Audio-antropologia: praktykowanie dyscypliny poprzez dźwięk

Agata Stanisz


Audio-anthropology: practice of the discipline through sound

The article pertains to the notion of audio-anthropology both as the methodology and the way of practice of the discipline through sound. The audio-anthropology should be understood as application of digital audio technologies relating to recording, editing, arranging, listening and publishing: a) cultural sonic manifestations, b) audio-representations. In other words, the audio-anthropology is the audio-production of anthropological knowledge. As an alternative way of „doing discipline” the audio-anthropology is the result of so called auditory turn which had raised the question of the authoritarianism of Eye – fundamental and irrefutable organ of insight into the socio-cultural reality. Practice of sounded anthropology casts doubt on oculocentric model of anthropological knowledge and leads to appreciation of sonic phenomenon and practices in a social life.

Słowa kluczowe: anthropology of sound, audio-anthropology, audiography, acoustemology, knowledge

Atkinson R., Ecology of Sound. The Sonic Order of Urban Space, „Urban Studies” 2007, vol. 44, nr 10, s. 1905–1917.

Atkinson R., Ears Have Walls. Thoughts on the Listening Body in Urban Space, „Aether” 2011, vol. 7, s. 12–26.

Bernat S., Wizualizacja krajobrazu dźwiękowego, [w:] Krajobraz kulturowy – cechy, walory, ochrona. Problemy Ekologii Krajobrazu, red. W. Wołoszyn, t. XVIII, Lublin 2006, s. 511–518.

Bernat S., Kierunki kształtowania krajobrazów dźwiękowych, [w:] Dźwięk w krajobrazie. Stan i perspektywy badań. Materiały Interdyscyplinarnego Seminarium. Lublin 3–4 września 2008, red. S. Biernat, Lublin, s. 19–20.

Bernat S., Metody badań krajobrazów dźwiękowych, [w:] Dźwięk w krajobrazie. Stan i perspektywy badań. Materiały Interdyscyplinarnego Seminarium. Lublin 3–4 września 2008, red. S. Bernat, Lublin, s. 122–133.

Bernat S., Estetyczne wartości w interdyscyplinarnych studiach krajobrazu dźwiękowego, [w:] Geografia i wartości, red. G. Janicki, M. Łanczont, Lublin 2009, s. 190–204.

Corbin A., Village Bells: Sound and Meaning in the Nineteenth Century French Countryside, New York 1998

Corbin H., Pearson N., Spiritual Body and Celestial Earth: From Mazden Iran to Shi’ite Iran, Princeton, NJ 1977

Erlmann V., But What of the Ethnographic Ear? Anthropology, Sound and the Senses, [w:] Hearing Cultures: Essays on Sound, Listening and Modernity, ed. V. Erlmann, Oxford–New York 2004, s. 1–20.

Erlmann V., Reason and Resonance. A History of Modern Aurality, New York 2010

Feld S., Sound and Sentiment: Birds, Weeping, Poetics, and Song in Kaluli Expression, Philadelphia 1990

Feld S., From Ethnomusicology to Echo-Muse-Ecology: Reading R. Murray Schafer in the Papua New Guinea Rainforest1994, [dostęp: 01.07.2014].

Feld S., Waterfalls of Song: Sn Acoustemology of Place Resounding in Bosavi, Papua New Guinea, [w:] Senses of Place, eds. S. Feld, K.H. Basso, Santa Fe 1996, s. 91–136.

Feld S., Copenhagen Carillon, nagranie audio 2004, [dostęp: 01.07.2014].

Feld S., A Rainforest Acoustemology, [w:] The Auditory Culture Reader, eds. M. Bull, L. Back, Oxford 2006, s. 223–239.

Feld S., Birds, Bells, Car Horns: Acoustemologies across New Guinea, Europe, Africa, nagranie audio 2006, [dostęp: 01.07.2014].

Feld S., Brenneis D., Doing Anthropology in Sound, „American Ethnologist” 2004, vol. 31, nr 4, s. 461–474.

Feld S., Schwartz H, The Elusive: Listening, nagranie audio 2011, [dostęp: 01.07.2014].

Hirschkind C., The Ethical Soundscape: Cassette Sermons and Islamic Counterpublics, New York 2006.

Howes D., Introduction: Summon All the Senses, [w:] The Varieties of Sensory Experience: A Sourcebook in the Anthropology of the Senses, ed. D. Howes, Toronto 1991, s. 3–23.

Howes D., Empire of the Senses: The Sensual Culture Reader, Oxford–New York 2005.

Howes D., The Expanding Field of Sensory Studies, Sensory Studies 2013, [dostęp: 01.07.2014].

Howes D., Classen C., Doing Sensory Anthropology, „Sensory Studies”, [dostęp: 01.07.2014].

Järviluoma H. i in., Acoustic Environments in Change and Five Village Soundscapes, Tampere 2010

Kapchan D.A., Traveling Spirit Masters: Moroccan Gnawa Trance and Music in the Global Marketplace, Middletown 2007

Krzemińska W., Krzemińska A., Ekspansja nowych form komunikacyjnych w środowisku dźwiękowym człowieka, [w:] Przestrzenie wizualne i akustyczne człowieka. Antropologia audiowizualna jako przedmiot i metoda badań, red. A. Janiak, W. Krzemińska, A. Wojtasik-Tokarz, Wrocław, 2007, s. 110–127.

