Wieloznaczność pojęcia „polskości” w narracjach mieszkańców rejonu ostrowieckiego (Białoruś)​

Marcelina Jakimowicz

Abstrakt

Ambiguity of the Concept of “Polishness” in the Narratives of the Inhabitants of the Ostrowiec Region (Belarus)

The article is based on ethnographic research conducted in the Ostrowiec region of Belarus. This region is characterized by the greatest postwar decline of the polish population, across the whole of Belarus (in the 1960s from 65.5% to 9.8%).The text presents reflections from the research related the historical awareness of “polish footnote” and their meanings given by the local population, but also covers the ethnic and religious specificities of the region. The last part of the article is narratives of people defined as “the last Poles” – born in the Second Polish Republic polish speaking catholick, who remember the pre-war and war periods.
Słowa kluczowe: polish minority, Ostrowiec District on Belarus, Belorusian SSR, historical awareness, lithuanian-belarusian borderland, footnote of memory
References

Babkou I., Białoruś kraina otoczona wysokimi górami, Olsztyn 2004.

Baudouin de Courtenay-Jędrzejewiczowa C., Grupy etniczne na ziemiach Wielkiego Księstwa Litewskiego, w: C. Baudouin de Courtenay-Jędrzejewiczowa. Łańcuch tradycji. Teksty wybrane, wyb. L. Mróz, A. Zadrożyńska, Warszawa, 2005, s. 359–400.

Cywiński B., Dzieje narodów Europy Wschodniej. Szańce kultury, Warszawa, 2014.

Darski J., Białoruś. Historia, współczesność, konflikty narodowe, Warszawa, 1993

Dąbrowski G., Prosta etnografia Wileńszczyzny, Wrocław, 2013

Demski D., „Najważniejsze, żeby pamiętać”… Cmentarz jako źródło do badań tożsamości zbiorowej mieszkańców wsi na Białorusi i ich wyobrażeń na temat śmierci, „Etnografia Polska”, nr 44 (1–2) 2000, s. 79–98.

Demski D., Pogranicze jako patchwork. Refleksje z Białorusi, „Etnografia Polska”, nr 47 (1–2) 2003, s. 129–148.

Engelking A., Nacje, to znaczy grupy religijne, „Kultura i Społeczeństwo”, nr 40 (1) 1996, s. 109–139.

Engelking A., The Natsyas of the Grodno region of Belarus: A Field Study, „Nations and Nationalism”, nr 5 (2) 1999, s. 175–206.

Engelking A., Pozasakralne funkcje pacierza. Z obserwacji etnografa na pograniczu katolicko-prawosławnym na Grodzieńszczyźnie, „Etnolingwistyka”, nr 13, 2001, s. 85–100.

Engelking A., Proste robocze ludzie chrześcijanie, czyli wizerunek własny białoruskich kołchoźników. Konkluzje antropologa po dwóch dekadach badańterenowych, w: Etnograficzne wędrówki po obszarach antropologii, red. Ł. Smyrski, K. Waszczyńska, Warszawa, 2013, s. 189–208.

Filipkowski P., Historia mówiona i wojna. Doświadczenie obozu koncentracyjnego w perspektywie narracji biograficznej, Wrocław, 2010

Głowacka-Grajper M., Zbiorowości polskie w zachodnich republikach byłego ZSRR, „Studia BAS”, nr 34 (2) 2013, s. 51–84.

Kabzińska I., Wśród „kościelnych Polaków”: Wyznaczniki tożsamości etnicznej (narodowej) Polaków na Białorusi, Warszawa, 1999

Sobecki M., Kultura symboliczna a tożsamość. Studium tożsamości kulturowej Polaków na Gro­dzieńszczyźnie z perspektywy edukacji międzykulturowej, Białystok, 2007

Kowalski M., Wileńszczyzna jako problem geopolityczny w XX wieku, „Prace Geograficzne”, nr 218, 2008, s. 267–296.

Mironowicz E., Białoruś, Warszawa, 2007

Patek A., Polska diaspora w Rosji Radzieckiej i ZSRR, w: Polska diaspora, red. A. Walaszek, Kraków, 2001, s. 293–316.

Peršaj A., Tutèjšasc’ kak taktika kul’turnogo soprotiveniâ: lokal’nosti, social’noj mobil’nostii belarusskoj nacional’noj identičnosti, „Forum novejšej vostočnoevropejskoj istoriii kul’tury”, nr 2, 2012, s. 251–268.

Smułkowa E., Białoruś i pogranicza. Studia o języku i społeczeństwie, Warszawa, 2002

Sobecki M., Kultura symboliczna a tożsamość. Studium tożsamości kulturowej Polaków na Grodzieńszczyźnie z perspektywy edukacji międzykulturowej, Białystok, 2007

Trojan M., Środowisko lokalne, życie codzienne, przemiany kulturowe (rejon ostrowiecki obwodu grodzieńskiego), „Wrocławskie Studia Wschodnie”, nr 18, 2014 , s. 103–115.

Waszczyńska K., „Do” czy „na” Białorusi – refleksje o współczesnym narodzie i państwie białoruskim, w: Etnograficzne wędrówki po obszarach antropologii, red. Ł. Smyrski, K. Waszczyńska, Warszawa, 2013, s. 209–221.

Waszkiewicz J., Europa czy „Azjopa”?, w: Białoruś. Przeszłość i teraźniejszość. Kultura. Literatura. Język, red. R. Radzik, M. Sajewicz, Lublin, 2010, s. 79–93.

Wejland A.P., Antropolog i pojęcie świadectwa. O niektórych pułapkach w badaniu terenowym, w: Tematy trudne. Sytuacje badawcze, red. I.B. Kuźma, Łódź, 2013,  s. 111–142.

Zaharkevič S.A., Ètničeskie men’šinstva Belarusi XIV–XVIII vv. v sovremennoj pol’skoi istoriografii, w: Krynìcaznaŭstva ì specyâl’nyâ gìstaryčnyâ dyscypliny navuk, vyp. 7, red. S.M. Hodzín, Mínsk, 2012 , s. 109–117.

Zowczak M., Brasławszczyzna, białoruska prowincja. Szkice z kultury symbolicznej, „Konteksty. Polska Sztuka Ludowa”, nr 52, 1998, s. 26–27.

Kwartalnik "Prace Etnograficzne" ukazuje się w sposób ciągły on-line.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana kwartalnie w internecie.