Architektura szkół wyższych w Polsce. Współczesne trendy w projektowaniu kampusów akademickich

Tomasz Kapecki

Abstrakt

Architecture of higher education institutions in Poland. Contemporary trends in the design of academic campuses  

The introduction presents a brief historical outline of the development of higher education in Poland, starting with the Krakow Academy, focusing on the recent history, and discussing the achievements of the 1970s in more detail. It was an important period for the architecture of universities, which, after a short time of socialist realism, began to draw from the experiences of modernism. The main topic of the study is the architecture created after 2004, after Poland joined the European Union. A rapid increase in investment in higher education infrastructure was observed at that time, by some referred to as a construction boom at Polish universities. Over the decade, a large part of the existing assets was modernized, and several dozen new investments were completed. The article describes the achievements of this period, focusing first on the analysis of the architecture of individual buildings, and then assessing the quality of recently completed campuses in terms of their design, composition and spatial form. Architectural achievements at Polish universities are compared with examples of academic buildings and campuses from Western Europe and with contemporary trends in the design of academic campuses.
 
Keywords: university, public space, campus, academic campus design, megacampus
 
Zarys treści: We wstępie przedstawiono krótki rys historyczny rozwoju szkolnictwa wyższego w Polsce, zaczynając od Akademii Krakowskiej, skupiając się na historii najnowszej, szerzej omawiając dokonania lat 70. ubiegłego wieku. Jest to ważny okres dla architektury szkół wyższych, która po krótkim czasie socrealizmu zaczęła czerpać i czerpie do dziś z doświadczeń modernizmu. Głównym tematem opracowania jest architektura powstała po 2004 r., po wstąpieniu Polski do Unii Europejskiej. To w tym czasie nastąpił lawinowy wzrost inwestycji w szkolnictwie wyższym, przez niektórych określany mianem boomu budowlanego na polskich uczelniach. W ciągu dekady zmodernizowano dużą część istniejących zasobów, zrealizowano kilkadziesiąt nowych inwestycji. W artykule opisano dokonania z tego okresu, skupiając się w pierwszej kolejności na analizie architektury pojedynczych obiektów, a następnie zagłębiając się w ocenę nowych kampusów pod kątem założeń projektowych, kompozycyjnych i przestrzennych. Odniesieniem dla wniosków z oceny dokonań inwestycyjnych polskich uczelni są przykłady architektury szkół wyższych i kampusów z krajów Europy Zachodniej oraz analiza współczesnych trendów w projektowaniu kampusów dydaktycznych.
Słowa kluczowe: uczelnia, przestrzeń publiczna, kampus, projektowanie kampusów akademickich, megakampus
References
Bonenberg W., 2008, O brzydocie i sposobach jej utrwalania, Czasopismo Techniczne. Architektura, 108, 14, 4-A1, 75–78.
 
Gyurkovich J., 2007, Forma i kontekst, Czasopismo Techniczne. Architektura, 104, 6-A, 56–61.
 
Gyurkovich J., 2010, Architektura wczoraj, dziś, jutro – pomiędzy pięknem i oryginalnością, Czasopismo Techniczne. Architektura 107, 15, 7-A1, 110–119.
 
Kapecki T., 2014, O przestrzeniach publicznych w mieście i budynkach słów kilka, [w:] B. Gibała-Kapecka (red.), Space reloading. III Międzynarodowe Biennale Architektury Wnętrz, t. 2, Nowa przestrzeń – miejsca w mieście, Biuro Biennale INAW, 53–67.
 
Kapecki T., 2015, O architekturze szkół wyższych w Polsce na początku XXI wieku, Wydawnictwo Politechniki Krakowskiej, Kraków.
 
Mycielski K., 2013, Nowy budynek ASP we Wrocławiu, Architektura-Murator, 4, 44–46.
 
Rewers E., 2005, Post-polis. Wstęp do filozofii ponowoczesnego miasta, Wydawnictwo Universitas, Kraków.
 
Węcławowicz-Gyurkovich E., 2012, Faktura i detal w najnowszej chińskiej architekturze, Czasopismo Techniczne. Architektura, 109, 15, 5-A1, 292–301.
 
Złowodzki M., 2009, Nauka i szkolnictwo wyższe w dobie globalizacji – o miejscu w strukturach pracy, oddziaływaniu na architekturę i nowych wyzwaniach dydaktycznych, Czasopismo Techniczne. Architektura, 106, 13, 3-A, 201–226.