Losiak R., Tańczuk R. (red.), Audiosfera miasta, Prace Kulturoznawcze XIII, Wrocław 2012

Maternik E., Muzyka w przekazie audiofilskim, [w:] Przestrzenie wizualne i akustyczne człowieka. Antropologia audiowizualna jako przedmiot i metoda badań, red. A. Janiak, W. Krzemińska, A. Wojtasik-Tokarz, Wrocław 2007, s. 84–95.

McLuhan M., Gutenberg Galaxy: The Making of Typographic Man, New York 1962

Meelberg V. i in., Breaching Sonic Barriers? Sound Studies as a Transdiscipline, „Journal of Sonic Studies” 2013, vol. 5, [dostęp: 01.07.2014].

Meintjes L., Making Music Zulu in a South African Studio, Durham–London 2003

Michalak T.Z., Introduction: The Auditory Turn-on, [w:] The Megaphone of Destiny – Composition, Voice, and Multitude in the Auditory Avant-garde of the Twentieth Century: Gertrude Stein, Samuel Beckett, John Cage, and Frank Zappa, Vancouver 2013, s. 2–20.

Paterson M., Haptic Geographies: Ethnography, Haptic Knowledges and Sensuous Dispositions, „Progress in Human Geography” 2009, vol. 33, nr 6, s. 766–788.

Pinch T., Bijsterveld K., Sound Studies: New Technologies and Music, „Social Studies of Science” 2004, vol. 34, nr 5, s. 635–648.

Pink S., The Future of Sensory Anthropology/the Anthropology of the Senses, „Social Anthropology” 2010, vol. 18, nr 3, s. 331–340.

Pistrick E., Introduction, [w:] Audiovisual Media and Identity Issues in Southeastern Europe, eds. E. Pistrick, N. Scaldaferri, G. Schwörer,Cambridge 2011, s. 1–12.

Rice T., Soundselves: An Acoustemology of Sound and Self in the Edinburgh Royal Infirmary, „Anthropology Today” 2003, vol. 19, nr 4, s. 4–9.

Samuels D.W i in., Soundscapes: Toward a Sounded Anthropology, „Annual Review of Anthropology” 2010, vol. 39, s. 329–345.

Schafer R.M., Soundscape: Our Sonic Environment and the Tuning of the World, Rochester, Vermont 1993

Schloss J.G., Making Beats. The Art of Sample-Based Hip Hop, Middletown, CT 2004

Schmidt L.E., Hearing Things: Religion, Illusion and the American Enlightenment, Cambridge 2009

Schulze H., The Sound and The Senses: Historical Anthropology of Sound, Conference Hearing Modern History. Auditory Cultures in the 19th and 20th Century, Wissenschaftskolleg Berlin (conference proceedings) 2010, [dostęp: 01.07.2014].

Shannon J., Emotion, Performance, and Temporality in Arabmusic: Reflections on Tarab, „Cultural Anthropology”, 2003, vol. 18, nr 1, s. 72–98.

Spray S.A., Aesthetic Experience and Applied Acoustemology. Blue Sky, White River Liner Notes, „Anthropology News”, 2011, s. 14, [dostęp: 01.07.2014].

Stanisz A., Audiografia i dewizualizacja antropologii w badaniu miejskiej audiosfery świecie, [w:] Audiosfera miasta, red. R. Losiak, R. Tańczuk, Prace Kulturoznawcze XIII, Wrocław, 2012, s. 99–111.

Sterne J., The Audible Past: Cultural Origins of Sound Reproduction, Durham, NC 2003

Stoller P., The Taste of Ethnographic Things, Philadelphia 1989

Stoller P., Sensuous Scholarship, Philadelphia 1997

Taussig M., Mimesis and Alterity: A Particular History of the Senses, New York 1993

van Ede Y., Sensuous Anthropology: Sense and Sensibility and the Rehabilitation of Skill, „Anthropological Notebooks”, 2009, vol. 15, s. 61–75.

Wala K., Spacery miejskie – od badań nad fonosferą do refleksji nad wielozmysłową konstrukcją ludzkiego doświadczenia bycia-w-świecie, [w:] Audiosfera miasta, red. R. Losiak, R. Tańczuk, Prace Kulturoznawcze XIII, Wrocław, 2012, s. 113–132.

Truax B., Acoustic Communication, Westport, Connecticut 2001

Westerkmap H., Soundscape Composition: Linking Inner and Outer Worlds, 1999 , [dostęp: 01.07.2014].

Wrightson K., An Introduction to Acoustic Ecology, „Journal of Electroacoustic Music”, 1999, vol. 12, s. 10–13, [dostęp: 01.07.2014].

Źródła internetowe

Handbook for Acoustic Ecology [dostęp: 01.07.2014].

Miasto Dźwięków [dostęp: 01.07.2014].

PalimpestMaps [dostęp: 01.07.2014].

Sensing the Unseen [dostęp: 01.07.2014].

Sound and Anthropology. Body, Environment and Human Sound Making [dostęp: 01.07.2014].

Sounds of Europe [dostęp: 01.07.2014].

World Forum for Acoustic Ecology [dostęp: 01.07.2014].

The Freesound [dostęp: 01.07.2014].

The World Soundscape Project [dostęp: 01.07.2014].

Transportodrone [dostęp: 01.07.2014].

Kwartalnik "Prace Etnograficzne" ukazuje się w sposób ciągły on-line.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana kwartalnie w internecie.