Kampus w mieście – narzędzia i efekty polityki przestrzennej Uniwersytetu Warszawskiego  

Mikołaj Gomółka

Abstrakt

Campus in the city – tools and effects of spatial policy of the University of Warsaw

The main goal of the article is to show actions taken by the University of Warsaw in order to improve the quality of campus spaces, as well as to evaluate these actions. To gather information, the method research by design was used, because the author is an active participant of the planning process. The first part of the article describes the history and main features of three campuses – Centrum-Powiśle, Ochota and Służew – and the spatial ambitions of the university. Challenges facing higher education institutions are also presented. The second part of the article is intended to show the main tools and actions implemented to fulfil the ambition of the University of Warsaw. The main tool is a long-term investment program, co-financed by the government. It is a push factor for the university to rethink its spatial structure. Urban planning process is shown more specifically on the example of the Ochota Campus masterplan. In the third part of the article there is an assessment of activities carried out so far. It was found out that the long-term investment program is a good tool to increase the quality of campus space, it should, however, implement financing of public spaces as much as new buildings. It was also emphasized that the participation process should include neighbouring communities and not only people from the university. Finally, future perspectives of how campus spaces are going to change are presented.
 
Keywords: urbanism, campuses, masterplan, spatial planning, development strategy, University of Warsaw
 
Zarys treści: Celem niniejszej pracy jest zarysowanie działań podejmowanych przez Uniwersytet Warszawski, zmierzających do poprawy jakości przestrzeni kampusów, oraz ocena tych działań. Badanie opisywanych procesów odbywało się metodą research by design, ponieważ autor w czynny sposób bierze udział w ich realizacji. W pierwszej części artykułu przedstawiono historię i specyfikę każdego z kampusów UW oraz ambicje przestrzenne Uniwersytetu. Scharakteryzowano również wyzwania, przed którymi stoi obecnie szkolnictwo wyższe. Rozdział drugi poświęcono narzędziom dobranym przez UW w celu realizacji swoich zamierzeń – na czele z wieloletnim programem inwestycyjnym, który jest dla UW czynnikiem motywującym wprowadzanie zmian przestrzennych. Działania urbanistyczne pokazano szczegółowo na przykładzie masterplanu kampusu Ochota. W rozdziale trzecim dokonana została ocena dotychczas prowadzonych działań. Uznano, że formuła wieloletniego programu inwestycyjnego może prowadzić do skoordynowanej poprawy jakości przestrzeni kampusu, jednak powinna uwzględniać finansowanie przestrzeni publicznych (nie tylko budynków) i konsultacje społeczne z mieszkańcami miasta. Na koniec zaprezentowane zostały perspektywy zmian w najbliższej przyszłości.
Słowa kluczowe: urbanistyka, kampusy, masterplan, planowanie przestrzenne, strategia rozwoju, Uniwersytet Warszawski
References
Książki i czasopisma
 
Gzell S., Lasocki M., Wośko-Czeranowska A., 2018, Rola terenów uniwersyteckich w strukturze miasta, praca statutowa Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej nr 504/03524/1010/40.000100.
 
Jackowski S., 2016, Miliard Ostatniej Szansy, Pismo Uczelni „UW”, 1 (76), 14–17.
 
Jurkowlaniec Z., 1991, Architektura Uniwersytetu Warszawskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
 
Kapecki T., 2015, O architekturze szkół wyższych w Polsce na początku XXI wieku, Wydawnictwo Politechniki Krakowskiej, Kraków.
 
Miziołek J., 2017, The University of Warsaw – history and traditions, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa.
 
Olechnicka A., Płoszaj A., Celińska-Janowicz D., 2019, The Geography of Scientific Collaboration, Routledge, Abingdon.
 
Sikorski M., Jackowski S., Matysiak K., 2020, Przestrzenie uniwersytetu. Trendy. Wizje. Standardy projektowania, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa.
 
Taczewski T., 2009, Architektura szkoły wyższej, Wydawnictwo Politechniki Śląskiej, Gliwice.
 
Tokajuk A., 2008, Modernizm w architekturze szkół wyższych w Polsce w latach 60. i 70. XX wieku na przykładzie kampusów Politechniki Lubelskiej i Politechniki Białostockiej, Teka Komisji Architektury, Urbanistyki i Studiów Krajobrazowych, OL PAN, Lublin.
 
Wagner A., 2011, Styk trzech dzielnic Warszawy: Śródmieścia, Mokotowa i Ochoty w okresie międzywojennym – wpływ podziału własnościowego (państwo, wojsko, miasto) na charakter realizowanej architektury, Kwartalnik Architektury i Urbanistyki, 56 (3), 61–91.
 
Wells N.M., 2000, At home with nature: effects of “greenness” on children’s cognitive functioning, Environment and Behavior, 32 (6), 775–795.
 
Dokumenty prawne
 
Uchwała nr 61 Senatu Uniwersytetu Warszawskiego z 12 kwietnia 1995 r. o założeniach organizacji przestrzennej Uniwersytetu Warszawskiego.
 
Uchwała nr 209 Rady Ministrów z dnia 3 listopada 2015 r. w sprawie ustanowienia programu wieloletniego pod nazwą Uniwersytet Warszawski 2016–2025.
 
Uchwała Nr 2 Rady Ministrów z dnia 13 stycznia 2017 r. zmieniająca uchwałę w sprawie ustanowienia programu wieloletniego pod nazwą „Uniwersytet Warszawski 2016–2025”.
 
Uchwała nr 101 Rady Ministrów z dnia 19 lipca 2018 r. zmieniająca uchwałę w sprawie ustanowienia programu wieloletniego pod nazwą „Uniwersytet Warszawski 2016–2025”.
 
Zarządzenie nr 44 Rektora UW z dnia 20 czerwca 2016 r. w sprawie realizacji programu wieloletniego „Uniwersytet Warszawski 2016–2025”.
 
Zarządzenie nr 45 Rektora Uniwersytetu Warszawskiego z dnia 20 czerwca 2016 r. w sprawie zmian organizacyjnych w administracji centralnej Uniwersytetu Warszawskiego.
 
Zarządzenie nr 47 Rektora UW z dnia 30 czerwca 2016 r. w sprawie zmiany zarządzenia nr 5 Rektora Uniwersytetu Warszawskiego z dnia 21 lutego 2011 r. w sprawie Regulaminu Organizacyjnego Administracji Uniwersytetu Warszawskiego.
 
Źródła internetowe
 
BIPA UW, http://bipa.uw.edu.pl/ (dostęp: 22.12.2020).
 
Konkurs SARP, http://1000.konkurs.sarp.pl/ (dostęp: 22.12.2020).
 
Projekt Wyspa, https://www.facebook.com/projektwyspaUW (dostęp: 22.12.2020).
 
Uniwersytet Warszawski, program wieloletni, https://www.uw.edu.pl/uniwersytet/program-wieloletni-uniwersytet-warszawski-2016-2025/zarzadzanie-programem-komitet-sterujacybiura-programu-zespoly/ (dostęp: 22.12.2020).