin: Towarzystwo Wiedzy Chrześcijańskiej, 1931.

Śliwerski, Bogusław. „Chrześcijańska wizja samowychowania”. Życie Katolickie 7-8 (1986): 139-147.

Śliwerski, Bogusław. Przyrzeczenie harcerskie. Historia, metodyka, manipulacje. Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”, 2009.

Święs, Kazimierz. „Społeczna nauka Kościoła”. W: Powszechna encyklopedia filozofii, tom 9, red. Andrzej Maryniarczyk i in., 149-151. Lublin: Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu, 2008.

Theiss, Wiesław. „Katolicka praca społeczno-wychowawcza. Szkic zagadnienia”. Pedagogika Społeczna 2 (2013): 47-71.

Theiss, Wiesław. Troska i nadzieja. Działalność społeczno-wychowawcza ks. Henryka Szumana na Pomorzu w latach 1908-1939. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 2012.

Winkowski, Józef. Ustawy Sodalicji Mariańskiej Młodzieży Szkół Średnich w Polsce. Warszawa: Nakł. Związku Sodalicji Maryji szkół średnich, 1920.

Wojsa, Stefan. „Hasła katolicko-społeczne w życiu młodzieży akademickiej”. Ateneum Kapłańskie 28 (1931): 282-286.

Woroniecki, Jacek. Wychowanie społeczne i praca społeczna. Warszawa: Biblioteka Prądu, 1921.

Wóycicki, Aleksander. Socjalizm a religia. Studjum socjologiczne. Poznań: Księgarnia św. Wojciecha, [b.r.w.].

Wóycicki, Aleksander. „Rola wychowania w naprawie niesprawiedliwości społecznej”. W: Katolicka myśl wychowawcza. Pamiętnik II Studium Katolickiego w Wilnie w d. 28. VIII – 1. IX. 1936r. Poznań: NIAK, 1937.

Wóycicki, Aleksander. Praca społeczna w parafii. Szkic historyczno-społeczny. Poznań: NIAK, 1937.

Wyszyński, Stefan. „Antyreligijne wychowanie w organizacjach socjalistycznych”. Ateneum Kapłańskie 42 (1938): 485-490.

Wyszyński, Stefan. „Nowe prawo o stowarzyszeniach”. Ateneum Kapłańskie 31 (1933): 55-64.

Wyszyński, Stefan. „Społeczeństwo i prasa a wychowanie młodzieży”. Ateneum Kapłańskie 32 (1933): 175-188.

Wyszyński, Stefan. Przemiany moralno-religijne pod wpływem bezrobocia. Włocławek: [b.w.] 1937.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie.