Dziedzictwo kulturowe mniejszości narodowych, etnicznych i religijnych  kręgu Karpat – narracje  lokalne i zarządzanie instytucjonalne (wstępne rezultaty badania pilotażowego)

Ewa Kocój

Abstrakt

In recent years, interest in the cultural heritage of the Carpathian region has intensified. Projects from different countries offer new solutions that may contribute to the revival of this particular sphere of cultural heritage in Central and Eastern Europe. These projects are carried out by local communities and institutions (museums). Tangible and intangible cultural heritage of minorities has become a focus of increasingly strong identity narratives referring to old and new ideas and ideologies. These narratives often bring back former conflicts existing in local communities, thus becoming the symbols of these conflicts on the one hand, and on the other hand – allowing for new solutions in line with modern culture trends.
Objective: The following article presents the preliminary results of the pilot study conducted in 2015 on the minority cultural heritage and heritage management in the Carpathians. The goal of the study was to explore cultural codes and contemporary narratives related to the cultural heritage of minorities as well as to investigate the reception of the management of UNESCO sites present in the minds and notions of local communities and in institutional management. In addition, the study focused on traditional arts and crafts in the context of local entrepreneurship and on the strategies of minority heritage presentation in Carpathian museums.
Methodology: The article uses qualitative methods of scientific research applied from the emic (from within the group) and etic (from outside the group) perspectives. The following research techniques were used: standardized and free interviews, explicit and implicit participatory observation, analysis of legal and archival documents, storytelling, and visual material analysis.
Conclusions: The study showed, that there are more and more discussions on the minority cultural heritage in the Carpathians, which focus on the hidden agenda of UNESCO list entries, including on the reasonableness and related commercialization of such entries as well as on the consequences they have for local communities. The preliminary pilot study revealed, that it is necessary to explore the local community in depth as part of an interdisciplinary grant, which could help develop modern heritage management based on the local and cross-cultural perspective.
 

Słowa kluczowe: dziedzictwo kulturowe, Karpaty, mniejszości narodowe, etniczne i religijne, zarządzanie dziedzictwem kulturowym, tradycyjne profesje, miejsca symboliczne, muzea karpackie, kolekcje lokalne
References

Adamowski J., Wójcicka M., Pamięć jako kategoria rzeczywistości kulturowej, Lublin, 2012.

Angrosino M., Badania etnograficzne i obserwacyjne, Warszawa, 2010.

Assmann J., Pamięć kulturowa. Pismo, zapamiętywanie i polityczna tożsamość w cywilizacjach starożytnych, przeł. A. Kryczyńska-Pham, Warszawa, 2008.

Avery G.C., Przywództwo w organizacjach. Paradygmaty i studia przypadków, Warszawa, 2009

Barańska K., Muzeum w sieci znaczeń, Kraków, 2013.

Barański J., Bartosz A., Tabor pamięci Romów, Tarnów, 2003

Bernea H., Muzeografia marturisitoare se adreseaza inimii, http://www.crestinortodox.ro/religie/horia-bernea-muzeografia-marturisitoare-adreseaza-inimii-120128.html [dostęp: 23.04.2016].

Bernea H., Nicolau I., Huluța C., Câteva gânduri despre muzeu, cantități, materialitate șiîncrucișare,http://editura.liternet.ro/carte/48/Horia-Bernea-Irina-Nicolau-Carmen-Huluta/Cateva-ganduri-despre-muzeu-cantitati-materialit.ate-si-incrucisare--Dosar-sentimental.html [dostęp: 3.05.2016].

Bierat-Gieroń B., Kierunki rozwoju polityki kulturalnej w Polsce po 1989 roku. Koncepcje ministerialne, ,,Zarządzanie w Kulturze”, z. 3, 2015, s. 205–219

Bierat-Gieroń B., Kierunki rozwoju polityki kulturalnej w Polsce po 1989 roku. Koncepcje ministerialne, ,,Zarządzanie w Kulturze”, z. 2, 2016 ,s. 91–105.

Boje D.M., Tourani N., Storytelling, czyli o materialności praktyk opowiadania, [w:] D. Jemielniak, Badania jakościowe. Podejścia i teorie, Warszawa, 2012.

Connerton P., Jak społeczeństwa pamiętają, Warszawa, 2012.

Czamańska I., Wołosi – strażnicy gór, [w:] Kalendarz Pasterski 2014, http://www.goraleslascy.pl/aktualnosci/pierwsze-wydanie-kalendarza-pasterskiego-na-2014r/.

Czarniawska B., Trochę inna teoria organizacji. Organizowanie jako konstrukcja sieci działań, Warszawa, 2010.

Dudek K.J., Muzeum etnograficzne – między nauką a sztuką. O trybach legitymizacji w procesie kulturowego wytwarzania obiektów i kryzysie muzeów, „Stan Rzeczy” 2013, z. 1(4), s. 87–105.

Friedberg D., Potęga wizerunku, Kraków, 2005.

Golka M., Pamięc ́społeczna i jej implanty, Warszawa, 2009.

Griffin R.W., Podstawy zarządzania organizacjami, Warszawa, 2004.

Guidelines for the Establishment of National „Living Human Treasures” Systems, http://www.unesco.org/culture/ich/doc/src/00031-EN.pdf [dostęp: 3.07.2015].

Halbwachs M., Społeczne ramy pamięci, Warszawa, 2008.

Hall E., Ukryty wymiar, Warszawa, 1976.

Hoare K.J., Buetow S., Mills J., Francis K., Using an Emic and Etic Ethnographic Technique in a Grounded Theory Study of Information Use by Practice Nurses in New Zealand, ,,Journal of Research in Nursing” 2012, z. 18(8), s. 720–731.

Hofstede G., Kultury i organizacje: zaprogramowanie umysłu, Warszawa, 2011 .

Januszewska-Folga D., Muzea: fenomeny i problemy, Kraków, 2015.

Jawor G., Osady prawa wołoskiego i ich mieszkańcy na Rusi Czerwonej w późnym średniowieczu, wyd. 2 uzup., Lublin, 2004.

Jemielniak D., Kultura: zawody i profesje, Prace i Materiały ISM SGH, nr 32, 2005 , s. 7–22, http://www.crow.kozminski.edu.pl/papers/zawody%20i%20profesje.pdf[dostęp: 2.05.2016].

Kabaczij R., Zmiany świadomości Łemków na wskutek wysiedleń, http://www.beskid-niski.pl/index.php?pos=/lemkowie/historia/zmianyk [dostęp: 2.07.2016].

Kapralski S., Naród z popiołów. Pamięć zagłady a tożsamość Romów, Warszawa, 2012.

Kaufmann J.-C., Wywiad rozumiejący, Warszawa, 2010.

Kędziora A., Zarządzanie pamięcią o artyście na przykładzie szlaku kulturowego, „Problemy Zarządzania”, vol. 11, 2013, nr 4(44), s. 101–112.

Kędziora A., Zarządzanie „pamięcią niechcianą” o artyście. Studium przypadku „poety wyklętego” Rafała Wojaczka, ,,Zarządzanie w Kulturze”, z. 4, 2015, s. 357–378.

Kłosek E., 2005 Świadomośćetniczna i kultura społeczności polskiej we wsiach Bukowiny rumuńskiej,Wrocław.

Kocój E., Artefakty przeszłości jako ślady pamięci. Dziedzictwo kulturowe Aromanów (Wołochów) na Bałkanach, ,,Prace Etnograficzne”, z. 4, 2015, s. 271–305.

Kocój E., Heritage without Heirs? Tangible and Religious Cultural Heritage of the Vlachs Minority in Europe in the Context of Interdisciplinary Research Project (Contribution to the Subject), ,,Balcanica Posnaniensia”, 2015, s. 137–147.

Kocój E., Ignoranceversus Degradation? The Profession of Gypsy Bear Handlers and Intangible Cultural Heritage. Case Study– Romania (part I), ,,Zarządzanie w Kulturze”, t. 17, z. 3, s. 263–283.

Konach T., Problematyka prawnej ochrony dziedzictwa niematerialnego na przykładzie przejawów folkloru, ,,Zarządzanie w Kulturze”, t. 15, 2014, z. 1, s. 29–38.

Kostera M., Antropologia organizacji. Metodologia badań terenowych, Warszawa, 2008.

Kożuch B., Kompetencje menedżerów organizacji publicznych: teoria a praktyka zarządzania, „Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu”, 2010, nr 156, s. 337–345.

Kożuch B., Nauka o organizacji, Warszawa, 2011.

Krasowska H., Mniejszość polska na południowo-wschodniej Ukrainie, Warszawa, 2012.

Kvale S., Prowadzenie wywiadów, Warszawa, 2012.

Maciejewska M., Graczyk L. (oprac.), Muzea prywatne / kolekcje lokalne. Raport z badań, Bydgoszcz–Warszawa, 1989.

Małeta A., Czudeccy Żydzi w pamięci współmieszkańców, „Polska Sztuka Ludowa – Konteksty”, t. 43, 1989 , z. 1–2.

Michałek J., Górale dziedzicami pasterskich tradycji Wołochów, http://archiwum.zwiazekg.type.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=249:woosi-w-karpatach-jozef-michaek&catid=80:spoeczestwo&Itemid=92 [dostęp: 1.04.2016].

Mintzberg H., Przywództwo, Gliwice, 2005.

Popoiu P., Muzeul Naţional al Satului ,,Dimitrie Gusti”. Raport de Activitate 2007–2009. Evaluare finală, www.muzeul-satului.ro/Evaluare_finala_2007_2009_MNSDG.pdf [dostęp: 1.12.2015].

Prawelska-Skrzypek G., Polityka kulturalna polskich samorządów. Wybrane zagadnienia, Kraków, 2003

Sułkowski Ł., Metodologie emic i etic w badaniach kultury w zarządzaniu, „Management and Business Administration. Central Europe”, nr 1(108)2012, s. 64–71.

Szeląg M. (red.), Raport o stanie edukacji muzealnej. Suplement, część I, Kraków, 2013.

Szpociński A. (red.), Pamię ́zbiorowa jako czynnik integracji iźródło konfliktów, Warszawa, 2009.

Szpociński A., Kwiatkowski P.T., Przeszłość jako przedmiot przekazu, Warszawa, 2006.

Szulborska-Łukaszewicz J., Trends in Cultural Policy and Culture Management in Poland (19892014 – I), ,,Zarządzanie w Kulturze”, z. 3, 2015, s. 221–240.

Szulborska-Łukaszewicz J., Trends in Cultural Policy and Culture Management in Poland (19892014 – II), ,,Zarządzanie w Kulturze”, z. 2, 2016, s. 107–124.

Trzeszczyńska P., Łemkowszczyzna zapamiętana. Opowieści o przeszłości i przestrzeni, Kraków, 2013.

Trzeszczyńska P., Pamięć o nie-swojej przeszłości. Przypadek Bieszczadów, Kraków, 2016.

Żukowski P., Podstawy organizacji pracy i kierowania. Kompleksowe ujęcie, Szczecin, 1998.

Żukowski P., Muszyński A., Łazowska H., Techniki zarządzania i style kierowania, Koszalin, 1998.

Kwartalnik "Prace Etnograficzne" ukazuje się w sposób ciągły on-line.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana kwartalnie w internecie.